USD
EUR
RUB

Արդի հայ պոեզիան` գերմաներեն

 
 

«Արդի հայ քնարերգություն` Երեւանից Ծաղկաձոր» խորագիրն է կրում վերջերս Գերմանիայում հրատարակված ժամանակակից հայ բանաստեղծների` երկլեզվյան գերմաներեն-հայերեն անթոլոգիան (Ֆրանկֆուրտ, «Արվեստ եւ գիտություն» 2018), որը նոր գույն ու երանգ է հաղորդում հին ու հարուստ հայ թարգմանչական գործարվեստի համապատկերին: Ամեն ինչ սկսվեց 2016թ. հոկտեմբերից, ՀԳՄ Ծաղկաձորի ստեղծագործական տանից, երբ հանդիպեցին Վիեննայում ապրող ավստրիացի բանաստեղծուհի, էսսեիստ ու հրատարակիչ Ռեգինա Հիլբերը եւ Մյունխենում բնակվող մեր հայրենակից, գրող, սցենարիստ ու թարգմանիչ Վանուհի Վահանյանը: Հենց այստեղ էլ ծնվեցին գաղափարը ու հանպատրաստից արված հայտարարությունը` արդի հայ բանաստեղծների անթոլոգիա հրատարակելու մասին:

Առանց չափազանցության, ինչպես դա վկայում են նաեւ նախաձեռնության հեղինակները, բանաստեղծական շարքեր ներկայացրեցին գրեթե բոլորը:

- Ստացված բազում ստեղծագործություններ ընթերցվեցին, փոխադրվեցին ու քննարկվեցին: Ընտրության գործընթացում բնականաբար անհնար էր առաջարկված բոլոր պոետական գործերը ընդգրկել այս հրատարակության մեջ, - գրում է նախաբանի հեղինակ Ռեգինա Հիլբերը: Անթոլոգիայում ընդգրկված են երեք սերնդի տասնհինգ բանաստեղծներ` իրենց համառոտ կենսագրականներով, ինչպես նաեւ հրատարակչի ուղեկցող խոսքն ու Վանուհի Վահանյանի «Միեւնույն մեծ ջրամբարի տարբեր ավազանները» վերջաբանը:

Բազմաթեմա ու բազմամոտիվ, բանաստեղծական ինքնօրինակ լուծումներով հարուստ անթոլոգիան ներկայացնելիս հեղինակները հաշվի են առել ինչպես արական, այնպես էլ իգական սեռի ստեղծագործողներին հավասարաչափ ընդգրկելու հանգամանքը: Այսինքն, երեք սերնդի տարբեր ներկայացուցիչներ, արդի հայ պոեզիայի «Մի ուրույն պատկեր են ամբողջացնում» եւ պատկերացում են տալիս հայ ժողովրդի դժխեմ ու մաքառումներով լի ոգեղեն պատմության, արդի պոեզիայի միտումների, հարուստ արտահայտչական միջոցների եւ գեղագիտական սկզբունքների մասին: Այս առնչությամբ ահա, թե ինչ է գրում Վանուհի Վահանյանն իր «Միեւնույն մեծ ջրամբարի տարբեր ավազանները» վերջաբանում. «…Լավագույն դեպքում արարվում է լավ պոեզիա, որը գուցե վարպետորեն է կիրառում ժամանակակից պոետիկային բնորոշ սկզբունքներն ու տիրապետում գրարվեստի շարունակաբար աճող բազում հնարքներին, սակայն արժեւորվում է ամենակարեւորով, երբ իր խոսքը «դիպչում է» մարդկանց սրտերին, երկխոսությունը կայանում է` լինի մեծ ջրամբարի իր փոքրիկ ավազանում, թե անտակ ու աներիզ այն ջրերում, որն ինձ աշխարհն է փոխնմանակում»:

Միաժամանակ ափսոսանք են հայտնում, որ հնարավոր չեղավ տպագրել «մի շարք լավ բանաստեղծություններ»` պայմանավորված նախապես սահմանված հատորյակի ծավալով: Հատկանշական է, որ հրատարակիչն ու թարգմանչուհին առաջնորդվելով իրենց իսկ նախընտրած ձեւաչափով, փորձ են արել անթոլոգիայում հավասարաչափ ներկայացնել սերնդափոխության առանձնահատկությունները, որով, փաստորեն, պայմանավորվում է հայ պոեզիայի արդիականությունը:

