Times.am | ԵՄ-ն խթանում է Հայաստանում մշակութային ժառանգույան ճանաչումը և պահպանումը
USD
EUR
RUB

ԵՄ-ն խթանում է Հայաստանում մշակութային ժառանգույան ճանաչումը և պահպանումը

 
 

Հայաստանը՝ փոքր և լեռնային երկիր Հարավային Կովկասում, հայտնի է իր բազմադարյա պատմությամբ և մշակույթով: Հազարավոր զբոսաշրջիկներ յուրաքանչյուր տարի այցելում են երկիր տեսնելու համար պատմամշակութային հուշարձաններ, որոնք թվագրվում են Բրոնզե դարին: Այս հուշարձանների պահպանումը և վերականգնումը դարձել են երկրի կառավարության համար առաջնահերթություններից մեկը: Եվրամիությունը (ԵՄ) իր տարբեր նախագծերով նույնպես աջակցում է Հայաստանում մշակութային ժառանգության պահպանմանը:

ԵՄ-ն բնութագրում է մշակութային ժառանգությունը ինչպես «ռեսուրս կայուն Եվրոպայի համար»: Այն նաև ընդգծում է, որ մշակութային ժառանգության ներդրումը տնտեսական աճին և սոցիալական համախմբմանը թերագնահատված է և հետևաբար, կոչ է անում ինտեգրված մոտեցում ցուցաբերել Եվրոպայի մշակութային ժառանգությանը:

Ավելին, ԵՄ-ն 2018 թվականը հայտարարել է մշակութային ժառանգության տարի: Տարվա ընթացքում Եվրոպայի մշակութային ժառանգության բազմազանությունը նշվելու է ԵՄ-ում՝ ազգային, տարածաշրջանային և տեղական մակարդակներով: ԵՄ-ն խրախուսում է, որ ավելի շատ մարդիկ բացահայտեն իրենց մշակույթը: Տարվա ընթացքում միջոցառումների շարք կնախաձեռնվի, որը թույլ կտա մարդկանց ավելի շատ մոտ և ներառված լինել իրենց մշակութային ժառանգություններին:

Հայաստանում, ԵՄ պատվիրակությունը մասնակցում է Եվրոպական ժառանգության օրերին, որը կազմակերպվում է երկրի մշակույթի նախարարության հետ համատեղ: 2017 թվականին, Հայաստանի բոլոր մարզերից աշակերտներ մասնակցեցին «Ժառանգություն և բնություն» տոնակատարությանը: ԵՄ պատվիրակությունը շրջայց էր կազմակերպել դեպի Ստեփանավանի Դենդրոպարկ, Լոռու մարզ, ինչը երեխաներին հնարավորություն տվեց գնահատել բնության գեղեցկությունը և ժառանգությունը և գիտակցել նրա դերը իրենց կյանքերում: Երեխաները սովորեցին ինչպես լուսանկարներ անել բնության գրկում, և պրոֆեսիոնալ լուսանկարիչների օգնությամբ կատարեցին իրենց լուսանկարները, որոնք հրապարակվել են ԵՄ պատվիրակության ֆեյսբուքյան էջում և ամենաշատ «լայք» ստացած լուսանկարի հեղինակը ստացել է մրցանակ: Շրջայցը և ժամանցը շարունակվել է նաև Լոռի Բերդում:

ԵՄ կողմից ֆինանսավորվող Արևելյան գործընկերության «Մշակույթ և ստեղծարարություն ծրագիրը» ուսումնասիրել է Հայաստանի մշակութային լանդշաֆտը և առանձնացրել է երկրում գոյություն ունեցող հնարավորությունները և մարտահրավերները: Ծրագիրը նաև մի շարք առաջարկություններ է ներկայացրել երկրի մշակութային ժառանգության մրցունակությունը բարձրացնելու վերաբերյալ :

ԵՄ-ն աջակցել է մի շարք այլ նախաձեռնությունների ուղղված մշակութային ժառանգության պահպանմանը և խթանմանը, և օգնել է տեղական համայնքներին գտնել տարբերակներ՝ տեղի մշակութային ժառանգության ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման համար՝ զարգացնելու համար մեծ և փոքր քաղաքները և այլ բնակավայրերը:

