USD
EUR
RUB

«Համբերանքի չիբուխը». Համառոտ

Երկաթուղին ոլորվում է Շիրակի ծաղկած դաշտերում: Հեղինակը վագոնի լուսամատից նայում է սիրելի հողի կտորին: Ահա՛ և Օհան-ամու ջրաղացի տեղը։ Առուն չորացել է, ջաղացը ավերվել, միայն երեք ուռի և մի բարդի է մնացել այն փոքր ծառուտից: Օհան-ամին վաղուց մեռել է և թաղված է այս ծառերի տակ։ Իր ձեռքով է շինել ջաղացը և տնակը: Հեղինակի թարմ զգայության վրա խորհրդավոր տպավորություն էր թողնում նրա ապրած կյանքը և իր ապրումներին գումարած մտքերը։ Մինչև քառասուն տարին Օհան-ամին ապրել է իր պապերի գյուղում, աշխատել է, ցանել ու հնձել, ծնողներին խնամել ու պատվով թաղել, քույրերին ամուսնացրել, ինքն էլ ամուսնացել և որդիներ ունեցել։ Գյուղում հողաբաժին է լինում։ Հարուստներն իրենց մեջ են բաժանում բերրի հողերը և ստերջ հողերը տալիս թույլերին։ Օհանը զայրանում է։ Գյուղի զրկված մասին ըմբոստացնում է։ Հարձակվում, ծեծում են ռեսին ու հարուստներին։ Գալիս է կաշառված պրիստավը մի քանի յասավուլներով, հավաքում ըմբոստներին, քաշում մտրակի տակ։

Օհանը վերցնում է քարը և խփում պրիստավին։ Մյուսները հետևում են նրա օրինակին և հարձակվում յասավուլների վրա: Երբ կազակները գալիս են նրանց ձերբակալելու՝ ելնում են սարերը, «ղաչաղ» են դառնում։ Կարճ ժամանակ անց ղաչաղները իջնում են գյուղը, ընկնում հարուստների ոտները, ներում են խնդրում և ներվում։ Օհանը մնում է 4 ընկերների հետ։ Ընկերներն էլ գալիս են, ներում են ստանում։ Բայց Օհանը մնում է անսասան։ Մի օր մատնությամբ բռնվում է։ 4 տարով բանտում է հայտնվում։ Երբ ազատվում է, գյուղ է գալիս, բայց չի ուզում տեսնել իր դավաճան, փոքրոգի ընկերներին: Հեռանում է ջրաղացը և այդպես «աշխարհաթող» լինում Օհան-ամին։ Նրա մշտական ընկերը իր գամփռ Ասլանն է՝ հավատարիմ շունը: Նրան հաճախ է այցելում հեղինակը մանուկ ժամանակ: Հետը թեյ է խմում, նայում, ինչպես է քաշում իր համբերանքի չիբուխը և լսում պատմությունները:

«Իր համեբանքի չիբուխ քաշելու» արտահայտությունն էլ Օհանը Միրզա Մեհդիից էր սովորել՝ իմաստուն մի մարդուց, որին հաճախ է հիշում: Հիշում է, թե որքան բան է սովորել բանտում: Այնտեղ ուրիշների փողը կերած վաճառականը ուտելիք ու խմելիք էր ստանում հենց իրենից տուժածներից: Բանտի մեջ է հասկացել բանի ուղն ու ծուծը։ Գյուղ ու քաղաք իրար գզում են փողի, հարստության, ուրիշի աշխատանքը տանելու համար։ Եվ քանի որ փողը կա, մարդ չկա, սեր ու խիղճ չկա։

Մխոն Օհան-ամու քրոջ որդին է՝ մանուկ հասակից որբացած։ Մեծացել է քեռու տանը, իբրև նրա որդիներից մեկը։ Մոտ երեսուն տարեկան է, նեղ ճակատով, մեծ քթով և բարձրահասակ։ «Խելառշունչի մեկն է», գյուղացիները այսպես են բնորոշել նրան։ Խելառ-խելոք։ Սակայն մշտական զվարթ տրամադրության մեջ է այդ մարդը։ Աշխարհի չար իրերը նրան բարի դեմքով են երևում։ Ամեն բան ծիծաղի առիթ է նրա համար՝ ցավ, հիվանդություն, ծերություն: Մխոն ապրում է Օհան-ամու հետ, թեև նրա մի ոտը ջաղացումն է, մյուս ոտը՝ գյուղում։ Միասին վարում են իրենց փոքր տնտեսությունը՝ բաղկացած մի-երկու տասնյակ հավերից ու բադերից և մի կթան կովից։ Մխոն անչափ նվիրված է Օհան քեռուն, նրա խոսքին՝ հլու-հնազանդ։ Եվ միայն Օհան-քեռու հարցերին է լուրջ պատասխանում։ Մխոն գդակ չի դնում։ Գյուղի երիտասարդները, յուրաքանչյուր անգամ նրան տեսնելիս՝ հարցնում են. - Մխո՛ ջան, փափախդ ո՞ւր է։ Եվ Մխոն ամեն անգամ, օրական հարյուր անգամ իսկ, միևնույն պատասխանն է տալիս.- Ի՞նչը։ - Փափախդ ո՞ւր է։ - Ո՞ւմ։ - Քու փափախդ ո՞ւր է։ - Փափա՞խս, հա՛։ Քամին տարավ փափախս։ Չգիտեմ, խոլեռի տարին էր, թե քեռուս ձիու կորած տարին, մեկ սատանի քամի ելավ, աշխարք առավ մեջ, ջաղցի քարի պես պտտցուց, ֆռռացրեց։ Ես մե մենձ քարի տակ մտա, քարը բռնի, տափ եղա։ Մենակ փափախս տարավ, էդ տանելն է, որ տարավ։ Հիմի վո՜վ գիտե, փափախս ո՞ր սարի գլուխն է կորել, ո՞ր ծովերու վրեն կտմբտմբա։

