USD
EUR
RUB

Կոմիտասագետ. «Նազենի Ղարիբյանը Կոմիտասից հեռու է այնքան լուսնատարի, ինչքան ամենահեռու աստղը` Երկրից»

 

«Ստեղծված հանձնաժողովի միջոցով պետությունը նշում է Կոմիտասի ծննդյան 150-ամյակը: Ես հանձնաժողովում էի, բայց նիստին հրաժարվեցի, որովհետեւ տեսա, որ հիմնականում նույն մարդիկ են ընդգրկված հանձնաժողովում, ինչ նախկինում: Ինչ առաջարկեին, պիտի քվեարկեին, անցկացնեին: Այդ առաջարկները խեղճ ու կրակ բաներ էին, օրինակ, ասում էին` CD անենք, սա ո՞ր թիվն է, այսօր ո՞վ է CD անում, երբ համացանցում ամեն ինչ դրված է, ասում են` մի հատ գիրք տպենք, հոդված տպենք…Մի մասն էլ կապված է իրենց` եվրոպաներում ման գալու հետ:

Ժողովուրդը Հայաստանում թաղված է արեւելյան կլկլոցների մեջ, իրենք այնպիսի ծրագրեր են անում Կոմիտասի «պատվին», որ գնան Եվրոպայում զեկուցումներ կարդան: Վերջերս ինձ լուր հասավ, որ մշակույթի փոխնախարար, նախարարի պարտականությունները կատարող Նազենի Ղարիբյանն էլ է ցուցակում գրվել, որ Կոմիտասի մասին զեկուցում կարդա…Ինքը Կոմիտասից հեռու է այնքան լուսնատարի, ինչքան ամենահեռու աստղը Երկիր մոլորակից: Դա ման գալու առիթ է, աշխատել են մեծերի անունների տակ անձնական հարցեր լուծել: Ես երկու հոդված գրեցի այդ մասին ու ասացի, որ կշարունակեմ քննադատել»,- փետրվարի 6-ին «Տեսակետ» ակումբում ասաց կոմպոզիտոր, կոմիտասագետ Արթուր Շահնազարյանը:

«Հանձնաժողովի նիստին լսեցի բոլորին, տեսա այդ մանկապարտեզի առաջարկները, ման գալը, դասախոսություն կարդալը… Մակունցին ասացի, որ սա նախկին հանձնաժողովն է, դուք էլ իրենց հետ…Տեսա, որ գործ անելու ցանկություն չկա: Ընկերացել են մարդկանց հետ, որոնք ոչնչից չեն հասկանում, լսում ես, որ պետության հաշվին ոմանք գնացել են Սորբոն դասախոսություն կարդալու, հեքիաթ են պատմում, թե հիմա էլ մարդ պիտի ուղարկեն Բեռլին` Կոմիտասի ձեռագրերը գտնելու: Երբ մենք գտել էինք, ասում էինք հովանավորեք` գնենք, ասում էին փող չունենք, վերջում Ջանիբեկյան Արթուրը գնեց ու փրկեց կորստից այդ ձեռագրերը: Պարզվում է` մեկն էլ գաղտնի դիսերտացիա է պաշտպանել Կոմիտաս թեմայով, ու պատահաբար ենք իմանում, որ գիտության թեկնածու է, դա կրիմինալ է»,-շեշտեց բանախոսը:

Կոմպոզիտորը նշում է. «Հարյուրամյակների ընթացքում մեր ազգը` ենթարկված լինելով Արեւելքի տիրապետությանը, իր դիմագծի վրա մեծ ազդեցություն է թողել Արեւելքի աղավաղված մշակույթը` երաժշտության մեջ, քայլելու, նայելու, բարեւելու, խոսելու, ժարգոնի, ընտանիքում կնոջը վերաբերվելու: Հայ կինը երբեք արեւելյան կին չի եղել, միշտ թագուհի է եղել ընտանիքում եւ դրսում: Արեւելքից են գալիս այն բաները, որ չպետք է խոսի, այսպես լինի, այնպես լինի: Իրենք էլ երեւի մտածեցին, որ Նազենի Ղարիբյանը կին է, ուրեմն պետք է գնա Եվրոպա ման գա, դասախոսություն կարդա՞…Իսկ եթե տղամարդ է, պետք է իր անձնական հարցերը լուծի…Նույն բանն է կատարվում, ինչպես` տարիներ շարունակ: Ստացվում է, որ հիմա Պանթեոնում ամենաավելորդ մարդը հենց Կոմիտասն է»:

Նա համոզված է, որ ցանկացած ծրագիր պետք է ժողովրդի հետ կապված լինի, մեծերի, փոքրերի, գյուղերի հետ, մինչդեռ թանգարան- ինստիտուտ են ստեղծում, գրքեր են հրատարակվում, ֆիլմեր նկարվում, սակայն ոչինչ չի փոխվում ժողովրդի մեջ, այն կլկլոցների տեռորի տակ է: «Նստում է տրանսպորտ, կլկլոց է, ուզում է հանդիպել արվեստի վաստակավոր գործչին, նա էլ է կլկլացնում, ուզում է հեռուստացույց միացնել, էլի կլկլոց է, աղավաղվում է մեր երաժշտությունն ու լեզուն: Ու այս ամբողջի ֆոնին ուզում են գնան Եվրոպա իրենց ցույց տան, մինչդեռ Կոմիտասն ասում էր` դուք ձեր տան մեջ երգեք, օտարը աչք ունի` կտեսնի, ականջ ունի` կլսի»,-ասում է Արթուր Շահնազարյանը ու հայտարարում, որ ամենուր պետք է քարոզել կոմիտասյան երգ-երաժշտությունը, սկսած մանկապարտեզներից:

«Դա ամեն օրվա հացի նման մի բան է, քանի որ Կոմիտասը մեր Արեւելյան եւ Արեւմտյան Հայաստանի հազարամյակների մշակույթն է»,-հավելում է նա:

Պարոն Շահնազարյանի ձեւակերպմամբ, այսօր ռուսական ֆիլմերի խայտառակ երաժշտության տակ մանկապարտեզներում հանդեսներ են կազմակերպում, երեխաների հոգիներն աղավաղում անառողջ ելեւէջներով, իսկ Կոմիտասի հոբելյանի հանձնաժողովը մտածում է, ասենք՝ օպերայում շքեղ հանդիսություն անելու մասին:

«Այս վիճակում օպերայի մասին խոսելն էլ է ծիծաղելի…Գոնե 2-3 երգ պետք է ամբողջ հայությունը երգի, որովհետեւ հին երգը բնական բջիջի նման բան է, ժողովուրդը գիտի այդ երգերը, ո՞վ չգիտի «Սոնա յարը», «Հոյ Նազանը», «Զընգը Զընգը»,- ասում է կոմպոզիտորը: Նա նաեւ շեշտում է, որ Կոմիտասն ասում էր, թե փոքրիկներին պետք է ուրախ երգեր սովորեցնել, որպեսզի չհիվանդանան ու կարողանան թուր բռնել, դրանցից մեկն էլ հենց «Զընգը Զընգը» երգն է:

Արթուր Շահնազարյանը տեղեկացրեց, որ մարզերն ընդգրկող ծրագիր են սկսել: Ամեն մարզում խմբավարը որոշակի վարձատրությամբ կսովորեցնի կոմիտասյան եւ ազգային երգերը: Առաջին փորձն արել են «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրի հետ, որտեղ խմբավար Հարություն Թոփիկյանը ստեղծել է ուսուցիչների երգչախումբ: Այդ երգչախումբը ՀՀ շրջաններով շրջում եւ երգում, եւ սովորեցնում է:

Արթուր Շահնազարյանն անդրադարձավ նաեւ Արթուր Ջանիբեկյանի հետ միասին իրականացրած www.armenianmusic.am նախագծին, այնտեղ ընդգրկված 550 ձայնագրված երգերին:

Նա փաստեց, որ այլ հայ մեծահարուստներ ափսոսում են գումար ծախսել ազգային երգը հանրայնացնելու համար, սակայն արեւելյան կլկլոցով մեկ երգի համար վճարում են 7000 դոլար, կոմպոզիտորը, սակայն, անուններ չտվեց, ասաց, որ բոլորը գիտեն, թե ով ով է:

Գոհար ՀԱԿՈԲՅԱՆ

Աղբյուր՝ Aravot.am

Լրահոս
Թումանյանի հետքերով Արմեն Սարգսյանը հյուրընկալել է Արտավազդ Փելեշյանին Հովհաննես Թումանյան. «Դեցիմ Լաբերիոս» Կանչ Խորհրդավոր ընթրիքի պատկերագրությունն ու խորհուրդը Արկօղդ զլոյս Amazon-ում կտրուկ աճել է «Նոտղը Դամ դը Պաղի» մյուզիքլի վաճառքը Հայկական կինոյի «Անահիտները» Ավագ չորեքշաբթի Որ յաթոռ փառաց Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսն ընդունեց ԱՄՆ կոնգրեսականների պատվիրակությանը Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսն ընդունեց ՀԲԸՄ Բուենոս Այրեսի մասնաճյուղի տիկնանց հանձնախմբի անդամներին «Տանգոն հզոր պար է, այն հանում է մեջդ եղած տխրությունը» «Երաժշտական հինգշաբթի Խաչատրյանի տանը» Գութաներգ. Ձիգ տու, քաշի․ Կոմիտաս Հովհաննես Թումանյան․ Պանդուխտ եմ քույրիկ Հելեն Սեգարան անհամբեր սպասում է Շառլ Ազնավուրին նվիրված համերգին Որ սքանչելիդ ես Վահագն Հայրապետյան. «Մի գիժ բան է սպասվում» Հաղորդման հյուրն է Տավուշի թեմի առաջնորդ Գերաշնորհ Բագրատ եպիսկոպոս Գալստանյանը Լավագույն դաշնակահարներից մեկը՝ Ալեքսանդր Ռոմանովսկին, ելույթ կունենա Երևանում Փարիզի Աստվածամոր տաճարի արվեստի գործերը կփոխանցվեն Լուվրին Մեր աղոթական զորակցությունն ենք հայտնում բոլոր ֆրանսիացիներին, Կաթոլիկ մեր Քույր Եկեղեցուն Որ Արարիչդ ես Կոմիտաս․ Քնարերգություն Հովհաննես Թումանյան․ Օ՛, լո՛ւռ կաց, ընկե՛ր․․․ Ախալցխայում նշվել է Վահրամ Գայֆեճանի 140 ամյակը Ավագ եկուշաբթի Ապրիլի 15-ին կմեկնարկի Ազգային գրադարանային շաբաթը՝ նվիրված Հովհաննես Թումանյանի և Կոմիտասի 150-ամյակներին Ավագ շաբաթ ՀՊԿՆ-ի հետ ելույթ կունենա «Գինեսի» ռեկորդակիր ջութակահար Նիկոլայ Մադոյանը Ծաղկազարդ (Տիրոջ մուտքը Երուսաղեմ) «Յուրաքանչյուր մարդ եզակի է որպես սուբստանցիա, հնարավոր չէ նրան փոխարինել» Ֆրանսիացի գեղանկարիչ Նիկոլա դե Լարժիլյեի կտավը նվիրաբերվել է Մայր Աթոռին Աղասի Այվազյան․ Օրհաս Հովհաննես Թումանյան․ Սովի ժամանակից «Երիտասարդ արտիստների համերգաշար» նախագծում հանդես կգա ջութակահարուհի Դիանա Ադամյանը Պավարոտիի մասին նոր ֆիլմ Լեգենդար The Swingles-ը կմասնակցի «Երեւանյան հեռանկարներ» փառատոնի հոբելյանական համերգին Մարդ ե՞ն, թե՞ մարդ չեն
website by Sargssyan