USD
EUR
RUB

Անանիա Նարեկացի, Խրատ խոնարհության մասին

Արդ, հարցրեցիր, թե որո՞նք են կատարյալ խոնարհության տեսակները, որ ստանում է մարդը, և խնդրեցիր գրել դրանք:

Ինչպես առաքյալն է ասում. «Ամենայն խոնարհությամբ մեկդ մյուսին ավելի լավ համարեցե´ք, քան ինքներդ ձեզ» (Փիլիպ. Բ 3): «Ամենայն» խոսքից պարզ է, որ խոնարհությունը շատ տեսակներ ունի: Կան մարդիկ, որ խոնարհության սակավ տեսակներով են օժտված, կան, որ շատ տեսակներով, կան, որ բոլորով են օժտված:

Խոնարհության առաջին տեսակն այն է, որ ամեն մարդ ինքն իրեն անարժան համարի, ինչպես մաքսավորը, որ չէր կամենում աչքերը երկինք բարձրացնել, ինչի համար էլ Տերը գովեց նրան:

Խոնարհություն է հնազանդ լինելը, երբ մարդն իրեն պահում է որպես ծառա և սպասավորում ընկերոջը, ինչպես առաքյալն է ասում. «Հնազանդվեցե´ք միմյանց Քրիստոսի երկյուղով» (Եփես. Ե 21):

Խոնարհություն է սուգն ու արտասուքը, երբ մարդը, թեպետ չի համարվում ծառա և բարի գործեր է կատարում, սակայն թանխանձանքով է հույս փայփայում ստանալ արքայությունը: Սրա համար է Տերն ասում. «Երբ կատարեք այն բոլորը, ինչ հրամայված է, ասացեք, թե` Անպիտան ծառաներ ենք. ինչ որ պարտավոր էինք անել, այն արեցինք» (Ղուկ. ԺԷ 10):

Խոնարհություն է, երբ մարդը հանդուրժում է իր եղբորը բարկության պահին և ինքն իրեն է համարում մեղավոր, քանի որ զայրանալն ու հակադարձելը հպարտություն է: Սողոմոնն ասում է. «Ամբարտավան մարդը չի դիմանում նախատինքների» (հմմտ. Առակ ԺԲ 2):

Խոնարհություն է լռությունը, երբ մարդն իրեն արժանի չի համարում առաջ գալ և խոսել բազմության առջև, ինչպես որ Տերն է ասում. «Ով ինքն իրենից է խոսում, իր համար է փառք փնտրում» (Հովհ. Է 18):

Խոնարհություն է, երբ ընկերոջդ մեծարում են, իսկ քեզ անտեսում, և դու չես տրտմում, այլ մտածում ես, թե` «Արժանի չեմ անգամ նրան, ինչ ունեմ»: Սողոմոնն ասում է. «Մի´ ձգտիր հասնել հարուստին, այլ չափավոր պահիր քո անձը և Տիրոջ առաջ շնորհ կգտնես» (հմմտ. Առակ. ԻԳ 4):

Խոնարհություն է, երբ մարդն իր ընկերոջը ոչ թե որպես ծառա ունի, այլ ինքն է նրան սպասավորում, ինչպես Տերն է ասում. «Մարդու Որդին չեկավ ծառայություն ընդունելու, այլ ծառայելու» (Մատթ. Ի 28):

Խոնարհություն է, երբ մարդը տեսնում է ընկերոջ սխալը և չի բամբասում, նրան չի դատում, այլ ասում է, թե՝ «Ես հանցավոր եմ, և ուրիշին չեմ կարող դատել»: Սրա համար է Տերն ասում. «Մի´ դատեք, որ չդատվեք» (Մատթ. Է 1):

