USD
EUR
RUB

Աշխարհի՞կ, թե՞ կրոնական հասարակություն

Մեկ տասնամյակից ավելի է՝ Հայաստանում որոշ «առաջադեմ» ուժեր ահազանգում են պետական տարբեր կառույցների կրոնականացման մասին։ Ընդ որում՝ քննադատություններն ու թեմաներն անընդհատ դառնում են ի շրջանս իւրեանց՝ կրթական համակարգ և զինված ուժեր։ Կարծես լավ սերտված դասի պես, գոց արտասանվում են՝ «Եկեղեցին ներխուժել է դպրոց», «բանակը կրոնականացվում է», հասեք, օգնեք, Հայաստանում միջնադարյան մտածելակերպ է․․․Այս ֆոնի վրա բոլորովին վերջերս, արդեն անցած տարվա դեկտեմբերի վերջին շաբաթում սոցցանցերից մեկում կարդացի Ֆրանսիայի նախագահ Է․ Մակրոնի հետաքրքիր արտահայտությունը պետության աշխարհիկայնության (laïcité) վերաբերյալ․ «Հանրապետությունն աշխարհիկ է (laïque), բայց ոչ՝ հասարակությունը (société)»։ Եւ սա՝ 1905 թ․ Ֆրանսիայում ընդունված հայտնի աշխարհիկայնության օրենքի 112-րդ տարեդարձին ընդառաջ։

Ասվածը մտածելու տեղիք է տալիս նաև մեր պարագայում․ պետությունն ու եկեղեցին ՀՀ-ում օրենսդրորեն անջատված են, ՀՀ-ի և Եկեղեցու հարաբերությունները, ըստ սահմանադրության, կարող են կարգավորվել առանձին օրենքով․․․ճիշտ այնպես, ինչպես արևմտյան շատ ու շատ եվրոպական, ժողովրդավարական ավանդույթներ ունեցող երկրներում։ Հարցն այստեղ շատ ավելի խորքային է ու գոյաբանական։

Ինչպիսի՞ն է հայ հասարակությունը՝ աշխարհի՞կ, թե՞ կրոնական։ Պարզ է, որ կրոնն ու կրոնական զգացումն անհատական, անձնական ոլորտին պատկանող նվիրական հասկացություններ են, որոնց ընտրության հարցում կարևորագույն դերակատարություն ունեն ոչ միայն ազատ կամքն ու գիտակցությունը, այլ նաև ազգային պատկանելությունը, դաստիարակությունը, ընտանեկան ավանդույթները և նույնիսկ․․․էթնիկ ենթագիտակցությունը։

Այո՛, թող զարմանալի չթվա, բայց վերջինս, ժամանակակից մարդաբանության ու փիլիսոփայության ուսումնասիրությունների համաձայն, շատ հաճախ կարող է որոշիչ դերակատարություն ունենալ։ Եվ ուրեմն, հարցը կրկին մնում է այժմեական՝ աշխարհի՞կ է հայ հասարակությունը, թե՞ կրոնական։ Խելամիտ չի լինի կարծել, որ հնագույն քրիստոնեական ինքնություն ու մշակույթ ունեցող Հայաստանի հասարակությունն աշխարհիկ է․ դա գիտակցում են նույնիսկ նրանք, ովքեր ջանք ու եռանդ չեն խնայում Հայաստանի կրոնականացման «վտանգները» ներկայացնելիս։ Հետևաբար, անհիմն են այն բոլոր մակերեսային ու հաճախ դիտումնավոր քննադատությունները, որոնք նպատակ ունեն, իրենց իսկ խոսքով, վերհանելու ՀՀ-ում պետության և եկեղեցու սերտաճման արատավոր երևույթը։

Շատ բան պետք չէ, պարզապես անհրաժեշտ է նախ հասկանալ ու խորապես ըմբռնել հայ հասարակության մոտեցումները կրոնականի, այս պարագային քրիստոնեության և Հայ Առաքելական եկեղեցու նկատմամբ։ Եվ միայն դրանից հետո գրիչ առնել ու քննադատել և ծաղրել Սուրբ Ծննդյան ազգային-դարավոր ավանդույթները։ Այստեղ շեշտեմ, որ անձերը՝ հոգևորական թե աշխարհական, որևէ դերակատարություն չունեն։

