USD
EUR
RUB

«Մշո գեղեն»

 

ԵՐԵՎԱՆ, 25 ԱՊՐԻԼԻ, Aravot.am: Ավագ շաբաթվա ընթացքում «Նարեկացի» արվեստի միությունում իրականացվող միջոցառումների շարքը մեկնարկեց Արարատ Մինասյանի՝ «Մշո գեղեն» խորագիրը կրող ցուցահանդեսի բացմամբ եւ ռեժիսոր Արմինե Հարությունյանի՝ «Մշո գեղեն» անիմացիոն ֆիլմի ցուցադրմամբ:

Ցուցահանդեսին ներկայացված են «Մշո գեղեն» անիմացիոն ֆիլմի բեմադրող նկարիչ Արարատ Մինասյանի՝ ֆիլմի համար արված փոքր ճեպանկարները, կերպարների, տեսարանների ուշագրավ նկարները:

Հայոց ցեղասպանությունը սոսկ ազգի հայրենազրկում չէր, այլ բնաջնջում, մշակութային ժառանգության ոչնչացում՝ այրված ու կողոպտված հայկական վանքեր եւ ոչնչացված բազմահազար հայերեն ձեռագրեր: Եվ միայն հայ ազգի երախտավորների շնորհիվ հայկական ձեռագրական ժառանգության, հայ մանրանկարչության բացառիկ նմուշներ փրկվել ու հասել են մեզ՝ անխոս պատմելով հայկական դարավոր հարուստ մշակույթի մասին:

«Մշո գեղեն» անիմացիոն ֆիլմը անզուգական պատումներով, հայ հոգեւոր երաժշտության գոհարների հնչողությամբ պատմում է հայկական ամենամեծ մագաղաթյա ձեռագրի՝ «Մշո Ճառընտիրի» եղերական ճակատագրի, փրկության ճանապարհի մասին: Մշո Ճառընտիրը կամ Տոնականը բազմադարյան հայ մանրանկարչության կարեւորագույն մատյաններից է: Այն ըստ տարվա տոների դասավորված ճառերի, վկայությունների, վարքերի, պատմական քաղվածքների եւ ներբողների ժողովածու է, այստեղից էլ ծագել է անվանումը՝ Տոնական: Ձեռագիրը մեծ արժեք է ներկայացնում ինչպես իր պարունակած գրավոր նյութերով, այնպես էլ բարձր վարպետությամբ, վառ գույների ներդաշնակությամբ արված նկարազարդումներով: Ձեռագրին առանձնակի հմայք է հաղորդում դասական գեղեցիկ երկաթագիրը:

Եվ ահա Հայոց մեծ եղեռնի օրերին երկու հայ կին գաղթի ճանապարհին գտնում են մատյանը թուրքերի կողմից ավերված մի վանքում եւ վտանգելով իրենց կյանքը՝ փրկում անգին այս ձեռագիրը:

Մշո գլխին սեւ էր իջել: Լուսին չկար:

Կար երկնքում արնամնան մի յաթաղան

Եվ աստեղաց մի ժողովուրդ անօգնական:

Երկու քույրեր էին նրանք, երկու սգվոր դուստր հայոց.

Թաղում էին մի մանչուկի Սուրբ վանքի մեջ Առաքելոց:

Փորում էին հողը խաչով, ծնկի իջած պատի առաջ,

Դին արցունքով ողողելով՝ ողբում էին լալահառաչ…

Հայուհիները խոշոր երկաթագրով գրված ծանր ձեռագիրը վերցնում են իրենց հետ` փրկելու ոչնչացումից: Ձեռագիրը երկու մասի են բաժանում, որ կարողանան շալակել ու փրկել գոնե կեսը, եթե իրենցից մեկը զոհվի: Երկուսն էլ ուղեւորվում են Արեւելյան Հայաստան: Մեկը հասնում է Սուրբ Էջմիածին եւ ձեռագիրը հանձնում Մայր եկեղեցուն: Երկրորդ կինը ճանապարհին զոհվում է: Մահից առաջ նա ձեռագրի իր մասը թաղում է Էրզրում քաղաքի վանքի բակում: Հետագայում ձեռագիրը գտնում է ռուսական բանակի սպա Նիկոլայ դե Ռոբերտին եւ տանում Թիֆլիս՝ նվիրելով հայկական բարեգործական ընկերության թանգարանին:

Տարիներ անց միայն հայոց ամենամեծ ու սրբագործված հին ձեռագրի` Մշո ճառընտիրի երկու մասերը միավորվում են եւ այժմ Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում՝ 7729 համարի ներքո, ձեռագիրը պահվում է երկու մասով. առաջին մասը կշռում է 15 կգ, երկրորդը՝ 12 կգ: Մշո Ճառընտիրն ամբողջությամբ ունի 27 կգ քաշ:

Ախ, այն «Մշո ճառընտիրն» է, մագաղաթյա իր տառերով

Նայում է նա հսկայաբար, տեսնես ի՞նչ է գրված այնտեղ…

Ճառընտիրը բովանդակում է թեմատիկ մանրանկարներ, ճառեր, քարոզներ, ներբողներ, ուղերձներ, կանոններ եւ զրույցներ, պատմական բովանդակություն ունեցող շարադրանքներ, ամփոփում է համաքրիստոնեական, հայ սրբերի վկայաբանությունները՝ ըստ քրիստոնեական տոների: Ձեռագրի գեղարվեստական հարդարանքը ներառում է լուսանցազարդեր, գլխազարդեր, գլխատառեր, զարդագրեր:

Ըստ մեզ հասած տեղեկությունների՝ Մշո Ճառընտիրը գրվել եւ պատկերազարդվել է 12-րդ դարի վերջին Երզնկայի Ավագ վանքում, պատվիրել է Բաբերդի տեր՝ Վասուսի եւ Հռիփսիմեի որդի՝ Աստվածատուրը: Հսկա ձեռագիրը գրելու համար մշակել են համապատասխան չափեր ունեցող մագաղաթե թերթեր, որոնցից յուրաքանչյուրի համար օգտագործվել է մեկ հորթի կաշի:

Ձեռագիրն օրինակվել է գրիչ Վարդան Կարնեցու եւ նկարազարդվել Ստեփանոս Ծաղկողի կողմից: 1202 թվականին Իկոնիայի սուլթան Ռուքն-էդ-Դինի արշավանքի ժամանակ ձեռագիրն ընկնում է Խլաթի թյուրք դատավորի ձեռքը, ով հայտարարում է ձեռագիրը վաճառելու մտադրության մասին: Մշո Առաքելոց վանքի վանականները 4000 արծաթ դրամով փրկագնում են ձեռագիրը եւ տանում Մշո Սուրբ Առաքելոց վանք:

Ի սկզբանե ձեռագիրն ունեցել է 660 էջ, այսօր պահպանվել է 627 էջը միայն, որից 17 թերթը պահվում է Մխիթարյան միաբանության Վենետիկի մատենադարանում, մնացած թերթերը կորսված են: Անզուգական այս ձեռագրամատյանի մասին պատմող Արարատ Մինասյանի՝ «Մշո գեղեն» խորագիրը կրող ցուցահանդեսը «Նարեկացի» արվեստի միությունում բաց կլինի մինչեւ ապրիլի 27-ը:

ՎԱՐԴԻՆԵ ԻՍԱՀԱԿՅԱՆ

Լրահոս
Խաղաղության աղոթք Գուրգեն Մահարի․ Օրոր օրոր Ռազմիկ Դավոյան․ «Ես ամեն օր քեզ հետ զրուցում եմ թաքուն» Խաղաղությունը հնարավոր է դառնում, երբ Աստված մտնում է մեր կյանք «Ոչ ոք երկինք չի մտել՝ անտարբեր և սառնասիրտ կյանք ապրելով» Ողջունում ենք Գրիգոր Լուսավորչի փողոցը Սբ Գրիգոր Լուսավորիչ վերանվանելու վերաբերյալ քաղաքապետարանի կայացրած որոշումը Գիտնականները քվանտային կտավի վրա վերարտադրել են Մոնա Լիզայի միկրոսկոպիկ պատկերը Նոր գիրք` «Հայ-գերմանական ռապսոդիա» Երևանում տեղի կունենա Ռոզի Արմենի «60 տարի բեմում» հոբելյանական համերգը, կհնչի 20 երգ Կաննում պարզ է դարձել, որ Քվենտին Տարանտինոն այսօր ապրող կարևորագույն ռեժիսորներից է Մհեր Արշակյան. Բանաստեղծություններ Ռաֆայել Նահապետյան. Փախուստ Մաքրիր ինձ խղճմտանքիցս, Տե՛ր Ազնավուրի 95-ամյակին ընդառաջ Փարիզում հուշատախտակ է բացվել մեծանուն շանսոնյեի պատվին Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը ԱՄԷ-ում հանդես եկավ հանդուրժողականության մասին բանախոսությամբ Պրեմիերա՝ օպերայի և բալետի թատրոնում Ալեն Դելոնը ստացել է պատվավոր «Ոսկե արմավենի» Մեղավորի հոգին Պարույր Սևակ «Մարդ էլ կա, մարդ էլ» Հայերը պահպանել են աշխարհի ամենափոքր աղոթագիրքը Երաժիշտները նվագել են սառույցից պատրաստված գործիքներով «Մահն ու կյանքը լեզվի վրա են» Լատվիայում ՀՀ դեսպանը հաղորդում է բացառիկ միջոցառման մասին Հայ երիտասարդ ռեժիսորները՝ Քիշինևում «Զվարթնոց»-ում կբացվի «Ճանապարհ դեպի տաճար» ցուցահանդես«Զվարթնոց»-ում կբացվի «Ճանապարհ դեպի տաճար» ցուցահանդես Սերրգեյ Սարինյան Բրիտանացին 293 դոլարով կտավ է գնել ու պարզել, որ այն Պիկասոյի՝ 1 մլն դոլարանոց աշխատանքներից է Դանիէլ Վարուժան. Մայիսի մէկ Եղիշե Չարենց «Զարմանալի աշուն» Սրբազան Պարտաճանաչությունը Երևանի համայնքային թանգարանները կմիանան Թանգարանների միջազգային օրվա և «Թանգարանների գիշեր» ծրագրին Հայերենացրեք հայերենը Համո Սահյան, բանաստեղծություններ և ասույթներ «Արցախի նման կարգավիճակ ունեցող երկրներն աշխարհին ասելիք ունեն մշակույթով» Հայաստանի պետական սիմֆոնիկ նվագախումբը ներկայացրեց Շոպենի և Բորոդինի ստեղծագործություններից Արման Նավասարդյանը կմասնակցի Համազգային թատրոնի տնօրենի մրցույթին Մահացած որևէ մեկի հիշատակի համար ձեր մարմնի վրա դաջվածքներ մի արեք «Եթե հայ մարդուն մի քար և մի մուրճ տաս, անպայման մի խաչքար կտաշի, որովհետև հայի մեջ դարավոր մշակույթ է նստած» Էմին Թորոսյանը նշանակվել է Պատանի հանդիսատեսի թատրոնի տնօրեն Գուրգեն Մահարի․ Բալլադ Չալոյի և առաջին սիրո մասին
website by Sargssyan