Խոնարհություն է սիրել եղբորը, քանի որ սիրո պատվիրանները հետևյալներն են՝ խոնարհվել ընկերոջ առջև, հիվանդության ժամանակ ցավակից լինել, տրտմության ժամանակ մխիթարել, անձդ նրան ծառայեցնել: Իսկ հպարտն այդպես չի վարվում, և հարկ չի համարում խոնարհվել եղբոր առջև, այլ ինքն իրեն մյուսներից գերակա է համարում: Սրա համար է գրված, թե. «Խոնարհությունը որպես աղ համեմիչն է բոլոր առաքինությունների, իսկ ուր չկա սեր և խոնարհություն, այնտեղ ընդհատված և մերժված է առաքինությունը»:

Խոնարհություն է, երբ բարի գործ ես անում, անընդհատ չես հիշում այն և հպարտանում, ինչպես փարիսեցին, այլ քո մեղքերն ես հիշում և խոնարհեցնում միտքդ, ինչպես որ առաքյալն էր իր անձը մեղավոր համարում և ասում. «Հայհոյիչ էի և թշնամի, բայց գտա ողորմություն» (Ա Տիմ. Ա 13): Դարձյալ ասում է. «Ետևում մնացած բարի գործերը մոռացել եմ և ձգտում եմ դեպի առաջ» (Փիլիպ. Գ 13):

Խոնարհություն է, երբ մարդիկ քեզ փառավորում են և պարգևներ տալիս, սակայն ինքդ քո անձն անարժան ես համարում, այլ Աստծուն ես փառավորում և գոհանում` ասելով. «Սա Քո ողորմությունից է և ոչ թե իմ արժանիքներից»: Սողոմոնն ասում է. «Ինչպիսի մեծության էլ հասնես, դու քեզ խոնարհ պահիր, և Տիրոջ առաջ կգտնես ողորմություն և շնորհ» (Առակ. ԺԶ 3):

Խոնարհություն է, երբ վշտի ես հանդիպում կամ նեղության մեջ ես, չես տրտմում, այլ Աստծուց գոհանում ես, թե` «Ես ոչ թե այսքանին, այլ շատ պատիժների եմ արժանի իմ մեղքերի պատճառով, և օրհնյալ է Աստված, Ով ինձ վշտի արժանացրեց այս անցավոր կյանքում և մահկանացու մարմնում»: Առաքյալն ասում է. «Համակերպվում եմ նեղությունների և վշտերի և չարչարանքների, որովհետև, երբ տկար եմ, այն ժամանակ եմ զորավոր» (Բ Կորնթ. ԺԲ 10):

Խոնարհություն է հասարակ հանդերձը, երբ չես հագնում թանկագինն ու փառավորը, քանի որ մարդիկ հադերձներին են նայում, ինչի համար էլ գրված է. «Մի´ զարդարվեցեք զգեստներով, փափկություններով և շքեղություններով, որոնց գեղեցկությունը ապաշնորհ է» (հմմտ. Ա Պետրոս Գ 3):

Խոնարհություն է, երբ օրը խաղաղությամբ է անցնում, և երեկոն իջնելիս գոհանում ես Աստծուց, թե` «Շատերը մարդկանցից, նաև սրբերից հոգսաշատ են և աղքատ, իսկ ես, որ անարժան եմ, ինձ հաց և կերակուր տվեցիր, և օրս խաղաղությամբ անցկացրիր: Դա քո ողորմությունից է, և ոչ իմ արժանիքներից»: Սրա համար է մարգարեն ասում. «Ո՞վ եմ ես, Տեր իմ, Տեր, և ի՞նչ է իմ տունը, որ ինձ այսքան սիրեցիր» (Բ Թագ. Է 18):

Խոնարհություն է, երբ կամենում ես բարի գործ կատարել, քեզ կարող չես համարում սկսելու և իրականացնելու, այլ Աստծուց ես խնդրում շնորհ և օգնություն, թե՝ «Օգնիր ինձ` տկարիս, որ կարողանամ Քեզ հաճո լինել»: Ինչպես և Տերն է ասում. «Ով բնակվում է իմ մեջ, և ես նրա մեջ, նա շատ պտուղ է տալիս, որովհետև առանց ինձ ոչինչ անել չեք կարող» (Հովհ. ԺԵ 5):

