USD
EUR
RUB

Կոմիտասագետ. «Նազենի Ղարիբյանը Կոմիտասից հեռու է այնքան լուսնատարի, ինչքան ամենահեռու աստղը` Երկրից»

 

«Ստեղծված հանձնաժողովի միջոցով պետությունը նշում է Կոմիտասի ծննդյան 150-ամյակը: Ես հանձնաժողովում էի, բայց նիստին հրաժարվեցի, որովհետեւ տեսա, որ հիմնականում նույն մարդիկ են ընդգրկված հանձնաժողովում, ինչ նախկինում: Ինչ առաջարկեին, պիտի քվեարկեին, անցկացնեին: Այդ առաջարկները խեղճ ու կրակ բաներ էին, օրինակ, ասում էին` CD անենք, սա ո՞ր թիվն է, այսօր ո՞վ է CD անում, երբ համացանցում ամեն ինչ դրված է, ասում են` մի հատ գիրք տպենք, հոդված տպենք…Մի մասն էլ կապված է իրենց` եվրոպաներում ման գալու հետ:

Ժողովուրդը Հայաստանում թաղված է արեւելյան կլկլոցների մեջ, իրենք այնպիսի ծրագրեր են անում Կոմիտասի «պատվին», որ գնան Եվրոպայում զեկուցումներ կարդան: Վերջերս ինձ լուր հասավ, որ մշակույթի փոխնախարար, նախարարի պարտականությունները կատարող Նազենի Ղարիբյանն էլ է ցուցակում գրվել, որ Կոմիտասի մասին զեկուցում կարդա…Ինքը Կոմիտասից հեռու է այնքան լուսնատարի, ինչքան ամենահեռու աստղը Երկիր մոլորակից: Դա ման գալու առիթ է, աշխատել են մեծերի անունների տակ անձնական հարցեր լուծել: Ես երկու հոդված գրեցի այդ մասին ու ասացի, որ կշարունակեմ քննադատել»,- փետրվարի 6-ին «Տեսակետ» ակումբում ասաց կոմպոզիտոր, կոմիտասագետ Արթուր Շահնազարյանը:

«Հանձնաժողովի նիստին լսեցի բոլորին, տեսա այդ մանկապարտեզի առաջարկները, ման գալը, դասախոսություն կարդալը… Մակունցին ասացի, որ սա նախկին հանձնաժողովն է, դուք էլ իրենց հետ…Տեսա, որ գործ անելու ցանկություն չկա: Ընկերացել են մարդկանց հետ, որոնք ոչնչից չեն հասկանում, լսում ես, որ պետության հաշվին ոմանք գնացել են Սորբոն դասախոսություն կարդալու, հեքիաթ են պատմում, թե հիմա էլ մարդ պիտի ուղարկեն Բեռլին` Կոմիտասի ձեռագրերը գտնելու: Երբ մենք գտել էինք, ասում էինք հովանավորեք` գնենք, ասում էին փող չունենք, վերջում Ջանիբեկյան Արթուրը գնեց ու փրկեց կորստից այդ ձեռագրերը: Պարզվում է` մեկն էլ գաղտնի դիսերտացիա է պաշտպանել Կոմիտաս թեմայով, ու պատահաբար ենք իմանում, որ գիտության թեկնածու է, դա կրիմինալ է»,-շեշտեց բանախոսը:

Կոմպոզիտորը նշում է. «Հարյուրամյակների ընթացքում մեր ազգը` ենթարկված լինելով Արեւելքի տիրապետությանը, իր դիմագծի վրա մեծ ազդեցություն է թողել Արեւելքի աղավաղված մշակույթը` երաժշտության մեջ, քայլելու, նայելու, բարեւելու, խոսելու, ժարգոնի, ընտանիքում կնոջը վերաբերվելու: Հայ կինը երբեք արեւելյան կին չի եղել, միշտ թագուհի է եղել ընտանիքում եւ դրսում: Արեւելքից են գալիս այն բաները, որ չպետք է խոսի, այսպես լինի, այնպես լինի: Իրենք էլ երեւի մտածեցին, որ Նազենի Ղարիբյանը կին է, ուրեմն պետք է գնա Եվրոպա ման գա, դասախոսություն կարդա՞…Իսկ եթե տղամարդ է, պետք է իր անձնական հարցերը լուծի…Նույն բանն է կատարվում, ինչպես` տարիներ շարունակ: Ստացվում է, որ հիմա Պանթեոնում ամենաավելորդ մարդը հենց Կոմիտասն է»:

Նա համոզված է, որ ցանկացած ծրագիր պետք է ժողովրդի հետ կապված լինի, մեծերի, փոքրերի, գյուղերի հետ, մինչդեռ թանգարան- ինստիտուտ են ստեղծում, գրքեր են հրատարակվում, ֆիլմեր նկարվում, սակայն ոչինչ չի փոխվում ժողովրդի մեջ, այն կլկլոցների տեռորի տակ է: «Նստում է տրանսպորտ, կլկլոց է, ուզում է հանդիպել արվեստի վաստակավոր գործչին, նա էլ է կլկլացնում, ուզում է հեռուստացույց միացնել, էլի կլկլոց է, աղավաղվում է մեր երաժշտությունն ու լեզուն: Ու այս ամբողջի ֆոնին ուզում են գնան Եվրոպա իրենց ցույց տան, մինչդեռ Կոմիտասն ասում էր` դուք ձեր տան մեջ երգեք, օտարը աչք ունի` կտեսնի, ականջ ունի` կլսի»,-ասում է Արթուր Շահնազարյանը ու հայտարարում, որ ամենուր պետք է քարոզել կոմիտասյան երգ-երաժշտությունը, սկսած մանկապարտեզներից:

«Դա ամեն օրվա հացի նման մի բան է, քանի որ Կոմիտասը մեր Արեւելյան եւ Արեւմտյան Հայաստանի հազարամյակների մշակույթն է»,-հավելում է նա:

Պարոն Շահնազարյանի ձեւակերպմամբ, այսօր ռուսական ֆիլմերի խայտառակ երաժշտության տակ մանկապարտեզներում հանդեսներ են կազմակերպում, երեխաների հոգիներն աղավաղում անառողջ ելեւէջներով, իսկ Կոմիտասի հոբելյանի հանձնաժողովը մտածում է, ասենք՝ օպերայում շքեղ հանդիսություն անելու մասին:

«Այս վիճակում օպերայի մասին խոսելն էլ է ծիծաղելի…Գոնե 2-3 երգ պետք է ամբողջ հայությունը երգի, որովհետեւ հին երգը բնական բջիջի նման բան է, ժողովուրդը գիտի այդ երգերը, ո՞վ չգիտի «Սոնա յարը», «Հոյ Նազանը», «Զընգը Զընգը»,- ասում է կոմպոզիտորը: Նա նաեւ շեշտում է, որ Կոմիտասն ասում էր, թե փոքրիկներին պետք է ուրախ երգեր սովորեցնել, որպեսզի չհիվանդանան ու կարողանան թուր բռնել, դրանցից մեկն էլ հենց «Զընգը Զընգը» երգն է:

Արթուր Շահնազարյանը տեղեկացրեց, որ մարզերն ընդգրկող ծրագիր են սկսել: Ամեն մարզում խմբավարը որոշակի վարձատրությամբ կսովորեցնի կոմիտասյան եւ ազգային երգերը: Առաջին փորձն արել են «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրի հետ, որտեղ խմբավար Հարություն Թոփիկյանը ստեղծել է ուսուցիչների երգչախումբ: Այդ երգչախումբը ՀՀ շրջաններով շրջում եւ երգում, եւ սովորեցնում է:

Արթուր Շահնազարյանն անդրադարձավ նաեւ Արթուր Ջանիբեկյանի հետ միասին իրականացրած www.armenianmusic.am նախագծին, այնտեղ ընդգրկված 550 ձայնագրված երգերին:

Նա փաստեց, որ այլ հայ մեծահարուստներ ափսոսում են գումար ծախսել ազգային երգը հանրայնացնելու համար, սակայն արեւելյան կլկլոցով մեկ երգի համար վճարում են 7000 դոլար, կոմպոզիտորը, սակայն, անուններ չտվեց, ասաց, որ բոլորը գիտեն, թե ով ով է:

Գոհար ՀԱԿՈԲՅԱՆ

Աղբյուր՝ Aravot.am

Լրահոս
Հրաչյա Թամրազյան. Բանաբան Կոստան Զարյան․ Ճամփորդություն Մատթեոս Զարիֆյան-Մարի Պոզապալյան․ «Ծովուն դիմաց» Ոչ սովորական նկարիչը Սլավի-Ավիկ Հարությունյան կամ միայնակ թռչունը Մահացել է համաշխարհային կինոյի լեգենդ Ֆրանկո Ձեֆֆիրելին Հիսուս, բժշկիր սերը բոլոր մարդկանց Տեղի կունենա «Քալաշյան պրոֆեսիոնալ պարային դպրոցի» մենահամերգը «Ամենասուրբ Երրորդության» գաղափարը արտահայտող ինքնատիպ պատկերները Խաչատրյանի միջազգային մրցույթում հաղթել է Հայաստանի ներկայացուցիչը Ս. Եղիա մարգարեի (9-րդ դար ն. Ք.)` երկինք համբարձման պատմությունը Գեղամ Սարյան․ Փառքի տաճարը Հանրահայտ կինոռեժիսոր Կառլոս Ռեյգադասը «Ոսկե ծիրան»-ի հատուկ հյուրն է Ինչ «մեսիջ» է հղում արվեստագետը Մեզնից խլել են փորձում մեր գալիքը «Ազնավուր» կենտրոնում կնշվի Երվանդ Քոչարի ծննդյան 120-ամյակը Ամեն ընտանիք մի փոքրիկ եկեղեցի է «Կան մարդիկ, որոնք կուսակցական ժողովների կարոտախտ ունեն, բայց Գրողների միությունն այդպիսի ժողովների վայր չէ» Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում հյուրընկալվեցին Լոս Անջելեսի ՀԲԸՄ Մանուկյան-Դեմիրճյան դպրոցի 10-րդ դասարանի աշակերտները Գեղարվեստի ակադեմիայի շրջանավարտների աշխատանքները կներկայացվեն Նկարիչների միությունում Սայաթ-Նովա․ Ինձ սիրեցիր, էշխըն նընգար, խաղի դավթար իմ քիզ ամա Հովհաննես Թումանյան․Շունը Հովհաննես Գրիգորյան․ Սիրտ Խաչատրյանական մրցույթի ժյուրիի անդամը Հայաստանում բացահայտում է հայկական երաժշտությունը Վարդան Հակոբյան․ Անվերադարձ աչքեր Մեքսիկայում առաջին անգամ հայտնաբերվել է Ֆրիդա Կալոյի ձայնի ձայնագրությունը Եղիշե Չարենց․ Ընկեր «Ինձ տեսնում են այնտեղ, որտեղ հրավիրում են» Աստված ստեղծել է նրանց տղամարդ ու կին Ակսել Բակունցի ծննդյան 120- ամյակի առթիվ Գորիսում կանցկացվեն միջոցառումներ Երեւանում կմեկնարկի 16-րդ «Ոսկե ծիրանը» «Ամադինդա» հարվածայինների լեգենդար խումբը՝ Հայաստանում Վահագն Դավթյան․ Կանչ Ռուբեն Սևակ․ Գիշերն իջավ Երջանկության քրիստոնեական ընկալումը Աստվածճանաչողությունը եւ աստվածգիտությունը սկսվում են հավատքով Հայաստանի պետական ջազ նվագախումբը հանդես կգա վոկալիստ և շեփորահար Ռոնալդ Բեյքերի հետ Մատթեոս Զարիֆյան․ Բանաստեղծություններ Արտաշես Հարությունյան. Վերջալույսի աղջիկը Սերգեյ Սմբատյան. «Շատ կարևոր է քիմիական կապը, որ կա Սերգեյ Խաչատրյանի և Հայաստանի պետական սիմֆոնիկ նվագախմբի միջև»
website by Sargssyan