«Մարդը գնացական է»,- սիրում է կրկնել Օհան–ամին,- նրա լավ գործը՝ մնացական»։ Մի անգամ, երբ հեղինակը բաժանվում է Օհան-ամուց, սա ասում է.- Է՜ է՜հ, ծերացա՜նք, ըսել է՝ եկանք հասանք ծերին։ Ամեն բանի ծերին, կյանքի ծերին, աշխարքի ծերին... Վնաս չունի։ Մեկ խնդրանք ունիմ - քանի ողջ եմ, ոտ ու ձեռով մնամ, գետնին գերի չըլնիմ, աշխատեմ, ու էստեղ, ջաղացիս դուռը նստած, համբերանքի չիբուխս քաշեմ, ու ամեն օր լսեմ բարի, ուրախ լուրեր աշխարքիս չորս դիերից, ամեն կողմերից։ Էլ ուրիշ բան չեմ ուզի...
Շատ տարիներ են անցել այն օրերից, բայց հեղինակը դեռ հիշում է Օհանի խաղաղ զրույցները, համբերանքի չիբուխի խաղաղ ծուխը, հանգիստ, հնամենի ձայնը...

Ավետիք ԻՍԱՀԱԿՅԱՆ

Լրահոս
Խելագարի մարգարեությունը Գիտակ ձևանալու փորձ Սևանա լճի ընդերքում կտեղադրվի System of a Down խմբի քանդակը Թուրք գրող․ «հայ-թուրքական հարաբերությունները չպետք է թողնել մի բուռ քաղաքական գործիչների» Հայ ժողովրդի ներկա ու ապագա սպասումները՝ «մեղքերի պարանին» Բիրգյուլ Օղուզ․ «Սուգն անճարության է մատնում, բայց միեւնույն ժամանակ հնարավորություն է» Ամուսնաընտանեկան հարաբերությունների քրիստոնեական մոդելը ներկայացնող մի քանի հիմնահարցեր Թատրոնի ականատեսն այս անգամ էլ օպերային անդրադարձավ «Նկարիչները հայոց բանակին» Տաք ձյուն Ձյունը «Քանի դեռ կռվողներ կան, լուծում միշտ էլ լինելու է»․ Ժիրայր Շալյան Մշակութի նախարարը, առաջին տիկինն ու ԱՄՆ և ՌԴ դեսպանները հաջողություն են մաղթել Տիգրան Մանսուրյանին ու Կոնստանտին Օրբելյանին «Գրեմմի» մրցանակաբաշխությունում Ձյուն Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսն ընդունեց Հունաստանի և Կիպրոսի պատվիրակություններին Մշակույթը պետք է հասանելի դառնա բնակչության բոլոր խավերին․ Սերգեյ Շահվերդյան Փորձում ենք գտնել միջոցներ՝ Ստեփանակերտի պետական թատրոնը վերականգնելու համար Մնջախաղի թատրոնի նորամուտը հետաձգվում է. Ժիրայր Դադասյան Տխուր հեռու Այնտեղ, ուր հատվում են զուգահեռները Մի դատեք, որ Աստծուց չդատվեք Հայ տենորը դարձել է Տեներիֆեում մեր յուրատեսակ դեսպանը Սպենդիարյանի տուն-թանգարանի այցելուներն այսուհետ կարող են «վիրտուալ» նվագախումբ ղեկավարել Աղտոտ մեղքից բազում ախտեր Դու ես միակը Պույ-պույ մկնիկը Արմեն Ամիրյան․ «կինոյի մահանալու մասին լուրերը խիստ չափազանցված են» Կռնատ աղջիկը Ամեն մարդ կյանքում ձգտում է ունենալ երեք կարևոր արժեքներ՝ ՃՇՄԱՐՏՈՒԹՅՈՒՆ, ԲԱՐՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ԳԵՂԵՑԿՈՒԹՅՈՒՆ Մերոնք ներկայացվել են «Գրեմմիի» Հոգևոր ծառայության դժվարին ոլորաններում դիմացինի ցավին վշտակից և հաջողություններին ուրախակից մանկատան սաներ Երաժշտական դպրոցների վարձերը հնարավոր է թանկանան Ազգային կինոկենտրոնի գեղխորհրդի անդամներին ստիպում են «ստորացուցիչ պարտավորագիր» ստորագրել. մեկնաբանում է Արսեն Բաղդասարյանը Նախ Բարձրյալի, հետո ձեր ներողամտությունն եմ հայցում Մայր Աթոռում տեղի ունեցավ «Լավագույն ուսուցիչ» մրցանակաբաշխությունը Բնապահպանություն Ձյուն-ձյուն Յուրաքանչյուր վախից կարելի է ազատվել Նրա միջոցով «Զվարթնոց» վոկալ քառյակը տուրիզմ է զարգացնում Գեներալը, ներքինին և «Ազգ փրկելը»
Ամենաընթերցված
website by Sargssyan