Խոնարհություն է, երբ սիրտդ զայրանում է, արգելում ես ցասումը և քեզ արժան չես համարում եղբորդ ընդդիմանալ: Սողոմոնն ասում է. «Խոնարհն ունի աղաչական խոսք, իսկ հարուստը հանդուգն պատասխան է տալիս» (Առակ. ԺԸ 23):

Խոնարհություն է, որ ոչ միայն սիրում ես նրանց, ովքեր փառավորված են մարդկանցից, այլև աղքատին ես խոնարհվում և պանդուխտին մխիթարում: Այսպես և Տերն էր վարվում. Պիղատոսը խոսեց, իսկ Նա պատասխան չտվեց, սակայն ավազակի հետ մեծ գթով խոսեց և պարգևներ տվեց, երբ կույրերն աղաղակում էին, նա կանգնեց և մոտենալով՝ նրանց աչքերը բացեց:

Խոնարհություն է, որ միայն քո կամքով չես գործում, այլ խրատ ես վերցնում առաջնորդներից և վարդապետներից, ինչպես Մովսեսն, ով անլուր չմնաց Հոթորի խրատին, այլ ընդունեց և կատարեց այն:
Խոնարհություն է, երբ մարդն ամեն նենգ իրողություններից սարսափում և զգուշանում է, չի հպարտանում՝ ասելով, թե ով կհաղթի ինձ: Սողոմոնն ասում է. «Սպառնալիքները փշրում են իմաստունների սրտերը, իսկ ինքնավստահ հպարտը որոգայթն է ընկնում» (հմմտ. Առակ ԺԷ 10):

Խոնարհություն է, երբ բարիք ես գործում, խորհում ես, թե` «Ոչ թե իմ անձով և իմ զորությամբ կատարեցի, այլ Աստծո օգնականությամբ», ինչպես առաքյալն է ասում. «Ոչ թե ես, այլ Աստծո շնորհը, որ ինձ հետ էր» (Ա Կորնթ. ԺԵ 10):
Խոնարհություն է, երբ չես կամենում առաջ ընկնել և ավելի բարձր աստիճան ստանալ, քան ունես, այլ առաջնորդների կարգածն ես ընդունում, ինչպես առաքյալն է ասում. «Ոչ թե նա է ընտրյալը, ով ինքն իրեն է գովաբանում, այլ նա, ում Տերն է գովում» (Բ Կորնթ. Ժ 18):

Արդ, բոլոր առաքինությունների հիմքը խոնարհությունն է, և բոլոր սրբերը խոնարհությամբ են հաճելի եղել Աստծուն: Աբրահամը խոնարհ էր և ասում էր. «Ես հող եմ և մոխիր» (Ծննդ. ԺԸ 27): Սրա համար էլ նահապետների գլուխը դարձավ: Այսպես և Դավիթն էր ասում. «Ես որդ եմ և ոչ թե մարդ, մարդկանց համար նախատինք եմ» (Սաղմ. ԻԱ 7): Սրա համար էլ Աստծուց մարգարեության շնորհ ստացավ և կոչվեց ժողովրդին թագավորելու: Այսպես և Եսային էր ասում. «Վա՛յ ինձ, ես պիղծ շուրթեր ունեմ» (Ես. Զ 5): Սրա համար էլ կոչվեց աստվածաբան և մարգարե: Այսպես և Հովհաննես Կարապետն էր ասում. «Արժանի չեմ արձակելու Նրա կոշիկների կապերը» (Հովհ. Ա 27): Սրա համար էլ արժանացավ Քրիստոսին մկրտելու: Այսպես և Պետրոսն էր ասում. «Ինձնից հեռու գնա, Տեր, որովհետև ես մեղավոր մարդ եմ» (Ղուկ. Ե 8): Սրա համար էլ երկնքի բանալիները ստացավ և եկեղեցու հիմքը դարձավ: Այսպես և Պողոսն էր ասում. «Առաքյալ կոչվելու արժանի չեմ ես» (Ա Կորնթ. ԺԵ 9): Սրա համար էլ երկինք բարձրացավ և դրախտը տեսավ:

Արդ, խոնարհությունն է առաքինությունների գլուխը, որի համար էլ մարգարեն ասում է. «Խոնարհ հոգին է պատարագն Աստծո, սուրբ սիրտն Աստված չի արհամարհում» (Սաղմ. Ծ 19): Եվ Եսային ասում է. «Ես ում եմ նայելու, եթե ոչ հեզերին ու խոնարհներին և նրանց, ովքեր դողում են իմ խոսքից» (Ես. ԿԶ 2): Եվ Տերն Ինքն ասում է. «Ով խոնարհեցնում է իր անձը, կբարձրանա» (Մատթ. ԻԳ 12): Եվ Պողոսն ասում է. «Ամենայն խոնարհությամբ մեկդ մյուսին ավելի լավ համարեցեք, քան ինքներդ ձեզ» (Փիլիպ. Բ 3): Եվ վարդապետներից այնքան վկայություններ կան խոնարհության մասին: Եվ ոչ ոք այնքան սիրելի չի Աստծուն, որքան նա, որ խոնարհվում է, և իր անձը հետին է համարում հանուն Քրիստոսի, Ում վայել է փառք և իշխանություն և պատիվ, այժմ և միշտ և հավիտյանս հավիտենից. ամէն:
(Բնագիրը` «Մատենագիրք Հայոց»)

Գրաբարից փոխադրեց` Լուսինե ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԸ
Մաշտոցի անվ. Մատենադարանի գիտաշխատող, պատմ. գիտ. թեկնածու
Աղբյուր՝ «Շողակն Արարատյան» երկշաբաթաթերթ

Լրահոս
Հրեշտակը ասաց Երբ որ տանն են Հայրերի հող եվա, աղջիկ դժբախտ հետաքրքրասիրության Ընկալ քաղցրութեամբ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսն ընդունեց ՌԴ կրթության և գիտության նախարարին Իմ անհաս գարունը Ես ատլանտյան թույլ հոսանք եմ Բացվեց Հայկ և Էլզա Տիտիզյանների անվան «Վարպետաց դպրոց» հայորդյաց տունը ՀՀ Օրհներգ - Մեր Հայրենիք (փոքրիկներ) Նայեաց սիրով Իմ մահը քո հրաժեշտի մեջ է Շքանշանների հանձնման արարողություն Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում Երեքնուկ Եկո՜ւր, տաղտկալից կյանքըս խաղաղե Հայրս դաշտից տուն եկավ Գտնված երազ «Զվարթնոցում» կրկին «Հայկական ավանդական հարսանիք» է լինելու Դսեղում բացվել է Թումանյանական հերոսների փայտե քանդակների պուրակը Երկնքից թաքուն… Արի ուղղակի... Մեր մանկության խաղերը․ «Խաշիլ ճաշ» Ջան, իմ գնդակ, իմ գնդակ Վախը Տէր ողորմեա «Որպեսզի ֆիլմը ստացված լինի, անհրաժեշտ է հետաքրքիր պատմություն ունեցող հերոս» Թերրի Ջորջ Մենք ձեզ հետ ենք Նոր ծաղիկ Երեխաների դաստիարակության մասին. Ս. Հովհան Ոսկեբերան Անհաղորդության պոետը Տիգրան Համասյանը մեծ համերգով կներկայանա հայրենի քաղաքում Մեռնելու օրը… Արև-արև եկ, եկ Ինձնից մինչև Ես Թռչնաձուկը «Հայ Արտ» մշակութային կենտրոնում բացվել է Ռաֆայել Համբարձումյանի լուսանկարների ցուցահանդեսը Երևանում բացվել է Սերգեյ Փարաջանովի «Արտասվող Ջոկոնդա» կոլաժի կրկնօրինակը Օրորոցային` Մշո բարբառով Այս մանկան հավատքից է պետք համայն մարդկությանը. Հանուն խաղաղ երկնքի․․․
website by Sargssyan