USD
EUR
RUB

Աղավնավանքը հետ է կանչում արտագաղթած իր բնակիչներին

 

Աղավնավանքը Տավուշի մարզի գյուղերից է: Այն հիմնադրվել է 1950-ական թվականներին: Մինչև 1988-ը գյուղը բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով և կոչվել է Սալահ, Սալախ։ 1988-ից հետո գյուղում վերաբնակեցվել են Ադրբեջանից բռնագաղթած հայեր:

Կանաչ անտառներով շրջապատված այս գյուղը փոքրաթիվ բնակչություն ունի։ Այս տարվա օգոստոսի վերջին նշվեց գյուղի վերաբնակեցման 30-ամյակը: Աղավնավանքի վարչական ղեկավար Վարդան Գրիգորյանի համոզմամբ` ավանդույթ դարձած այդ միջոցառումը զբոսաշրջիկների համար գյուղն ու նրա մշակութային հարուստ ժառանգությունը կդարձնեն գրավիչ:

Աղավնավանքում ապրում է 255 մարդ, թեև գրանցված են 343-ը: Արտագնա աշխատանքի մեկնելու «մոլուցքը» չի շրջանցել նաև Աղավնավանքը, որտեղ շուրջ 30 դուռ ներկայումս փակ է: Համայնքը հայկական շատ գյուղերի նման ունի խմելու ջրի խնդիր: `

Աղավնավանքի ոչ բոլոր թաղամասերն են ապահովված խմելու ջրով, սակայն վարչական ղեկավարը հույս ունի, որ մինչև 2019 թվականն այդ հարցը լիովին կլուծվի, բայց նույնը չպնդեց ոռոգման ջրի առումով: Գյուղից 7-8 կմ հեռու գտնվող վարելահողերն անջրդի են, ուստի օգտագործվում են որպես խոտհարքներ: Բնակիչներից շատերը սեփական հողակտորները տվել են վարձակալությամբ, տնամերձերում զբաղվում են հողագործությամբ, բուսաբուծությամբ և խոզաբուծությամբ: Գյուղի առաջնահերթ խնդիրներից եղել և մնում է կաթի, մսի մթերման, ինչպես նաև չսպառվող մրգատեսակների իրացման հարցը: Խոզի մսի իրացումը մոտալուտ տոնական օրերին լուծվում է, քանի որ մսավաճառներն ու վերավաճառողները նախապես բնակիչներից գնում են խոզի միսը՝ կիլոգրամը 1700-1800 դրամով:

Աղավնավանքի փողոցներով ձգվող գազի խողովակաշարերով հոսող երկնագույն վառելիքը դեռ ոչ մի տուն չի մտել, ջեռուցման համար բնակիչներն ապավինում են վառելափայտին: Անապահով ընտանիքներին պետության կողմից անհատույց տրվող վառելափայտի սակավության դեպքում բնակիչը վառելափայտի 1 խորանարդ մետրի համար պետք է վճարի 8-12 հազար դրամ: Թեև գյուղից մի քանի քայլ հեռավորության վրա սկսվում է «Դիլիջան» ազգային արգելոցի սահմանը, այնուհանդերձ, բնակիչներն այդ հնարավորությունը չեն չարաշահում: Վարդան Գրիգորյանի հավաստմամբ` բնակիչները ծառահատումներ չեն անում, քանի որ արգելոցը մշտապես վերահսկվում է:

Աղավնավանքն ունևոր գյուղ չես համարի: Այդ են վկայում աղքատիկ ու անտեսված տները, որոնք թեև շատ չեն, սակայն աչքի են զարնում: Վարչական ղեկավարը մեզ հետ զրույցում նշեց, որ ոմանք Աղավնավանքը համարում են ծերացող գյուղ, սակայն ինքը համամիտ չէ այդ մտքին:

«Գյուղի միջնակարգ դպրոցում սովորում է 41 աշակերտ, ունենք նախակրթարան, ունենք երիտասարդներ, որոնք գյուղից հեռանալու ցանկություն չունեն, հակառակը, համագործակցելով եվրոպական կառույցների հետ, դրամաշնորհային ծրագրեր են իրականացնում և նախատեսում են գյուղում զարգացնել զբոսաշրջությունը: Ի դեպ, զբոսաշրջիկների հոսքը մեր գյուղ չի դադարում մինչև ուշ աշուն: Համոզված եմ, որ մեր երիտասարդները, մասնավորապես Ալեքս Ներսեսյանը, իրենց ծրագրերով վերածնվող Աղավնավանքը կդարձնեն Հայաստանում տուրիզմի լավագույն կենտրոններից մեկը»,- ասում է Վարդան Գրիգորյանը:

«Իրատեսի» հետ զրույցում Ալեքս Ներսեսյանը պատմեց, որ IDeA հիմնադրամի ու Եվրամիության համաֆինանսավորմամբ առաջարկվել է Դիլիջանի և հարակից շրջանների զարգացման համար կազմել բիզնես ծրագիր: Լավագույն 7 ծրագրերի թվում եղել է նաև Ալեքսի ծրագիրը:

«Դրամաշնորհի 10 %-ը պետք է կազմի իմ ներդրումը: Ծրագրի շրջանակում Ախնաբաթ վանք տանող ճանապարհի եզրին գտնվող իմ շինությունը նախատեսում եմ դարձնել ավանդական հյուրընկալության կենտրոն, որտեղ կլինեն գինետուն, թոնրատուն, հնությունների և տարազների ցուցասարհ, կանցկացվեն լուսանկարահանումներ, կկազմակերպվեն արշավներ, ավանդական մշակութային ուտեստների սպասարկում:

Հյուրընկալության կենտրոնը կլինի նաև տեղեկատվական կենտրոն, զբոսաշրջիկներին կուղղորդի գյուղի բնակիչների տները: Կազմակերպեցինք նաև լավաշ թխելու օր, զբոսաշրջիկները հյուրընկալվեցին գյուղի բնակիչներից մեկի տանը` եկամուտ բերելով այդ օջախին: Այս տարի մեր գյուղի 30-ամյակի կապակցությամբ կազմակերպեցինք «Աղավնականչ» փառատոնը, որի խորհուրդը Հայաստանից արտագաղթածներին հետ կանչելն է, քանի որ հայրենիքը յուրաքանչյուր քաղաքացու կարիքն ունի: Նոյեմբերի 5-ին դեպի Ախնաբաթ կազմակերպել ենք ուխտագնացություն, որի ժամանակ օրհնությամբ հավերժացվել է սիրահարների սերը: Հիմա աշխատում ենք ներդրումներ բերել գյուղ, համագործակցում ենք ՀԿ-ների հետ, դասընթացներ ենք կազմակերպում երիտասարդների համար»,- պատմեց Ալեքսը:

Աղավնավանքի երիտասարդ բնակիչը համոզված է, որ պետք չէ գնալ և դրսում փնտրել ապրելու միջոցներ, պետք է մնալ և շենացնել գյուղն ու երկիրը:

ԱՂԱՎՆԱՎԱՆՔԸ  ԶԲՈՍԱՇՐՋԻԿԻՆ ԳԵՐՈՒՄ Է ՆԱԵՎ ԻՐ ԼԵԳԵՆԴՈՎ

Կան հավաստի պատմական տվյալներ, որ մինչև մոնղոլ-թաթարական արշավանքները Աղավնավանքի տարածքը բնակեցված է եղել հայերով, որի վառ ապացույցներն են միջնադարյան եկեղեցին, խաչքարերն ու այլ շինություններ։

Աղավնավանք գյուղից 2,5 կմ հյուսիս-արևելք՝ Ախնաբաթ կոչվող անտառամասում, սարալանջի վրա, Աղավնավանք գետակի աջ ափին է գտնվում Ս. Աստվածածին Անապատ եկեղեցին: Հուշարձանի մասին մատենագրական տեղեկություններ չկան, սակայն, ըստ եկեղեցու վիմագրությունների, որոնք վերաբերում են 12-13-րդ դդ., եկեղեցին կառուցվել է 11-12-րդ դարերում:

Լեգենդը պատմում է, որ այս վայրերում ապրել է մի երիտասարդ, որը բույսերից պատրաստած սպեղանիներով կարողանում էր տարբեր հիվանդություններ բուժել: Գյուղում բոլորը շատ էին սիրում երիտասարդին, նա սպասված հյուր էր յուրաքանչյուրի տանը: Շատերն էին դիմում նրա օգնությանը` թե՛ հասարակ գյուղացիները, թե՛ հարուստ իշխանները: Մի անգամ տեղի իշխաններից մեկի դուստրը՝ գեղեցկուհի Նաբաթը, ծանր հիվանդանում է: Ոչ ոք չի կարողանում բուժել աղջկան, ի վերջո մարդիկ իշխանին խորհուրդ են տալիս կանչել սպեղանիներ պատրաստող տղային: Երիտասարդը մի քանի օր շարունակ տարբեր դեղաբույսեր է հավաքում, թուրմ պատրաստում, որի օգնությամբ դեռատի աղջիկը շուտով ոտքի է կանգնում: Երջանիկ հայրը կարգադրում է մի պարկ ոսկի բերել երիտասարդի համար, սակայն տղան իշխանից դստեր ձեռքն է խնդրում: Տեսնելով տղայի ազնվությունն ու նվիրվածությունը` իշխանը համաձայնում է: Սակայն Նաբաթը, որը որքան գեղեցիկ , այնքան էլ փառասեր էր, մերժում է տղային ՝ ասելով, որ աղքատ բուժակը վայել չէ իրեն, ինքը իշխանի կամ հարուստ առևտրականի կին կարող է լինել:

Հուսահատ տղան թողնում է իր ունեցվածքը, հարազատներին, ընկերներին և օրեր շարունակ մեն-մենակ շրջում անտառներում՝ հոգու ցավը պատմելով ծառերին, թփերին, թռչուններին ու անտառի կենդանիներին:

Սակայն այստեղ էլ սիրահար տղան հանգիստ չի գտնում։ Փառասեր Նաբաթի պատկերն ամենուր հետապնդում է նրան՝ հայտնվելով մեկ առվակի ջրերի, մեկ առավոտյան ցողի, մեկ անձրևի կաթիլների մեջ: Անցնում են օրեր ու ամիսներ, իսկ տղան, մոռացած քաղց և հոգնածություն, վազում է անտառով մեկ և կանչում իր սիրելի Նաբաթին: Մի անգամ էլ, հայտնվելով ժայռի գագաթին երիտասարդը նայում է ներքև և վազող առվակի ջրերի մեջ տեսնում գեղեցկուհի Նաբաթի ժպտացող պատկերը: Նաբաթը, ձեռքերը վեր պարզած, կարծես իր գիրկն է կանչում տղային: «Ախ, Նաբաթ» վերջին անգամ կանչում է տղան ու առանց տատանվելու ժայռից նետվում ներքև, որպեսզի հավետ իր հանգիստը գտնի գեղեցկուհի Նաբաթի գրկում:

Համաձայն լեգենդի` հենց այս բառերից է առաջացել Ախնաբաթ տեղանքի անվանումը: Ասում են նաև, որ իմանալով տղայի ողբերգական մահվան մասին, գյուղացիները, որոնք անսահմանորեն սիրում էին նրան, որոշում են տղայի պատվին եկեղեցի կառուցել:

Պատահական չէ, որ եկեղեցին էլ սիրահար տղայի նման մեկուսացած է անտառում, և այդ մենաստան-անապատ բառերից էլ առաջացել է նրա այժմյան անունը` Ս. Աստվածածին Անապատ եկեղեցի:

Գյուղը հայտնի է նաև իր հնամենի՝ 11-րդ դարում կառուցված կամրջով, որն այլևս չի շահագործվում, քանի որ մնացել է նոր ճանապարհի ստվերում: Բնակիչների պատմելով` կավի ու ձվի շաղախով կառուցված կամուրջն այսօր էլ այնքան ամուր է, որ անգամ բեռնատարներ կարող են անցնել վրայով:

Զբոսաշրջիկների համար Աղավնավանքի հաջորդ «խայծը» «Դիլիջան» ազգային արգելոցի հատվածում գտնվող կենու պուրակն է, որը Կովկասում եզակի է: Կենի կոչվող ծառատեսակը գրանցված է «Կարմիր գրքում»: Մասնագետների վկայությամբ` սովորական սղոցը չի կարող հատել ծառի կարմրափայտը: Կենու 25-հեկտարանոց պուրակն իր նշանակությամբ համարժեք է ազգային արգելոցի մնացած տարածքներին: Աղավնավանքի կենու պուրակը ցանկապատված է և մշտապես հսկվում է:

Անուշ ՆԵՐՍԻՍՅԱՆ

Աղբյուր՝ Irates.am:

Լրահոս
Նոր նշանակումներ «Մեծ լուսատուն` ցերեկը իշխելու համար, իսկ փոքր լուսատուն` գիշերը իշխելու համար» «Սա Բեռնհարդ Շլինկի տեսակետն է Հոլոքոստի մասին, որը նա մեծ վարպետությամբ գրականություն է դարձրել» Ինչո՞ւ Իրանում հետաքրքրվեցին «Բանկ Օտոմանով» 30 տարի անց «Քամին ունայնության» ֆիլմը վերադարձավ կինոյի տուն ՀԱՊ-ում բացվելու է Անատոլի Գրիգորյանի ստեղծագործությունների ցուցահանդեսը Վախթանգ Անանյան․ ՈՒշացած խոստովանություն Դավիթ Սամվելյան․ Լեռան տակի քարոզ Հայկական ավանդական երաժշտությունը և մշակութային անվտանգության հիմնահարցը. Ալեքսանդր Սահակյան Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը հանդիպում ունեցավ վերապատրաստման դասընթացների մասնակիցների հետ Հայաստանը մասնակցում է Հնագույն քաղաքակրթությունների ֆորումին Վարդան Հակոբյան․ Անվերադարձ աչքեր Դավիթ Հովհաննես․ Մեզանից հետո ուժեղ ու հաղթանդամ․․․ Զքէն խորհեցան Ավ. Իսահակյանի անվան գրադարանը «կտարածվի» Քրիստոնեական ներողամտության մասին Տնտեսի կիրակի (Մեծ պահքի չորրորդ կիրակի) Նանե․ Դու… կանգուն մնա… Վահան Թոթովենց․ Ես ծաղիկ չունիմ… Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսն ընդունեց Տավուշի նորանշանակ մարզպետին Մարտի 21-ին Գառնիում ծիսական արարողություն և տոնախմբություն է Վարանդի «Բերդաքաղաքի» ձեռագիրը կարդալուց անմիջապես հետո և մեկ տարի անց «Հայաստանի պետական սիմֆոնիկ նվագախումբը ֆանտաստիկ կոլեկտիվ է». Կարմինե Լաուրի Բուենոս Այրեսում Հայոց ցեղասպանությանը նվիրված թանգարան կկառուցվի Ասել՝ սերիալներն այն չարիքն են, որ կործանում են մեզ և մեր երկիրը, մեծագույն սխալ է. Հրաչ Քեշիշյան Խարիկ Դաշտենց․ Լեռան ծաղիկները Մետաքսե․ Հուշերի մորմոք Աղոթքը հոգու շնչառություն է Այսօր կանգնեցաւ աւազան Մանսուրյան. Մեր երաժշտության մեջ բաց կար՝ բարձրագույն պոեզիան երգելու առումով Բալետային պուանտի միջի ասեղից մինչեւ «ժամանակավոր արտագաղթում» Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսն այցելեց Գյումրի, հյուրընկալվեց Մայր Աթոռի կողմից բնակարաններ ստացած ընտանիքներից մեկին Ավետիք Իսահակյան․ Մնացի կարոտ իմ հայրենիքին Վահագն Դավթյան․ Եթե հարցնես Ընդ լուսափայլ զւարթնոյն Մենք ենթարկյալներս Երեւանում ցուցադրվում են հայտնի նկարիչ Տիգրան Դադերյանի աշխատանքները Աստծո առջև ծնկողը թշնամու դեմ կանգուն կմնա մինչև վերջ Մայր Աթոռը հրապարակել է 2018-ի գործունեության տեղեկագիրը «Անկախության շրջանում Հայաստանում ձևավորված իրականությունը միանգամայն արժանի է խորենացիական «ողբի»
Ամենաընթերցված
website by Sargssyan