Հայ հասարակության համար ազգային կյանքի և ինքնության անբաժանելի մաս են Սուրբ Ծննդյան տոնը և դրա հետ կապված գեղեցիկ ավանդույթները, որոնցից մեկն է նաև խաչքավորությունը։ Իհարկե, ազատ երկրում ազատ մտքին ազատ գրիչ է վայելում։ Բայց ինչպես վայելուչ բռնել այդ գրիչը, ա՛յ հենց այստեղ է ողջ գաղտնիքը։ Իսկ վերջինս, ինչպես արդեն նշեցի, հասարակության գիտակցության խորքերում է թաքնված։ Պետք է պարզապես նախ ճանաչել, հասկանալ, ապա միայն գրել դրա մասին․․․

Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի միաբան
Տ. Շահե ծայրագույն վարդապետ Անանյան

Լրահոս
«Թաբոր լեռան վրայ» Պյոտր Սվիտալսկի․ «Սարյանը Հայաստանի այցեքարտն է Եվրոպայում» Freedom House. «Ազատությունն աշխարհում-2018». Հայաստանը և Լեռնային Ղարաբաղը «մասամբ ազատ» են, Ադրբեջանը՝ ոչ ազատ Մենք հաճախ կենտրոնանում ենք բաժակի վրա՝ մոռանալով վայելել սուրճի համը Ռուբեն Սևակ․ Դուն Հրաշքն ես Սերժ Սարգսյանը՝ ՀՀ ապագա նախագահի մասին․ «Նա պետք է վայելի հեղինակություն և որ ամենակարևորն է՝ անկողմնակալ մարդ լինի, ով երբեք քաղաքականությամբ չի զբաղվել» Նախագահ Սարգսյանը Հայաստանի ազգային հերոս Հովհաննես Չեքիջյանին հանձնել է Հայրենիքի շքանշանը Հայոց եկեղեցու կացությունը Սովետական իշխանության արշալույսին ՈՒրիշ ձկներ են ջրում Սոս Ջանիբեկյանը, Մաց Լանգբական, Տատյանա Սպիվակովան ու Նաիրա Զաքարյանը՝ Ջիվան Ավետիսյանի «Դրախտի դարպասը» ֆիլմում Քելե, քելե Սարկավագուհիների ավանդույթի վերականգման հարցում պետք է զգույշ լինել. Վահրամ քահանա Մելիքյան Արտերկրում գործող միակ պետական հայկական թատրոնի դերասանները հնրավորություն կունենան հանդիսատեսին ներկայանալ սեփական, վերանորոգված թատրոնի շենքում Էլ իմաստ չունի... Ընտրուեց Գերմանիոյ Հայոց Թեմի համար Առաջնորդական Տեղապահը Նախանձի մասին (բարոյախրատական պատում) Դեպի բանակ ճանապարհը անցնում է եկեղեցով Շքեղ հայկական թատրոն Հայաստանի սահմաններից դուրս․ Տիգրան Վիրաբյանի գրառումը Երաժշտական դեգերումներ՝ Դանիել Երաժիշտի հետ Այն տարիները, որոնք անցկացրեցի կալանավայրում, ինձ օգնեցին մարդ տեսակին ճանաչելու ավելի խորը. Մովսես Նիկողոսյան Սբ. Հովհաննես Կարապետի ծննդյան տոն Ամեն ինչ խաղ է: Ես դուրս մնացի խաղից Մարդու իմաստությունը ինչո՞ւ Սուրբ Հոգին աղավնու կերպարանքով իջավ Էքզյուպերիի «Գիշերային թռիչք»-ը հայերեն թարգմանությամբ կներկայացվի ընթերցողին Նապաստակն ու դերձակները Պատրանք Հայկական գինու երեկո Մինսկում Կյանքը մահվան շեմին Մարդ Հույս «Թե մի ճյուղ ես անգիտակցաբար կոտրել՝ տասը ծառ տնկիր» Ցուցահանդեսում որպես Մոդիլիանիի աշխատանք ներկայացված 20 գեղանկար կեղծ է ճանաչվել Մեր Տեր եւ Փրկիչ Հիսուս Քրիստոսի անվանակոչությունը. հունվարի 13-ին Օպերային թատրոնը 2018-ի խաղաշրջանը կբացի փետրվարի 4-ին՝ «Անուշ» օպերայով Ես դրսում ո՛չ ապրելու, ո՛չ էլ բնակարան ձեռքբերելու նպատակ չունեմ. Ավետ Բարսեղյանը Հայաստանում նոր գործ է պատրաստում Ամերիկյան կինոակադեմիան ավարտել է «Օսկար»-ի թեկնածուների ընտրությունը Ինչու Ռուզան Վիթը չի վերադառնում թատրոն Արյան կանչը «Մեծապատիվ մուրացկաններ»․ ռեժիսորը և ժամանակը
website by Sargssyan