Նման նախաձեռնություն է CHOICE-ը (Մշակութային ժառանգություն. Հնարավորություն քաղաքացիական ներգրավածության համար), որը 2015-2017 թվականների ընթացքում իրականացվել է Արևելյան գործընկերության չորս երկրներում՝ Հայաստանում, Բելառուսում, Մոլդովայում և Ուկրաինայում: Այն կենտրոնացել էր տեղական հասարակական կազմակերպությունների (Հ/Կ) զարգացման և նրանց կարողությունների զարգացման, ինչպես նաև մշակութային և պատմական ժառանգության պահպանման, խթանման և վերաիմաստավորմանն ուղղված նախաձեռնությունների վրա: Նախագիծը նպաստել է, որ Հ/Կ-ները ավելի մեծ դերակատարություն ունենան իրենց ինչպես երկրներում և համայնքներում, այնպես էլ Արևելյան Եվրոպայում մշակութային խնդիրների վերաբերյալ քաղաքականության երկխոսության մեջ:

Ուտելիքն ինչպես մշակութային ժառանգության ձև

Այդպիսի հասարակական կազմակերպություն է «Թումանյան միջհամայնքային համայնքների միությունը»: Կազմակերպությունը հանդիպել է Թումանյանի 31 թիրախային տարածքների բնակիչների հետ Հայաստանի Լոռի մարզում և հավաքել է ավանդական բաղադրատոմսեր՝ բնորոշ տարածաշրջանի համար: Ըստ “The choise we made” (թարգմանաբար՝ «Մեր արած ընտրությունը») գրքի, իրենց այցելությունների ընթացքում նրանք նաև հավաքագրել են տեղեկատվություն համայնքների պատմական և մշակութային ժառանգությունների վերաբերյալ:

Հանդիպումների ընթացքում, գյուղացիները հիշել են իրենց ավանդույթները, օրինակ, թե ինչպես Վարդավառ ամառային փառատոնի ընթացքում, գյուղի երիտասարդները հատուկ ուտելիքներ էին պատրաստում ինչպիսինն է օրինակ ագդակը, կլոր գաթան և հորթի խաշլաման:

Նախագծի շրջանակներում՝ Թումանյան, Գյուլագարակ և Շնող համայնքներում կազմակերպվել են երեք գաստրոնոմիական փառատոններ: Փառատոնի ընթացքում Թումանյանում և Շողում այցելուների համար կազմակերպվել են ավանդական ուտելիքների համտեսեր և խոհարարական վարպետության դասեր: Արդյունքում՝ Թումանյանի և Շողի համայնքների ղեկավարները փառատոնի օրը հայտարարել են ուտելիքի տոն, որը կնշվի ամեն տարի: Նախագծի ավարտին, պատրաստվել է բլոգ, որտեղ տեղ են գտել տեղեկատվություններ նախագծի և Թումանյանի տարբեր համայնքների մասին՝ ներառյալ պատմական տեսարժան վայրեր, բաղադրատոմսեր և տեսանյութեր:

Հուշարձանների և նրանց պահպանության վերաբերյալ երեխաների գիտելիքների խթանում

«Ռաֆայել» Հ/Կ-ն Լոռու մարզից ձեռնամուխ է եղել դարձնել մարզը ավելի ճանաչելի և հասանելի: Այն 2016 թվականին կազմակերպել է ամառային ճամբար, որին մասնակցել են 80 երեխաներ Շիրակից և Լոռիից:

«Մենք երեխաներին ներկայացրել ենք հուշարձանների տեսակները»,- ասում է Հ/Կ ղեկավար Հրաչ Մարուքյանը՝ հավելելով, որ ծրագրի ընթացքում երեխաները ստեղծել են այդ հուշարձաններին տանող ճանապարհային նշանների նախատիպերը, որոնք ներկայացվել են մարզի ղեկավարությանը: «Երեխաները խանդավառությամբ էին աշխատում՝ հույս ունենալով, որ կընտրվեն հենց իրենց ստեղծած նախատիպերը: Դա նույնպես օգնեց նրանց պատկերացում կազմել մեր մշակութային ժառանգության մասին»:

Երեխաները ստացան ինչպես տեսական այնպես էլ գործնական գիտելիքներ, քանի որ այցելեցին Լոռի մարզի տեսարժան վայրեր, որտեղ ոչ միայն իրենց աչքերով տեսան հուշարձանները, այլ նաև մաքրեցին տարածքը և սովորեցին, թե ինչպես է պետք խնամել հուշարձանները:

«Մեր նպատակն էր երիտասարդ սերնդին ներկայացնել մեր ազգային ժառանգությունը, և նրանց մեջ հուշարձանների նկատմամբ սեր և հարգանք սերմանել», բացատրում է Հրաչ Մարուքյանը՝ նշելով, որ իրենք հույս ունեն, որ ամառային ճամբարին մասնակցած երեխաները մշակութային և պատմական ժառանգության պահպանման վերաբերյալ իրենց գիտելիքներով կկիսվեն իրենց ընկերների և բարեկամների հետ, ինչը կբարձրացնի ծրագրի ազդեցությունը:

Մշակութային ժառանգությունը գյուղերում խթանում է միջմշակութային հաղորդակցությանը

Պատմական և մշակութային հուշարձանները Շիրակի մարզում հիմնականում գտնվում են գյուղական համայնքներում: Հազարավոր զբոսաշրջիկներ այցելում են այս համայնքներ: «Երկինք» Հ/Կ-ն նախաձեռնել է մի ծրագիր, որը օգնում է տեղի բնակիչներին և՛ պահպանել իրենց մշակութային ժառանգությունը, և՛ ստեղծել աշխատատեղեր համայնքներում: Նրանք մշակութային ժառանգության պահպանման վերաբերյալ վերապատրաստման դասընթացներ են կազմակերպել Վահրամաբերդի, Հառիճի, Անիպեմզայի, Սառնաղբյուրի և Գյումրիի բնակիչների համար, իսկ որոշ մասնակիցներ ընտրվել են, որպեսզի մասնակցեն նաև բիզնես ինկուբատոր ծրագրին:

«Տեղի բնակիչները սկսեցին իրենց ձեռքերով պատրաստել հայկական նախշերով հուշանվերներ, վերմակներ, բարձի երեսներ և վաճառել դրանք զբոսաշրջիկներին, որոնք այցելում են իրենց գյուղեր»,- ասում է Հ/Կ ներկայացուցիչ Քնարիկ Խաչատրյանը: Ըստ նրա, սա միջմշակութային հաղորդակցության միջոց է դարձել: «Զբոսաշրջիկները հիմա ունեն հնարավորություն շփվել տեղի բնակիչների հետ և պատմել հուշարձանների պատմությունները և լեգենդները»,- ասում է նա:

Սոցիալ-տնտեսական զարդացումը մշակութային ժառանգության ռեսուրսների միջոցով

«Համայնքի կողմից իրականացվող ռազմավարություն պատմական քաղաքներում» (COMUS) Եվրամիության կողմից իրականացվող մեկ այլ ծրագիր է, որին մասնակցել է Հայաստանը: Այն նպատակ ունի խթանել սոցիալ-տնտեսական զարգացումը Արևելյան հարևանության հինգ երկրների (Հայաստան, Բելառուս, Վրաստան, Մոլդովա և Ուկրաինա) ինը պատմական քաղաքներում: Ծրագրին մասնակցել են երկու հայկական քաղաքներ՝ Գյումրին և Գորիսը:

Այս քաղաքներում ձևավորվել են տեղական շահառուների խմբեր, և խմբերի անդամները ներգրավվածություն են ունեցել ծրագրի հիմնական խնդիրների ձևավորվման, լուծումներ գտնելու և քաղաքների զարգացման ընդհանուր տեսլականի սահմանման գործընթացում: Նախագծի շրջանակներում մի շարք կարևոր փաստաթղթեր են ձևավորվել:

Նախագծի ընթացքում, երկու քաղաքները գրանցել են շոշափելի արդյունքներ. 2018 թվականին Գորիսը հռչակվել է Անկախ պետությունների համագործակցության (ԱՊՀ) մշակութային մայրաքաղաք, և իրականացվել է Գյումրիի գոտիավորման նախագիծը: Իրականացնելով այս նախագծերը, ԵՄ-ն ոչ միայն նպաստում է Հայաստանի պատմական և մշակութային ժառանգության պահպանմանը, նաև օգնում է որոշակի վերաբերմունք ձևավորել երկրի հուշարձանների, ավանդույթների և սովորությունների նկատմամբ՝ հարգանքի և շարունակականության վերաբերմունք:

Այս նախագծերն ունեն նաև ճանաչողական բնույթ, քանի որ ներգրավում են երիտասարդ սերնդին, տեղեկատվություն են տրամադրում զբոսաշրջիկներին և օգնում են ավագ սերնդին հիշել իրենց երկրի ավանդույթները և շարունակել օգտագործել դրանք իրենց առօրյա կյանքում: Չնայած, որ այս նախագծերը ավարտվել են, իրենց ժառանգությունը մնում է, և համայնքները շարունակում են նախաձեռնությունները, որոնց աջակցում է Հայաստան-ԵՄ համագործակցությունը:

Հեղինակ՝ Ամի ՉԻՉԱԿՅԱՆ

Սույն հոդվածը պատրաստվել է «ԵՄ Արևելյան հարևանություն» ծրագրի շրջանակներում: Հոդվածում արտահայտված կարծիքները պատկանում են բացառապես դրա հեղինակին

Լրահոս
Հենրիկ Էդոյան․ Հենման կետ Տիգրան Համասյան․ Նոր ծաղիկ Ամբոխները խելագարված Բրիտանացի երաժիշտները տեսահոլովակ են նկարահանել Չեռնոբիլում Սուրբ Սուրբ Մի մոռացեք ձեր խիղճը Խոհեմ եղիր և ընտրիր չափավոր կյանքը. Ս. Հովհան Ոսկեբերան Հայրապետ Գուգարաց թեմում վերաօծվեց Քարինջի Սուրբ Կարապետ եկեղեցին Լրատվամիջոցներն անդրադարձել են փոստատար Պեչկինի էկրանային կերպարի հայազգի ստեղծողին Լիլիթ Սողոմոնյանն առաջին հայուհին է՝ Չիլիի օպերային թատրոնում Նիկոլայ Նիկողոսյանը հայ և համաշխարհային կերպարվեստի երախտավորներից էր, որի ստեղծագործությունները գրանցվել են համաշխարհային արվեստի տարեգրության ոսկե մատյանում «Տիրոջ առաջ պատվական երեք գործ կա» 76 տարեկանում կյանքից հեռացել է «սոուլի թագուհի» Արետա Ֆրանկլինը ԿԳ նախարարը կատակեց. «Մնում է որոշել, թե մեզանից ով է մնում նախարար» Գունավոր մատիտներ Սոնայի հոգսը Բարի այգեպանը Քսենյա Կիրիլովան՝ լրտեսության, «սառը պատերազմի» եւ չիրականացած հնարավորությունների մասին «EPIC EYE» խորագրով փառատոնը ներկայացուցիչներ կունենա Գերմանիայից, Ֆրանսիայից, Բրիտանիայից «Թիկնոցը» և «Պայացներ». համերգային կատարումներ՝ հայ և օտարազգի մենակատարների մասնակցությամբ Հայ պոեզիայի ամենաինքնատիպ դեմքերից մեկի՝ Սիամանթոյի ծննդյան օրն է Գառնուկը Հայկուհու պարը Խաղաղական ժամերգութիւն Անպատասխան Հաղթահարել փորձությունները Նահապետ Քուչակ. Հայրեններ Հավատալ հասկանալու համար «Սոուլի թագուհի» Արետա Ֆրանկլինը մահամերձ է 1 վայրկյանում՝ 10,3 վանկ. Էմինեմը գերազանցել է ռեփ կարդալու սեփական ռեկորդը Ավստրալիայում 457 երաժիշտ միաժամանակ նվագել է Highway to Hell-ը Հարություն Խաչատրյանը նախագահում է «Պատուհան դեպի Եվրոպա» կինոփառատոնի «Կոպրոդուկցիա» ծրագրի ժյուրին Բաց փակուղի Բրեդ Փիթը կարծում է, որ Անջելինա Ջոլին «զզվելի» է վարվել՝ հանրայնացնելով իրենց ամուսնալուծության մանրամասները Ամեն ինչ անելու ենք, որ մինչ 2018-ի դեկտեմբեր տեղի ունենա Ամենափրկիչ եկեղեցու բացումը մեր խնայողությունների հաշվին. Լիլիթ Մակուն Բոտիչելլիի Վեներայի առեղծվածի նոր բացահայտումը «Ել,ել» Եսասեր հսկան «Եվրատեսիլ-2019»-ի անցկացումը վտանգի տակ է. երգի մրցույթը կարող է Իսրայելից այլ երկիր տեղափոխվել «Խաղացողը». Քըրք Քըրքորյանի մասին պատմող գիրքը ներկայացվեց Վանաձորում
website by Sargssyan