USD
EUR
RUB

Գութաներգ. Ձիգ տու, քաշի․ Կոմիտաս

 

Հայ ժողովրդական գութաներգ է՝ Կոմիտասի մշակմամբ:

Կատարում է Հայաստանի պետական կամերային երգչախումբը:

Խմբավար՝ Ռոբերտ Մլքեյան: 

Հայաստանում օգտագործվող փայտե հայկական գութանը այլ երկրների փայտե գութանների կողքին ամենակատարյալն է եղել: Ամեն տեսակ հողեր մշակելու համար դրան լծում էին 4-12 զույգ եզ և գոմեշ: Փայտե գութանը լեռնային վայրերում հարատևեց մինչև 1930-ականները: Գործարանային գութանի և տրակտորի տարածմամբ գութանը գործածությունից դուրս եկավ:

Գարնանացանն ավարտելուց հետո լծկանին որոշ ժամանակ արոտ էին արձակում, և ապա սկսում գութանավարը: Լավ վարելու համար հողագործները իրար հետ միանալու սովորություն ունեին: Ազգականները կամ հարևանները միավորվելով կազմում էին համկալ: Լինում էր, որ միջին կարողությունների տեր մի քանի ընտանիք համատեղ ջանքերով ձեռք էին բերում մեկ գութան:

Առաջինը վարում էին գութանատիրոջ հողերը, ապա մյուսներինը: Մաճկալը դառնում էր գութանատերը կամ համկալի ամենահմուտ երկրագործը: Մաճը գութանի կոթն էր, որը բռնելով գութանին և նրա բացած ակոսին տալիս էին անհրաժեշտ ուղղությունը:

Մաճկալը պետք է նաև ղեկավարեր աշխատող 5-8 հոգանոց անձնակազմը: Համկալի աշխատանքը տևում էր 25-40 օր: Աշխատողներին սննդով ապահովելու և անասուններին խնամելու համար արտի տերը պարտավոր էր օրական երեք անգամ կերակրել մարդկանց: Անասունները գիշերվա ընթացքում արածում էին արոտներում և հանգստանում մինչև լծելու պահը՝ Լուսաստղի երևալը: Արևամուտից հետո անձնակազմը քնում էր արտում, իսկ մաճկալը, սովորության համաձայն, մեջքը գութանին հենած:
Լծկանները տարիների ընթացքում վարժվում էին ոգևորող գութաներգերին, որոնցով նկատելիորեն բարձրանում էր աշխատողների տրամադրությունը և լծկան անասունների աշխատունակությունը:

Այս երգի առաջին հատվածում գութանով աշխատողը կանչում է եզին, ոգևորում, որ ձիգ տա՝ գութանը տեղից շարժելու համար: Հետո ասում է՝ Աստված պահի քո տիրոջը, մաղթում է, որ Աստված պահի հայ գյուղացուն առհասարակ: Հաջորդ տողերում նա երգում է, որ գութանը կազմ ու պատրաստ է և եզները լծված, իսկ գութանի խոփը հազիվ է զոդած: Այս էլ այն մասին է, որ գութանը սարքին պահելը հեշտ գործ չէ և մի կերպ են կարողացել նրա խոփը զոդել: Հաջորդ տողերում երգում է, որ Տերը կգնահատի աշխատավոր մարդու արդար վաստակը և կհատուցի նրա կրած դժվարությունները:

Այստեղ կարծես թաքնված խնդրանք կա, որ տարին նպաստավոր լինի բերքի համար: Այս մտքի շարունակությունն է կարծես վերջին քառատողը, որտեղ ոգևորելով մշակին, որպեսզի եռանդով ցանի սերմը, ասում է, որ սուրբ է նրա փեշակը, և թող նրա մեկն Աստված հազար անի:

Երգի խոսքերը՝

Ձիգ տու, քաշի, ա՛յ եզը,
Արա հո, հո, արա հո,

Լուծըդ մաշի, ա՛յ եզը,
Աստված պահե քու տերը,
Մի՛նն էլ տաշի, այ եզը:
Մեր գութանը օդած ա,
Եզանց ուսը նոթած ա,
Վարե, վարե, այ գութան,
Հազիվ խոփը զոդած ա:
Շողքըն ընկավ ծըմակին,
Աստված կըտա մըշակին,
Սուր գութանը ծիր գընաց,
Տեր-մըշակը քամակին:
Սերմե, սերմե, այ մըշակ,
Սուրբ ա, սուրբ ա քու փեշակ,
Մինը հազար տուր, Աստված.
Քե՛զ ձեն կըտան, տեր-մըշակ:

Լրահոս
Խաղաղության աղոթք Գուրգեն Մահարի․ Օրոր օրոր Ռազմիկ Դավոյան․ «Ես ամեն օր քեզ հետ զրուցում եմ թաքուն» Խաղաղությունը հնարավոր է դառնում, երբ Աստված մտնում է մեր կյանք «Ոչ ոք երկինք չի մտել՝ անտարբեր և սառնասիրտ կյանք ապրելով» Ողջունում ենք Գրիգոր Լուսավորչի փողոցը Սբ Գրիգոր Լուսավորիչ վերանվանելու վերաբերյալ քաղաքապետարանի կայացրած որոշումը Գիտնականները քվանտային կտավի վրա վերարտադրել են Մոնա Լիզայի միկրոսկոպիկ պատկերը Նոր գիրք` «Հայ-գերմանական ռապսոդիա» Երևանում տեղի կունենա Ռոզի Արմենի «60 տարի բեմում» հոբելյանական համերգը, կհնչի 20 երգ Կաննում պարզ է դարձել, որ Քվենտին Տարանտինոն այսօր ապրող կարևորագույն ռեժիսորներից է Մհեր Արշակյան. Բանաստեղծություններ Ռաֆայել Նահապետյան. Փախուստ Մաքրիր ինձ խղճմտանքիցս, Տե՛ր Ազնավուրի 95-ամյակին ընդառաջ Փարիզում հուշատախտակ է բացվել մեծանուն շանսոնյեի պատվին Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը ԱՄԷ-ում հանդես եկավ հանդուրժողականության մասին բանախոսությամբ Պրեմիերա՝ օպերայի և բալետի թատրոնում Ալեն Դելոնը ստացել է պատվավոր «Ոսկե արմավենի» Մեղավորի հոգին Պարույր Սևակ «Մարդ էլ կա, մարդ էլ» Հայերը պահպանել են աշխարհի ամենափոքր աղոթագիրքը Երաժիշտները նվագել են սառույցից պատրաստված գործիքներով «Մահն ու կյանքը լեզվի վրա են» Լատվիայում ՀՀ դեսպանը հաղորդում է բացառիկ միջոցառման մասին Հայ երիտասարդ ռեժիսորները՝ Քիշինևում «Զվարթնոց»-ում կբացվի «Ճանապարհ դեպի տաճար» ցուցահանդես«Զվարթնոց»-ում կբացվի «Ճանապարհ դեպի տաճար» ցուցահանդես Սերրգեյ Սարինյան Բրիտանացին 293 դոլարով կտավ է գնել ու պարզել, որ այն Պիկասոյի՝ 1 մլն դոլարանոց աշխատանքներից է Դանիէլ Վարուժան. Մայիսի մէկ Եղիշե Չարենց «Զարմանալի աշուն» Սրբազան Պարտաճանաչությունը Երևանի համայնքային թանգարանները կմիանան Թանգարանների միջազգային օրվա և «Թանգարանների գիշեր» ծրագրին Հայերենացրեք հայերենը Համո Սահյան, բանաստեղծություններ և ասույթներ «Արցախի նման կարգավիճակ ունեցող երկրներն աշխարհին ասելիք ունեն մշակույթով» Հայաստանի պետական սիմֆոնիկ նվագախումբը ներկայացրեց Շոպենի և Բորոդինի ստեղծագործություններից Արման Նավասարդյանը կմասնակցի Համազգային թատրոնի տնօրենի մրցույթին Մահացած որևէ մեկի հիշատակի համար ձեր մարմնի վրա դաջվածքներ մի արեք «Եթե հայ մարդուն մի քար և մի մուրճ տաս, անպայման մի խաչքար կտաշի, որովհետև հայի մեջ դարավոր մշակույթ է նստած» Էմին Թորոսյանը նշանակվել է Պատանի հանդիսատեսի թատրոնի տնօրեն Գուրգեն Մահարի․ Բալլադ Չալոյի և առաջին սիրո մասին
website by Sargssyan