USD
EUR
RUB

«Հանճարեղ ստեղծագործությունը չի կարող «ծերանալ»

 
 

 Խաչատրյանական օրհներգը վերադարձնելու ստորագրահավաքը շարունակվում է Անկախ Հայաստանի առաջին տարիներից մի քանի անգամ անդրադարձ է եղել օրհներգի ընտրությանը: Առաջինը 1990թ. օգոստոսն էր: Անկախության հռչակագրի ընդունումից հետո ստեղծվեց հանձնաժողով, որը պետք է 3 ամսում օրհներգի մրցույթ անցկացներ, սակայն մինչեւ 1991թ. մրցույթ չանցկացվեց եւ Գերագույն խորհուրդը ժամանակավոր որոշում ընդունեց «Մեր հայրենիքն» ընդունել որպես հիմք՝ պետական օրհներգի համար: Օրհներգի փոփոխության երկրորդ փորձն արվեց 2006թ., որն ըստ էության տապալվեց: Վեց ամսվա ընթացքում ներկայացված 85 տարբերակից մրցութային հանձնաժողովը նախընտրեց 5-ը, որոնք գործիքավորվեցին եւ ներկայացվեցին հանրությանը: Սակայն դրանցից եւ ոչ մեկն առանձնակի ոգեւորությամբ չընդունվեց ոչ հանրության, ոչ էլ հանձնաժողովի կողմից: Դրանից հետո 2006թ. հոկտեմբերի 21-ին մշակույթի նախարար Հասմիկ Պողոսյանի գլխավորած մրցութային հանձնաժողովը գրեթե միաձայն քվեարկեց Արամ Խաչատրյանի՝ Խորհրդային Հայաստանի օրհներգի օգտին՝ միայն երաժշտության մասով: Սկանդալներով ու փոխադարձ մեղադրանքներով ուղեկցված այդ հանձնաժողովի աշխատանքից ու կայացրած որոշումից դժգոհ մնացին շատերը: Հետո մշակույթի նախարարությունը մրցույթ հայտարարեց, այս անգամ՝ բառերի համար, բայց այդպես էլ համապատասխան բառեր չգտնվեցին: Մինչ օրս ժամանակ առ ժամանակ տարբեր առիթներով «Առավոտի» հետ զրուցած մշակույթի մարդկանց որոշ մասը դժգոհություն է հայտնում, բարձրաձայնելով Առաջին հանրապետության տարիներին օրհներգի հենց առաջին տողը՝ «Մեր հայրենիք թշվառ, անտեր…»: Նաեւ կան մշակույթի գործիչներ էլ, որոնք գտնում են, թե խաչատրյանական օրհներգը այլեւս պատմություն է, իսկ նոր Հայաստանին անհրաժեշտ է նոր օրհներգ: Նշում են նաեւ, թե ոչ երաժշտությունն է հայկական, ոչ էլ տեքստը: Թավշյա հեղափոխությունից հետո Արամ Խաչատրյանի տուն-թանգարանի կայքում հայտնվեց տեղեկատվություն, թե ստորագրահավաք է կազմակերպվում խաչատրյանական օրհներգը վերականգնելու օգտին:

Հանդիպեցինք տուն-թանգարանի տնօրեն Արմինե Գրիգորյանին: Կեսկատակ-կեսլուրջ փորձեցինք ճշտել, թե այդ միջոցառումը Խաչատրյանի ծննդյան 115-ամյակի շրջանակներո՞ւմ է արվում: Ինչպես եւ ակնկալում էինք՝ ստացանք բացասական պատասխան: Տիկին Գրիգորյանի խոսքերով՝ եթե մի հարց ժամանակ առ ժամանակ քննարկվում է, ուրեմն հուզում է ժողովրդին: Մեր զրուցակիցը համոզված է, որ Խաչատրյանի օրհներգի վերականգնման հարցը դեռ փակված չէ. «Ընդհանրապես հանճարեղ մարդկանց թողած ժառանգությունը ճիշտ չէ համարել հին: Նրանց ստեղծած արժեքները չեն կարող «ծերանալ»: Օրինակ՝ Գերմանիան այսօր էլ ունենալով տաղանդներ, իրենց երկրի օրհներգը չի փոխում. եղել եւ մնում է Հայդնի երաժշտությունը, գրված 1797թ….»: Ռեպլիկին՝ մինչեւ երբ է շարունակվելու ստորագրահավաքը, մեր զրուցակիցը պատասխանեց. «Ոչ միայն հայաստանցիները, այլեւ սփյուռքահայերն են արձագանքում, հայրենիքում գտնվելու օրերին այցելում են տուն-թանգարան՝ իրենց դրական վերաբերմունքը հայտնելու այդ հարցի մասին: Արձագանքներ ենք ստացել օտարազգի երաժիշտներից, նրանք բարձր են գնահատում օրհներգի երաժշտությունը՝ այն համարելով այդ ժանրում իդեալական: Ժամկետ չեմ կարող նշել, բայց առաջիկայում մենք պատրաստվում ենք նամակով դիմել «վերին ատյաններ»: Ինձ ուրախացնում է մի փաստ. երիտասարդության վերաբերմունքը…»: Հարցին՝ չե՞ք կարծում, որ եթե մեր անվանի կոմպոզիտորները կողմ լինեին Խաչատրյանի հիմնին, ժամանակին չէին մասնակցի հայտարարված մրցույթին, տիկին Գրիգորյանը պատասխանեց. «Դա այդպես չէ: Յուրաքանչյուր ստեղծագործողի համար ամեն միջոցառում ինքնադրսեւորվելու հնարավորություն է, եւ ոչ ոք, նույնիսկ հայտնիները, այդ առիթը բաց չեն թողնի»:

Հարցազրույցի ժամանակ Արմինե Գրիգորյանին այցելեց կանադահայ բարերար Հարմիկ Գրիգորյանը, որը, պարզվեց՝ թանգարանի բարեկամն է: Նրանից էլ խնդրեցինք կարծիք՝ թեմայի վերաբերյալ: «Ողջ Սփյուռքը զայրացած էր, երբ Հայաստանում գործող մի կուսակցության ուղղորդմամբ Լորիս Ճգնավորյանը հայ երաժշտության հետ ոչ մի աղերս չունեցող «Մեր հայրենիք թշվառ, անտերը…» բարձրացրեց օրհներգի «կարգավիճակի»: Իսկ այս օրերին, երբ Հայաստանում փոփոխություններ են տեղի ունեցել եւ դեռ արտասահմանում բնակվող հայերս սպասում ենք էլ ավելի դրական զարգացումների, երկրորդ կարծիք լինել չի կարող՝ պետք է վերադարձնել Խաչատրյանի օրհներգը, աշխարհին պետք է ներկայանանք հանճարեղ հայի բարձրարժեք ստեղծագործությամբ: Ի դեպ, դա ոչ թե Խաչատրյանին, այլ մեզ է պետք»:

ՍԱՄՎԵԼ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Լուսանկարում` Արմինե Գրիգորյանն ու Հարմիկ Գրիգորյանը:
Աղբյուր՝ Aravot.am:

Լրահոս
Պետրոս Դուրյան․ «Դրժել» Ունենալու ենք հիանալի հյուրեր. «Ռեանիմանիայի» տնօրեն Ստրասբուրգի Մայր տաճարում ելույթ ունեցավ «Նաղաշ» համույթը Զար զընգը, Կոմիտաս վարդապետ Տասը կույսերի առակը Պետական սիմֆոնիկ նվագախմբի այս տարվա համերգաշրջանը կառանձնանա «Մայքլ Ջեքսոն» նախագծով Հայաստանի վարպետները ներկայացրին ձեռագործ իրեր Պողոս Ադրիանապոլսեցի՝ «Խրատի թանգարան» Արցունքներս Պարապություն «Առաւօտ լուսոյ»․ «Գեղարդ» երգչախումբ Հովհաննես Բադալյան․ «Գարեգին Նժդեհ» «Չախու» Ռաֆայել Պատկանյան.«Արաքսի արտասուքը» «Սպարտակը» կցուցադրվի Աթենքի հնագույն ամֆիթատրոնում Համերգ՝ նվիրված «Նեմեսիս» գործողության մասնակիցներին Նիկոլա Ազնավուր. Իմ հայրը գերմարդ էր Հայաստանյան պրեմիերա՝ Յուրի Բաշմետի և «Մոսկվայի մենակատարներ»-ի համերգին Մոնթե Մելքոնյան Տէր ողորմեա. Հայր Աղան Երնջակյան Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսն ընդունեց ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպանին Ո՞ւր Մնաց Օրօր Մանրադիտակային քանդակների հեղինակների աշխատանքները՝ կողք-կողքի Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի ժամանակավոր ցուցադրությունների սրահում բացվեց նոր երկու ցուցադրություն՝ «Ապրելու կամքը և փրկելու առաքելությունը» և «Գրիգոր Ճօլօլեան. Փարիզի հայ լուսանկարիչը» Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը հանդիպում ունեցավ նորաօծ եկեղեցականների հետ Ալեքսանդր Կոտի «Սպիտակ» ֆիլմը Հայաստանի կողմից ներկայացվել է «Օսկար»-ի Թուրք լրագրող. «Ինչու՞ չկա Կոմիտասի հուշարձանը իր ծննդավայր Քյութահյայում. նրա համար, որ հա՞յ է». Էրմենիհաբեր Հայաստանում ելույթ կունենա Գալան տրիոն «Լեգենդ և իրականություն» Մասոնները՝ Հայաստանում «Մի՜ տխրիր, Ե՜ս եմ Քո ընկերը»...Ֆորշ Բարձր գրականություն Արքմենիկ Նիկողոսյանի հետ. Պարույր Սևակ Արևի լույսը «Երդիկն ի վար» Հենրիկ Էդոյան. Գիշերվա նախադռան առջև Պատարագ. Մակար Եկմալյան Նա, ով ողջախոհություն, չափավորություն, ժուժկալություն չի իմացել, չի կարող ներս մտնել Բենքսին ցույց է տվել, թե ինչպես է պատրաստվել կտավի ինքնաոչնչացմանը «Ժառանգած բարձրագույն մշակույթը պահելու հիմքը դրվում է ուսանողական տարիներից» Նարեկ Հախնազարյան. Հոկտեմբերի բոլոր համերգները նվիրված կլինեն Ազնավուրի հիշատակին
website by Sargssyan