USD
EUR
RUB

Արդի հայ պոեզիան` գերմաներեն

 
 

«Արդի հայ քնարերգություն` Երեւանից Ծաղկաձոր» խորագիրն է կրում վերջերս Գերմանիայում հրատարակված ժամանակակից հայ բանաստեղծների` երկլեզվյան գերմաներեն-հայերեն անթոլոգիան (Ֆրանկֆուրտ, «Արվեստ եւ գիտություն» 2018), որը նոր գույն ու երանգ է հաղորդում հին ու հարուստ հայ թարգմանչական գործարվեստի համապատկերին: Ամեն ինչ սկսվեց 2016թ. հոկտեմբերից, ՀԳՄ Ծաղկաձորի ստեղծագործական տանից, երբ հանդիպեցին Վիեննայում ապրող ավստրիացի բանաստեղծուհի, էսսեիստ ու հրատարակիչ Ռեգինա Հիլբերը եւ Մյունխենում բնակվող մեր հայրենակից, գրող, սցենարիստ ու թարգմանիչ Վանուհի Վահանյանը: Հենց այստեղ էլ ծնվեցին գաղափարը ու հանպատրաստից արված հայտարարությունը` արդի հայ բանաստեղծների անթոլոգիա հրատարակելու մասին:

Առանց չափազանցության, ինչպես դա վկայում են նաեւ նախաձեռնության հեղինակները, բանաստեղծական շարքեր ներկայացրեցին գրեթե բոլորը:

- Ստացված բազում ստեղծագործություններ ընթերցվեցին, փոխադրվեցին ու քննարկվեցին: Ընտրության գործընթացում բնականաբար անհնար էր առաջարկված բոլոր պոետական գործերը ընդգրկել այս հրատարակության մեջ, - գրում է նախաբանի հեղինակ Ռեգինա Հիլբերը: Անթոլոգիայում ընդգրկված են երեք սերնդի տասնհինգ բանաստեղծներ` իրենց համառոտ կենսագրականներով, ինչպես նաեւ հրատարակչի ուղեկցող խոսքն ու Վանուհի Վահանյանի «Միեւնույն մեծ ջրամբարի տարբեր ավազանները» վերջաբանը:

Բազմաթեմա ու բազմամոտիվ, բանաստեղծական ինքնօրինակ լուծումներով հարուստ անթոլոգիան ներկայացնելիս հեղինակները հաշվի են առել ինչպես արական, այնպես էլ իգական սեռի ստեղծագործողներին հավասարաչափ ընդգրկելու հանգամանքը: Այսինքն, երեք սերնդի տարբեր ներկայացուցիչներ, արդի հայ պոեզիայի «Մի ուրույն պատկեր են ամբողջացնում» եւ պատկերացում են տալիս հայ ժողովրդի դժխեմ ու մաքառումներով լի ոգեղեն պատմության, արդի պոեզիայի միտումների, հարուստ արտահայտչական միջոցների եւ գեղագիտական սկզբունքների մասին: Այս առնչությամբ ահա, թե ինչ է գրում Վանուհի Վահանյանն իր «Միեւնույն մեծ ջրամբարի տարբեր ավազանները» վերջաբանում. «…Լավագույն դեպքում արարվում է լավ պոեզիա, որը գուցե վարպետորեն է կիրառում ժամանակակից պոետիկային բնորոշ սկզբունքներն ու տիրապետում գրարվեստի շարունակաբար աճող բազում հնարքներին, սակայն արժեւորվում է ամենակարեւորով, երբ իր խոսքը «դիպչում է» մարդկանց սրտերին, երկխոսությունը կայանում է` լինի մեծ ջրամբարի իր փոքրիկ ավազանում, թե անտակ ու աներիզ այն ջրերում, որն ինձ աշխարհն է փոխնմանակում»:

Միաժամանակ ափսոսանք են հայտնում, որ հնարավոր չեղավ տպագրել «մի շարք լավ բանաստեղծություններ»` պայմանավորված նախապես սահմանված հատորյակի ծավալով: Հատկանշական է, որ հրատարակիչն ու թարգմանչուհին առաջնորդվելով իրենց իսկ նախընտրած ձեւաչափով, փորձ են արել անթոլոգիայում հավասարաչափ ներկայացնել սերնդափոխության առանձնահատկությունները, որով, փաստորեն, պայմանավորվում է հայ պոեզիայի արդիականությունը:

- Այսպիսով, հայ քնարերգությանը հայտնի ձայներից մի քանիսը, ինչպիսիք են Արտեմ Հարությունյանը, Հրաչյա Թամրազյանը… սփյուռքից` Սլավի-Ավիկ Հարությունյանը, Սոնա Վանը եւ այն երիտասարդները, որոնք կամ ապագայում են գտնելու իրենց պոետական ձայնի, մեծաքանակ ունկնդիրներին (շատ խոստումնալից ու հանդգնորեն համարձակ են Մանե Գրիգորյանն ու Արթուր Մեսրոպյանը), կամ էլ արդեն տարբեր հրատարակություններում ի հայտ են եկել,- գրում է Ռեգինա Հիլբերը: Իրավամբ, նախաձեռնությունը ողջունելի է, բայց ինչպես թարգմանչական ցանկացած այլ գործի, բնագիրը չի կարող լիարժեքորեն հնչել մի ուրիշ լեզվով: Այս առումով խնդրո առարկա անթոլոգիան եւս զուրկ չէ բնագրային կորուստներից, որի մասին իրենց խոսքը կասեն մասնագետները:

ՀԵՆՐԻ ԱՌՈՒՇԱՆՅԱՆ
Աղբյուր՝ Aravot.am:

Լրահոս
«Մարդի՛կ, ուշքի եկեք» Ստամբուլում առաջին անգամ բացվել է Սերգեյ Փարաջանովին նվիրված ցուցահանդես Արշակ Չոպանյան․ Հայկական դյուցազներգությունը Հայից Հայ․ Արա Շիրազ Սա այն թթխմորն է, որ այսօր հրամցնում են մեզ Երաժշտասերները վայելեցին Ալեքսեյ Շորի ստեղծագործությունները Համազգային թատրոնի դերասանները դադարեցնում են գործադուլը Սպիտակի նախկին գլխավոր ճարտարապետը հեռվից հեռու էլ տեղյակ է խնդիրներին Ռեժիսոր Հովհաննես Գալստյանը որոշել է դադարեցնել հացադուլը Ռազմիկ Դավոյան Համբերություն Հայրենիքում Կյանքը ափի մեջ. Մրո Ալեքսեյ Շորին շնորհվեց Երևանի պետական կոնսերվատորիայի պատվավոր դոկտորի կոչում Արմենուհի Մանուկյան. «Հայաստանի առաջին տիկնիկային թատրոնը պետք է ունենա իր շենքը» Նախկին նախարարի հետ շփումներից հետո նախարարների բանավոր խոսքին չեմ հավատում. Ռեժիսոր Հովհաննես Գալստյան Մոսկվայում տեղադրվելու է Շառլ Ազնավուրի հուշարձանը Հայր մեր.Կոմիտասեան Վերդիի «Ռեքվիեմի» ցնցող մեկնաբանությունը օպերային թատրոնում ՝ ի հիշատակ երկրաշարժի զոհերի Պարույր Սևակի մտքերից Վիգեն Չալդրանյանը դեռևս անդրդրվելի է. Համազգային թատրոնի դերասան «Թուրքիայի նախագահին նամակով խնդրեցի ընդունել Ցեղասպանությունը» Queen խմբի հիթը դարձել է 20-րդ դարից եկած ամենահայտնի երգը Նոր նշանակումներ Նախագահ Արմեն Սարգսյանն այցելել է հացադուլ հայտարարած կինոռեժիսորին Հայաստան Երբեք չմեռնես. Հովհաննես Գրիգորյան. մաս 1-ին Համերգային երեկո՝ նվիրված Հայկանուշ Դանիելյանին «Ինքներդ վրեժխնդիր մի՛ եղեք» Շերլոք Հոլմսի մասին պատմող բոլոր ստեղծագործությունները բնագրից առաջին անգամ թարգմանվել են հայերեն Հանձնվել է այլընտրանքային Նոբելյան մրցանակը Քամիները բոլոր․․․Ռազմիկ Դավոյան Մոցարտի «Ռեքվիեմ»-ը ներկայացվեց Գյումրու Սև բերդում Երաժշտությունն ամոքիչ ուժ ունի. Սերգեյ Սմբատյան Մոր աղոթքներն յուր երեխաների համար «Անվանի լուսանկարիչների մեծ մասը մասնագիտական կրթություն չունի» Մարդկային բարդ ու խճճված փոխհարաբերություններ՝ Էդգար Բաղդասարյանի «Էրկեն կիշեր» ֆիլմում Օրոր Մայր Հայաստանին Տաթևիկ Սազանդարյան․ Իմ Երևան Մի հացադուլի պատմություն
website by Sargssyan