USD
EUR
RUB

Արծաթագործությունից մինչեւ Վանի հայկական նշխարները

 
 

 Ուսումնական տարվա մեկնարկի հետ Խաչատուր Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական համալսարանի կուլտուրայի ֆակուլտետում վերսկսվեցին «վարպետաց դասերը»։ Այս անգամ լրագրության բաժնի հյուրն էր լոսանջելեսաբնակ Հովսեփ Թոքատը, ով հեղինակն է մի քանի գրքերի՝ «Հայ արծաթագործ վարպետներ», «Ավերակ Քղին»։

Նրան համառոտ ներկայացրեց դասախոս, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Սերգո Երիցյանը. «Հովսեփ Թոքատի` Քղիին նվիրված գիրքը կազմելը, հրատարակելն իսկական հերոսություն է: Շատ մեծ աշխատանք է անում պարոն Թոքատը. սա կարելի է համարել վավերական գիրք, որովհետեւ գրքում տեղ գտած նյութերը, լուսանկարները ուրիշի պատմած չեն, ուրիշի ներկայացրած ու տված չեն: Նա ինքն անձամբ է գնում, լուսանկարում, լինում այդ վայրերում: Նա անցել է գյուղ առ գյուղ, հուշարձան առ հուշարձան, վերցրել է իր հետ հայ կամ քուրդ լուսանկարիչ, եւ հատիկ-հատիկ նկարել ամեն ինչ: Այս անգամ էլ են իրենք բարձրացել սարերն ու ձորերը: Զարմանալի է, երբ մտածում ես. ո՞ւմ դարդն է կտրվել գնալ, բարձրանալ սարերը, հայկական եկեղեցիները: Այդ ամենը մեկ մարդ է արել` Հովսեփ Թոքատը: Հարյուր տարի է անցել, եւ նա ուզում է նոր սերնդին վերադարձնել այդ հիշողություններն ու տեղեկությունները»:

Հովսեփ Թոքատը Հայաստան է ժամանել Վանից: Իր ժողովրդի ու հողի պատմությունը ներկայացնելն արդեն հոբբիից ավելի է դարձել նրա համար: Նա ճամփորդում է ժամանակի մեջ, գնում դեպի անցյալ, դժվարությամբ հասնում իր ժողովրդի արմատներին ու մեծ ջանքերով այնտեղից բերում տեղեկություններ, որոնք անսահմանելի արժեք ունեն հայերի համար: Իր հրատարակած երկու գրքերից հետո («Ավերակ Քղին», «Հայ արծաթագործ վարպետներ») նա կրկին սկսել է իր ճամփորդությունը, եւ ժամանակի մեքենան այս անգամ նրան տարել է Վան: «Ամեն մարդ, իր բուն աշխատանքից բացի, զբաղվում է նաեւ այլ գործով: Գիրք գրելը իմ գործը չէ, բայց այն դարձավ ինձ համար սիրելի զբաղմունք: Ես սկսել եմ իմ գյուղից` Քղիից («Ավերակ Քղին»): Մայրս պատմում էր մեր գյուղի, դպրոցի, եկեղեցիների մասին, նրանց կրած տառապանքների մասին: Դժբախտաբար, հիմա այդ շրջանում հայեր չեն ապրում, բայց եկեղեցիներից մի քանիսը, անգամ հորս կառուցած աղբյուրը պահպանվել են:

Երբ Քղիի գրքի շնորհանդեսը տեղի ունեցավ Ստամբուլում, այնուհետեւ Քղիում, մարդիկ հավաքվել էին դահլիճում, եկել էին տեսնելու գիրքը, ինձ մի կին դիմեց, ասաց` կարո՞ղ եմ քեզ գրկել, համբուրել. շատ անսովոր էր, քանի որ այդ շրջաններում նման բաներն ընդունված չեն: Բայց նա այլ նպատակ ուներ. եկավ, գրկեց, ականջիս ասաց, որ մեծ մայրս հայ է եղել: Այդպես շատ տեղերում ենք եղել, որտեղ մոտենում էին, ասում, որ իրենց մեծ մայրը հայ է եղել, մայրը հայ է եղել: Ասում էի` չեմ հասկանում` մեր ազգը միայն մեծ մա՞յր է ունեցել, մեծ հայրեր չե՞նք ունեցել. բոլորն ասում էին միայն` մեծ մայր, մեծ մայր: Դա, իհարկե, այն բանի արդյունքն է, որ տղամարդկանց կոտորել են, եւ ամուսնացել հայ կանանց հետ:

Ես վանեցի չեմ: Վանաբնակ մարդկանց չէի տեսել: Պարզապես որոշեցի բացահայտել Վանի գաղտնիքները: Վանն ինձ համար շատ խորիմաստ քաղաք էր: Այն շատ կարեւոր նշանակություն է ունեցել նաեւ մեր ժողովրդի ու Հայաստանի համար: Տարիներ առաջ ես եղել էի Վանում, բայց դեռ ամբողջական չէին մտքերս, այս տարի նորից այցելեցի: Գրքի հայերեն տարբերակն ամբողջությամբ պատրաստ է արդեն, թուրքերենի` 30 տոկոսը: Գրքերը եռալեզու են. հայերեն ու թուրքերեն տարբերակները ինքս եմ անում, անգլերենը` թարգմանիչը»: Հովսեփ Թոքատն առանց արցունքների չէր կարողանում հիշել այն դաժանություններն ու զրկանքները, որոնք կրել է հայ ժողովուրդը: Այդ ամենի մասին խոսելիս նա երբեմն լռում էր. թվում էր, մտքերը նորից տանում են իրեն անցյալ, հիշեցնում դառնություններն ու ստիպում ավելի մեծ նվիրումով շարունակել մարդկանց ներկայացնել այն արժեքները, որոնք ժողովուրդն անգամ կյանքի գնով է ստեղծել եւ պահպանել:

ԱՆԻ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ
Աղբյուր՝ Aravot.am:

Լրահոս
Վարդան Հակոբյան․ Քո սերը քո տունն է Վարդան Հակոբյան․ Կապույտը Հայտնի են Բեռլինի միջազգային կինոփառատոնի մրցանակակիրները Փառասիրության մասին «Երևանը»՝ 200 քանոնահարի կատարմամբ Ֆրանսիայի խորհրդարանը քննարկում է կրթության մասին նոր օրենքը Դանիել Վարուժան․ Հարճը Կոմիտասի քնարերգությունը Վարդգես ԱՀԱՐՈՆՅԱՆ. Ամենայն հայոց բանաստեղծը Ռեժիսորը դեռ հացադուլ է անում, իսկ Մակունցը՝ ֆռռիկներ «Տեսնել չլիներ` կույրի պես կլինեին, ճանաչել և սիրել չլիներ` անասունի պես կլինեին» Հայ Եկեղեցու ու նրա հոգևորականության վրա հարձակումների տարափը պետք է առավել միավորեն մեր հասարակությանը «Երկրագնդի վրա որևէ երկրորդ պետությունը չունի այդպիսի կոմպոզիտոր, ինչպիսին Կոմիտասն է» Հասմիկ Պապյանի և Սիմֆոնիկ նվագախմբի համատեղ համերգի հասույթը կփոխանցվի «Արմենակ Ուրֆանյան» հիմնադրամին Համո Սահյան «Վշտացել եմ ամեն ինչից» Կյանքի ծառը․ Կոմիտաս «Վալենտինոմանիա». կեղծքրիստոնեական, ապազգային և կոմերցիոն տոն «Կինոպարկում» տեղի է ունեցել Օսկարի հավակնորդ «Իշխանություն» ֆիլմի փակ ցուցադրությունը Մահացել է Ռուսաստանի ժողովրդական արտիստ Սերգեյ Զախարովը Տեառնընդառաջ Վերադարձնենք լույսի եւ ջերմության մեր պատառը Հրանտ Մաթեւոսյանին Մայր Աթոռում կատարվեց Տեառնընդառաջի նախատոնակը Ռեժիսոր. Մեր գործադիր իշխանությունը հումանիզմի տարրական չափաբաժին չունի Կալկաթայի մարդասիրական ճեմարան «Լավագույն օպերային ձայնագրություն» անվանակարգում հաղթող գործն առնչվեց հայի անվան հետ» Զարդերի վերածված Կիլիկիայի մանրանկարչությունը Լևոն Խեչոյան․ Սև գիրք, ծանր բզեզ Ժամանակի ոգով գրված գիրք՝ «Շիլափլավ եւ շիլաշփոթ» Կա դրվագ, որը հոգեբանորեն դժվար է խաղալը. Ալեքսանդր Խաչատրյանի «Գարուն ա» ֆիլմը Ապրիլյան պատերազմի մասին է. լուսանկար Երիտասարդների և սիրո բարեխոս Սուրբ Սարգսի տոնն այս տարի կնշվի փետրվարի 16- ին «Նոր սերունդ, նոր անուններ» խորագրով ցուցահանդեսը նվիրվեց Հովհաննես Թումանյանի հոբելյանին «Ավրորան» Մատենադարանին տված դրամաշնորհը կուղղի հայկական գրչության կենտրոնների ինտերակտիվ քարտեզի ստեղծմանը Պետրոս Դուրյան․ Բանաստեղծություններ Վարդգես ԱՀԱՐՈՆՅԱՆ. Ամենայն հայոց բանաստեղծը Ամերիաբանկը Հայաստանում ներկայացնում է օպերային մեծանուն երգիչ Պաատա Բուրչուլաձեին Հայ Եկեղեցու 20-րդ դարի նշանավոր գործիչներին նվիրված գիտաժողով ԱՄՆ-ում Հիսուսի՝ տաճարին ընծայման տոն կամ Տեառնընդառաջ. փետրվարի 14-ին «Նոր Թումանյանի բացահայտման փուլ պետք է սկսվի» Ազգային կինոկենտրոնի քմայքները կամ վերաձևված կանոնակարգ Այսօր մրուրն է իրեն սերուցք հորջորջում, մարմինը գլխիվայր է տեղաշարժվում
website by Sargssyan