USD
EUR
RUB

Արտեմ Հարությունյան. Բանաստեղծություններ

 

ԵՍ ՀԱՅ ԵՄ, ԱՐՑԱԽԻՑ…

Ես Արցախից եմ որովհետև մայրս`
Շամիրամ Ռուբենի Զաքարյանը,
Հենց նոր Արցախի սեղանին դրեց
սիրելի ճաշս` կճեխաշը,
և տաք գոլորշին ճյուղավորվելով`
դարձավ կորսված հողերի քարտեզ,
Հայ եմ, որովհետև տեսնում եմ
ազգիս աղքատացումը,
Սեմուշկա ծախող ագռավազգեստ պառավների
համբարձումը երկինք,
արևածաղկի տոպրակի ետևից,
և նրանց տխուր վայրէջքը քաղաքական խենթ
հարվածից ծռված մայթին,
կարկատած տոպրակի մեջ` հույսի սերմեր,
իսկ խևության մեջ` բիբլիական բարություն:

Հայ եմ, որովհետև տեսնում եմ աշխարհի
ողբանոց դառնալը,
իսկ հեռուստախցում քաղաքական աղբանոցը
ծխում է իր լուրերի գարշահոտը,
ուր պայթյունից կիսված մարմինը սոսկ կետագիծ է,
էլեկտրոնային նշան, ոչ ծնող ունի, ոչ արյուն,
Սոսկ կետ-գիծ, գիծ-կետ`
ահա պատրանքը մաֆիոզ մոգերի,
որով կերակրվում ենք ամեն օր:
Հայ եմ, որովհետև 14 տարեկանում
կարդացի Ուիթմենի «Ողջույն աշխարհին» պոեմը,
որտեղ հայերը մի օր պետք է վերջնականապես
բարձրանան լյառն Արարատ`
դնելով մաքառման եռագույնը ձյունոտ գլխին
արյունոտված նահապետի,
Հայ եմ, որովհետև բոլոր կրոնները անասելի
դաժան են և անտարբեր
ընկած հոգու խորխորատի առաջ:
Հայ եմ որովհետև բաց են դռները լոմբարդի,
և սարդ կա ամեն անկյունում,
ժողովուրդն այլևս ոչինչ չունի`
թշվառության երախը փակելու,
Հայ եմ` զարմացած, որ հայ ջահելը
կարող է դիմանալ մոտեցող թշվառությանը`
գրպանում ունենալով քսան լումա և
ատոմային ռումբի ահագնացում,
Հայ եմ, որովհետև սիրում եմ այս երկիրը`
հայրենի Արցախից մինչև Դիլիջան
և Լոս Անջելեսի հայ համայնք,
Հայ եմ, որովհետև պատուհանից երևացող
դաշտն ու անտառը օրեցօր
սրբանում են` հանց Արշիլ Գորկիի նկար
և տարածվում երազի քարե պատռվածքում:
Եվ վերջապես հայ եմ, որովհետև հայրս`
Շուշիից, և մայրս` Բիթլիսից,
ինձ սովորեցրել են կրկնել Նարեկացու տողերը`
«Եվ հիմա որտեղից գտնենք մխիթարություն
այսքան վշտերի համար»:

* * *
Վերջացող ամռան ընդերքը մոխիր է,
Երևանի բաց պատուհան,
Ծիրանի կորիզ, փշատ, գրված թերթեր
և մահվան բոթ, որ սավառնում է
դատարկ սենյակում:

Իսկ սկիզբը լավն էր.
Երգում էր օդը դարերի վրա,
Իշխան կար նստած ամեն դեմքի խորքում,
և հողը կարծր էր, անվրդով:

2000 Թ., ԴԱՐԻ ԱՎԱՐՏԸ

Տասներկու մինիստրությունների գերստամոքսից
դեռ փչում է հոտը խաբեության,
դառը, սոցիալական պատրանքի փայլուն
թղթի մեջ փաթաթված,
Տասներկու երաժիշտ նվագում են
անցած դարի տանգոն,
«Կոնտինենտալ» հյուրանոցի գիպսե զառամյալ
արձանների ներքո,
որոնց ոսկեզօծ փորի ծեփը թափվել է,
երևում է ստամոքսի ժանգոտ արմատուրան`
ժանգը որովայնի:
Մեծ խանութներից բուրում է անհաջող
տնտեսական ռեֆորմի քաղցրահամ դիահոտը,
որ անցած դարում շպարված-աշխույժ էր,
բուրումնավետ-կայտառ և նվաճում էր համարվում:
Անցած դարից ժառանգած ամայի
թատրոնների ձմեռային այգում
դանդաղ ննջում է խոցոտված պատմությունը,
վաղը քնելու է մուրացկանի պես մի այլ այգում,
կամ դրա նման անհույս մի բան, որ վարդերի
հոտից շշմել-սմքել է:
Լուսնոտ մեկը ռադիոյով, աներևակայելի
մեծ միկրոֆոնի առաջ փորձում է համոզել`
միակ ընտրյալն ինքն է.
և քարքարոտ հողը մռնչում է
ներսում կուտակվող գազերից,
Ասում է`
Ես եմ Քրիստոսը, ձեր հոտն արածեցնողը,
հարկեր կրճատողը, կաթի սեր քաշողը
աղքատին փրկիչ կլիզմա անողը…
Մեկ դար առաջ բռնապետին
ուղղված ծափահարությունների
ձայնագրությունը ընդհատում է նրա խոսքը`
իբր անցնող ժողովուրդը հալած յուղի տեղ
ընդունեց նրա եթերային յուղից սարքած ապուրը:

ՏԱՐՕՐԻՆԱԿ Է…

1.
Տարօրինակ է
Կոմիկական,
Բայց առաջին հարկի
գաղտնի ոստիկանության նախկին գործակալ
փիլիսոփա հոգեքննիչը դեռ ապրում է,
նրա չոր գլխի զարկը
նրանից փախչող սուբստանցի
և ջեռուցման վառարանի թուջե պատին
զնգում ու ձևափոխվում է մգլոտ արձագանքի`
ահ տալով շքամուտքի բնակիչներին:

Դրսում ամբոխը զննում է
նոր «Մերսեդեսի» քթարմատն ու կճղակը,
Իշխանության տղերքը բենզինի քսուկների վրա
սուրում են նոր թենդեր շահելու`
ընթացքում ծախելով ժողովրդի
շահերն ու պարտամուրհակը:

Վերևից`
ձյունը` փխրուն պատանդ,
սկսում է իր գործը`
սրբացած փողոցներին
քարշ տալով մահվան մանկապարտեզ:
Քաղաքը դուրս է ընկել իր շավղից:
Համլետը վաճառում է հոտած պանիր`
բանասերի հին կոստյումի տակ թաքցնելով
աղաջրից կարմրավուն խեցգետին դարձած
ձեռքերից մեկը,
Օֆելյայի բախտը բերել է`
նա բուժքույր է վերակենդանացման պալատում:

Բանկային փողոցների ակադեմիական անդորրը
խախտում է «Մակարով» ատրճանակի չորուկ հազը`
թըրաա՛խկ…

2001 թիվն է,
Հաջորդ սերունդների համար
ոչինչ չասող չնչին մի բան:

2.
Ես դուրս եմ գալիս Երևանի
պուրակների փափուկ ընդերքն համտեսելու:
Ձմեռն ուշացել է, ժամանակից շուտ ծերացած
մի աշուն փշրվում է վաֆլիի պես
զինվորական խանութից գնած ծանր կոշիկներիս տակ:

Հատուկենտ մուրացկաններ ցախ են հավաքում
սոցիալական ապահովության մինիստրության շենքի մոտ,
դոլարից ահռելիորեն գիրացած կին մինիստրի
բազեդովյան-հիվանդ գեր աչքի տակ,
նրա կարմրավուն բոխախը դրոշի պես ծածանվում է
աղքատին խաբող շենքի ճակատին,
նա ինձ խոստացել էր ձախ լույս տալ`
ի փառս հայ գրականության բարգավաճման,
և ամերիկյան լոբի ու ձեթ`
ի փառս հայ բանասիրության վերածնման
(Ձախից գալիս են քերովբեները, աջից գալիս են սերովբեները խոստումի):
Երկու խոստումն էլ նա դրժեց,
Ավելի շուտ գործից հանեցին մեռյալ հոգիներին`
18-րդ դարից մնացած բրինձ վաճառելու համար:
Հիմա նա հարկային մինիստրության աստվածուհին է,
մի գեր ազդրը եթե ընկնի բյուջեի նիհար ուսերին,
կփշրի ողնաշարը ազգի,
անատամ ուրվականներն ի վիճակի չեն
կուլ տալ նրա թունավոր մթերքը
և նախընտրում են չոր հացն ու պանիրը,
չնայած բորբոսագույն է ամեն ինչ հիմա:
Օրերի դժգույն վիճակախաղն է նստել թագին,
դիպվածն է ընտրում իր պատերազմը`
դեղին վարդի պես տարածելով իր դեղին օրերը:
Բայց հոգին ձուլում է իր մեջ երկաթը.
Ծնվել` տարօրինակ կոչումն է բոլորիս:

Աղբյուր՝ Garoun.am

Լրահոս
Թումանյանի հետքերով Արմեն Սարգսյանը հյուրընկալել է Արտավազդ Փելեշյանին Հովհաննես Թումանյան. «Դեցիմ Լաբերիոս» Կանչ Խորհրդավոր ընթրիքի պատկերագրությունն ու խորհուրդը Արկօղդ զլոյս Amazon-ում կտրուկ աճել է «Նոտղը Դամ դը Պաղի» մյուզիքլի վաճառքը Հայկական կինոյի «Անահիտները» Ավագ չորեքշաբթի Որ յաթոռ փառաց Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսն ընդունեց ԱՄՆ կոնգրեսականների պատվիրակությանը Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսն ընդունեց ՀԲԸՄ Բուենոս Այրեսի մասնաճյուղի տիկնանց հանձնախմբի անդամներին «Տանգոն հզոր պար է, այն հանում է մեջդ եղած տխրությունը» «Երաժշտական հինգշաբթի Խաչատրյանի տանը» Գութաներգ. Ձիգ տու, քաշի․ Կոմիտաս Հովհաննես Թումանյան․ Պանդուխտ եմ քույրիկ Հելեն Սեգարան անհամբեր սպասում է Շառլ Ազնավուրին նվիրված համերգին Որ սքանչելիդ ես Վահագն Հայրապետյան. «Մի գիժ բան է սպասվում» Հաղորդման հյուրն է Տավուշի թեմի առաջնորդ Գերաշնորհ Բագրատ եպիսկոպոս Գալստանյանը Լավագույն դաշնակահարներից մեկը՝ Ալեքսանդր Ռոմանովսկին, ելույթ կունենա Երևանում Փարիզի Աստվածամոր տաճարի արվեստի գործերը կփոխանցվեն Լուվրին Մեր աղոթական զորակցությունն ենք հայտնում բոլոր ֆրանսիացիներին, Կաթոլիկ մեր Քույր Եկեղեցուն Որ Արարիչդ ես Կոմիտաս․ Քնարերգություն Հովհաննես Թումանյան․ Օ՛, լո՛ւռ կաց, ընկե՛ր․․․ Ախալցխայում նշվել է Վահրամ Գայֆեճանի 140 ամյակը Ավագ եկուշաբթի Ապրիլի 15-ին կմեկնարկի Ազգային գրադարանային շաբաթը՝ նվիրված Հովհաննես Թումանյանի և Կոմիտասի 150-ամյակներին Ավագ շաբաթ ՀՊԿՆ-ի հետ ելույթ կունենա «Գինեսի» ռեկորդակիր ջութակահար Նիկոլայ Մադոյանը Ծաղկազարդ (Տիրոջ մուտքը Երուսաղեմ) «Յուրաքանչյուր մարդ եզակի է որպես սուբստանցիա, հնարավոր չէ նրան փոխարինել» Ֆրանսիացի գեղանկարիչ Նիկոլա դե Լարժիլյեի կտավը նվիրաբերվել է Մայր Աթոռին Աղասի Այվազյան․ Օրհաս Հովհաննես Թումանյան․ Սովի ժամանակից «Երիտասարդ արտիստների համերգաշար» նախագծում հանդես կգա ջութակահարուհի Դիանա Ադամյանը Պավարոտիի մասին նոր ֆիլմ Լեգենդար The Swingles-ը կմասնակցի «Երեւանյան հեռանկարներ» փառատոնի հոբելյանական համերգին Մարդ ե՞ն, թե՞ մարդ չեն
website by Sargssyan