- Այսպիսով, հայ քնարերգությանը հայտնի ձայներից մի քանիսը, ինչպիսիք են Արտեմ Հարությունյանը, Հրաչյա Թամրազյանը… սփյուռքից` Սլավի-Ավիկ Հարությունյանը, Սոնա Վանը եւ այն երիտասարդները, որոնք կամ ապագայում են գտնելու իրենց պոետական ձայնի, մեծաքանակ ունկնդիրներին (շատ խոստումնալից ու հանդգնորեն համարձակ են Մանե Գրիգորյանն ու Արթուր Մեսրոպյանը), կամ էլ արդեն տարբեր հրատարակություններում ի հայտ են եկել,- գրում է Ռեգինա Հիլբերը: Իրավամբ, նախաձեռնությունը ողջունելի է, բայց ինչպես թարգմանչական ցանկացած այլ գործի, բնագիրը չի կարող լիարժեքորեն հնչել մի ուրիշ լեզվով: Այս առումով խնդրո առարկա անթոլոգիան եւս զուրկ չէ բնագրային կորուստներից, որի մասին իրենց խոսքը կասեն մասնագետները:

ՀԵՆՐԻ ԱՌՈՒՇԱՆՅԱՆ
Աղբյուր՝ Aravot.am:

Լրահոս
Վարդան Հակոբյան․ Քո սերը քո տունն է Վարդան Հակոբյան․ Կապույտը Հայտնի են Բեռլինի միջազգային կինոփառատոնի մրցանակակիրները Փառասիրության մասին «Երևանը»՝ 200 քանոնահարի կատարմամբ Ֆրանսիայի խորհրդարանը քննարկում է կրթության մասին նոր օրենքը Դանիել Վարուժան․ Հարճը Կոմիտասի քնարերգությունը Վարդգես ԱՀԱՐՈՆՅԱՆ. Ամենայն հայոց բանաստեղծը Ռեժիսորը դեռ հացադուլ է անում, իսկ Մակունցը՝ ֆռռիկներ «Տեսնել չլիներ` կույրի պես կլինեին, ճանաչել և սիրել չլիներ` անասունի պես կլինեին» Հայ Եկեղեցու ու նրա հոգևորականության վրա հարձակումների տարափը պետք է առավել միավորեն մեր հասարակությանը «Երկրագնդի վրա որևէ երկրորդ պետությունը չունի այդպիսի կոմպոզիտոր, ինչպիսին Կոմիտասն է» Հասմիկ Պապյանի և Սիմֆոնիկ նվագախմբի համատեղ համերգի հասույթը կփոխանցվի «Արմենակ Ուրֆանյան» հիմնադրամին Համո Սահյան «Վշտացել եմ ամեն ինչից» Կյանքի ծառը․ Կոմիտաս «Վալենտինոմանիա». կեղծքրիստոնեական, ապազգային և կոմերցիոն տոն «Կինոպարկում» տեղի է ունեցել Օսկարի հավակնորդ «Իշխանություն» ֆիլմի փակ ցուցադրությունը Մահացել է Ռուսաստանի ժողովրդական արտիստ Սերգեյ Զախարովը Տեառնընդառաջ Վերադարձնենք լույսի եւ ջերմության մեր պատառը Հրանտ Մաթեւոսյանին Մայր Աթոռում կատարվեց Տեառնընդառաջի նախատոնակը Ռեժիսոր. Մեր գործադիր իշխանությունը հումանիզմի տարրական չափաբաժին չունի Կալկաթայի մարդասիրական ճեմարան «Լավագույն օպերային ձայնագրություն» անվանակարգում հաղթող գործն առնչվեց հայի անվան հետ» Զարդերի վերածված Կիլիկիայի մանրանկարչությունը Լևոն Խեչոյան․ Սև գիրք, ծանր բզեզ Ժամանակի ոգով գրված գիրք՝ «Շիլափլավ եւ շիլաշփոթ» Կա դրվագ, որը հոգեբանորեն դժվար է խաղալը. Ալեքսանդր Խաչատրյանի «Գարուն ա» ֆիլմը Ապրիլյան պատերազմի մասին է. լուսանկար Երիտասարդների և սիրո բարեխոս Սուրբ Սարգսի տոնն այս տարի կնշվի փետրվարի 16- ին «Նոր սերունդ, նոր անուններ» խորագրով ցուցահանդեսը նվիրվեց Հովհաննես Թումանյանի հոբելյանին «Ավրորան» Մատենադարանին տված դրամաշնորհը կուղղի հայկական գրչության կենտրոնների ինտերակտիվ քարտեզի ստեղծմանը Պետրոս Դուրյան․ Բանաստեղծություններ Վարդգես ԱՀԱՐՈՆՅԱՆ. Ամենայն հայոց բանաստեղծը Ամերիաբանկը Հայաստանում ներկայացնում է օպերային մեծանուն երգիչ Պաատա Բուրչուլաձեին Հայ Եկեղեցու 20-րդ դարի նշանավոր գործիչներին նվիրված գիտաժողով ԱՄՆ-ում Հիսուսի՝ տաճարին ընծայման տոն կամ Տեառնընդառաջ. փետրվարի 14-ին «Նոր Թումանյանի բացահայտման փուլ պետք է սկսվի» Ազգային կինոկենտրոնի քմայքները կամ վերաձևված կանոնակարգ Այսօր մրուրն է իրեն սերուցք հորջորջում, մարմինը գլխիվայր է տեղաշարժվում
website by Sargssyan