USD
EUR
RUB

Արծաթագործությունից մինչեւ Վանի հայկական նշխարները

 
 

 Ուսումնական տարվա մեկնարկի հետ Խաչատուր Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական համալսարանի կուլտուրայի ֆակուլտետում վերսկսվեցին «վարպետաց դասերը»։ Այս անգամ լրագրության բաժնի հյուրն էր լոսանջելեսաբնակ Հովսեփ Թոքատը, ով հեղինակն է մի քանի գրքերի՝ «Հայ արծաթագործ վարպետներ», «Ավերակ Քղին»։

Նրան համառոտ ներկայացրեց դասախոս, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Սերգո Երիցյանը. «Հովսեփ Թոքատի` Քղիին նվիրված գիրքը կազմելը, հրատարակելն իսկական հերոսություն է: Շատ մեծ աշխատանք է անում պարոն Թոքատը. սա կարելի է համարել վավերական գիրք, որովհետեւ գրքում տեղ գտած նյութերը, լուսանկարները ուրիշի պատմած չեն, ուրիշի ներկայացրած ու տված չեն: Նա ինքն անձամբ է գնում, լուսանկարում, լինում այդ վայրերում: Նա անցել է գյուղ առ գյուղ, հուշարձան առ հուշարձան, վերցրել է իր հետ հայ կամ քուրդ լուսանկարիչ, եւ հատիկ-հատիկ նկարել ամեն ինչ: Այս անգամ էլ են իրենք բարձրացել սարերն ու ձորերը: Զարմանալի է, երբ մտածում ես. ո՞ւմ դարդն է կտրվել գնալ, բարձրանալ սարերը, հայկական եկեղեցիները: Այդ ամենը մեկ մարդ է արել` Հովսեփ Թոքատը: Հարյուր տարի է անցել, եւ նա ուզում է նոր սերնդին վերադարձնել այդ հիշողություններն ու տեղեկությունները»:

Հովսեփ Թոքատը Հայաստան է ժամանել Վանից: Իր ժողովրդի ու հողի պատմությունը ներկայացնելն արդեն հոբբիից ավելի է դարձել նրա համար: Նա ճամփորդում է ժամանակի մեջ, գնում դեպի անցյալ, դժվարությամբ հասնում իր ժողովրդի արմատներին ու մեծ ջանքերով այնտեղից բերում տեղեկություններ, որոնք անսահմանելի արժեք ունեն հայերի համար: Իր հրատարակած երկու գրքերից հետո («Ավերակ Քղին», «Հայ արծաթագործ վարպետներ») նա կրկին սկսել է իր ճամփորդությունը, եւ ժամանակի մեքենան այս անգամ նրան տարել է Վան: «Ամեն մարդ, իր բուն աշխատանքից բացի, զբաղվում է նաեւ այլ գործով: Գիրք գրելը իմ գործը չէ, բայց այն դարձավ ինձ համար սիրելի զբաղմունք: Ես սկսել եմ իմ գյուղից` Քղիից («Ավերակ Քղին»): Մայրս պատմում էր մեր գյուղի, դպրոցի, եկեղեցիների մասին, նրանց կրած տառապանքների մասին: Դժբախտաբար, հիմա այդ շրջանում հայեր չեն ապրում, բայց եկեղեցիներից մի քանիսը, անգամ հորս կառուցած աղբյուրը պահպանվել են:

Երբ Քղիի գրքի շնորհանդեսը տեղի ունեցավ Ստամբուլում, այնուհետեւ Քղիում, մարդիկ հավաքվել էին դահլիճում, եկել էին տեսնելու գիրքը, ինձ մի կին դիմեց, ասաց` կարո՞ղ եմ քեզ գրկել, համբուրել. շատ անսովոր էր, քանի որ այդ շրջաններում նման բաներն ընդունված չեն: Բայց նա այլ նպատակ ուներ. եկավ, գրկեց, ականջիս ասաց, որ մեծ մայրս հայ է եղել: Այդպես շատ տեղերում ենք եղել, որտեղ մոտենում էին, ասում, որ իրենց մեծ մայրը հայ է եղել, մայրը հայ է եղել: Ասում էի` չեմ հասկանում` մեր ազգը միայն մեծ մա՞յր է ունեցել, մեծ հայրեր չե՞նք ունեցել. բոլորն ասում էին միայն` մեծ մայր, մեծ մայր: Դա, իհարկե, այն բանի արդյունքն է, որ տղամարդկանց կոտորել են, եւ ամուսնացել հայ կանանց հետ:

Ես վանեցի չեմ: Վանաբնակ մարդկանց չէի տեսել: Պարզապես որոշեցի բացահայտել Վանի գաղտնիքները: Վանն ինձ համար շատ խորիմաստ քաղաք էր: Այն շատ կարեւոր նշանակություն է ունեցել նաեւ մեր ժողովրդի ու Հայաստանի համար: Տարիներ առաջ ես եղել էի Վանում, բայց դեռ ամբողջական չէին մտքերս, այս տարի նորից այցելեցի: Գրքի հայերեն տարբերակն ամբողջությամբ պատրաստ է արդեն, թուրքերենի` 30 տոկոսը: Գրքերը եռալեզու են. հայերեն ու թուրքերեն տարբերակները ինքս եմ անում, անգլերենը` թարգմանիչը»: Հովսեփ Թոքատն առանց արցունքների չէր կարողանում հիշել այն դաժանություններն ու զրկանքները, որոնք կրել է հայ ժողովուրդը: Այդ ամենի մասին խոսելիս նա երբեմն լռում էր. թվում էր, մտքերը նորից տանում են իրեն անցյալ, հիշեցնում դառնություններն ու ստիպում ավելի մեծ նվիրումով շարունակել մարդկանց ներկայացնել այն արժեքները, որոնք ժողովուրդն անգամ կյանքի գնով է ստեղծել եւ պահպանել:

ԱՆԻ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ
Աղբյուր՝ Aravot.am:

Լրահոս
Եկեղեցին Հայկական Ջորջ Մարտինը խոստացել է «Գահերի խաղի» շարունակությունը Ժողովուրդը չի կարող ղեկավարել պետությունը. Հենրիկ Էդոյան Անապատի նկարիչը Մեր պատմիչները և մեր գուսանները Տոն Ս. Հակոբ Մծբնա Հայրապետի, Մարուգե ճգնավորի և Մելիտոս եպիսկոպոսի «Մարդի՛կ, ուշքի եկեք» Ստամբուլում առաջին անգամ բացվել է Սերգեյ Փարաջանովին նվիրված ցուցահանդես Արշակ Չոպանյան․ Հայկական դյուցազներգությունը Հայից Հայ․ Արա Շիրազ Սա այն թթխմորն է, որ այսօր հրամցնում են մեզ Երաժշտասերները վայելեցին Ալեքսեյ Շորի ստեղծագործությունները Համազգային թատրոնի դերասանները դադարեցնում են գործադուլը Սպիտակի նախկին գլխավոր ճարտարապետը հեռվից հեռու էլ տեղյակ է խնդիրներին Ռեժիսոր Հովհաննես Գալստյանը որոշել է դադարեցնել հացադուլը Ռազմիկ Դավոյան Համբերություն Հայրենիքում Կյանքը ափի մեջ. Մրո Ալեքսեյ Շորին շնորհվեց Երևանի պետական կոնսերվատորիայի պատվավոր դոկտորի կոչում Արմենուհի Մանուկյան. «Հայաստանի առաջին տիկնիկային թատրոնը պետք է ունենա իր շենքը» Նախկին նախարարի հետ շփումներից հետո նախարարների բանավոր խոսքին չեմ հավատում. Ռեժիսոր Հովհաննես Գալստյան Մոսկվայում տեղադրվելու է Շառլ Ազնավուրի հուշարձանը Հայր մեր.Կոմիտասեան Վերդիի «Ռեքվիեմի» ցնցող մեկնաբանությունը օպերային թատրոնում ՝ ի հիշատակ երկրաշարժի զոհերի Պարույր Սևակի մտքերից Վիգեն Չալդրանյանը դեռևս անդրդրվելի է. Համազգային թատրոնի դերասան «Թուրքիայի նախագահին նամակով խնդրեցի ընդունել Ցեղասպանությունը» Queen խմբի հիթը դարձել է 20-րդ դարից եկած ամենահայտնի երգը Նոր նշանակումներ Նախագահ Արմեն Սարգսյանն այցելել է հացադուլ հայտարարած կինոռեժիսորին Հայաստան Երբեք չմեռնես. Հովհաննես Գրիգորյան. մաս 1-ին Համերգային երեկո՝ նվիրված Հայկանուշ Դանիելյանին «Ինքներդ վրեժխնդիր մի՛ եղեք» Շերլոք Հոլմսի մասին պատմող բոլոր ստեղծագործությունները բնագրից առաջին անգամ թարգմանվել են հայերեն Հանձնվել է այլընտրանքային Նոբելյան մրցանակը Քամիները բոլոր․․․Ռազմիկ Դավոյան Մոցարտի «Ռեքվիեմ»-ը ներկայացվեց Գյումրու Սև բերդում Երաժշտությունն ամոքիչ ուժ ունի. Սերգեյ Սմբատյան
website by Sargssyan