USD
EUR
RUB

Ինչ է նշանակում ապրել «հանուն արդարության»

 

«Երանի՜ նրանց, որ հալածվում են արդարության համար, որովհետև նրանցն է երկնքի արքայությունը» (Մտթ. 5:10):

Արդարության մասին խոսելիս Քրիստոս նկատի չունի աշխարհիկ արդարությունը: Օրինակ՝ ահաբեկիչները գնացին ու սկսեցին Ամերիկան ռմբակոծել, ըստ աշխարհիկ արդարության՝ Ամերիկան էլ պետք է ահաբեկիչներին ռմբակոծի ի պատասխան: Եվ ասում են, որ դա է արդարությունը՝ դու ինձ խփեցիր, ես էլ քեզ կխփեմ: Քանի որ դու ինձ հետ անարդարացիորեն ես վարվել, ես էլ իրավունք ունեմ քեզ հետ անարդարացի լինելու:

Կամ, օրինակ, մենք դաշտ ունենք. աշխարհիկ տրամաբանությանը հետևելով՝ այն պետք է երկու հավասար մասերի բաժանել: Պետք է չափել այն ու բաժանել, ինչը ևս վատ չէ, սակայն այն արդարությունը չէ, ինչի մասին խոսում էր Քրիստոս: Աստծու արդարությունն այլ է, այդ պատճառով էլ աբբա Իսահակն ասում է. «Եթե ասես, որ Աստված արդար է, նույնն է թե՝ հայհոյես Աստծուն, որովհետև Նա արդար չէ: Քանի որ ինչպե՞ս է արդար, եթե Իր բարիքները տալիս է բոլորին անխտիր: Նա իր արեգակը ծագեցնում է չարերի և բարիների վրա և անձրև է թափում արդարների և մեղավորների վրա (Մտթ. 5:45)»: Աստված բոլոր մարդկանց սիրում է և ոչ մի տարբերություն չի դնում նրանց միջև: Նա աշխարհիկ տրամաբանություն չունի:

Ըստ էության, անիրավությունն այն է, երբ որևէ մեկն անարդարացիորեն է վարվում ինքն իր հետ: Իսկ մենք ե՞րբ ենք անարդարություն կրում: Երբ Աստծու հետ ոչ ճիշտ հարաբերություններ ենք ունենում: Դա էլ հենց անիրավությունն է (անարդարությունը), որովհետև այդժամ մեր «ես»-ը հիվանդ է, տկար ու թույլ: Իսկ արդարությունն այն է, երբ ճիշտ հարաբերություններ ունես Աստծու հետ, և որպես հետևանք նաև բոլոր մարդկանց հետ: Արդարությունն այն է, երբ Աստծու ոգու համեմատ ես գործում:

Քրիստոս ի՞նչ է ասում: «Իսկ ես ձեզ ասում եմ. չարին հակառակ չկանգնե՛լ. այլ եթե մեկը քո աջ ծնոտին ապտակ տա, նրան մյո՛ւսն էլ դարձրու» (Մտթ. 5:39): Աշխարհիկ դատողությամբ՝ խելագարություն է, այնպես չէ՞: Շատերը, հատկապես երիտասարդությունը, այսօր ասում են.

- Ի՞նչ է, մենք զո՞հ ենք, հիմա՞ր ենք, ապո՞ւշ: Որպեսզի մեկը գա ու ինձ խփի, իսկ ես չարձագանքե՞մ: Այսինքն՝ ողջ կյանքը խելագար լինե՞մ:

Այսպիսին է աշխարհիկ տրամաբանությունը, այսպես է մարդը դատում: Իսկ Քրիստոս գալիս ու ասում է մեզ. Երանի՜ նրանց, որ հալածվում են արդարության համար, որովհետև նրանցն է երկնքի արքայությունը:

Երբ մարդ հալածվում է արդարության համար, չի նշանակում, որ անպատճառ պետք է գտնել նրան հալածողին, միգուցե նրան ոչ ոք չի հալածում, միգուցե այժմ հալածանքներ չկան, սակայն մարդն ինքը պետք է հալածի իր կրքերը: Օրինակ՝ մարդիկ այսօր դատում են նրանով, ինչն իրենց դուր է գալիս.

- Իսկ ինձ դա դուր է գալիս,- ասում է քեզ ու հարցնում.- Իսկ մի՞թե վատ է: Ինձ դա դուր է գալիս, և ես մարդկանց ու նրանց արարքները դատում եմ ըստ նրա, ինչ ինձ է դուր գալիս:

Եվ մենք պետք է համոզենք մյուսներին՝ երիտասարդին, երեխային, պատանուն, որ եթե մի բան քեզ դուր է գալիս, ապա ամենևին չի նշանակում, որ պետք է դա անել, ինչպես նաև չի նշանակում, որ դա լավ է: Այն կարող է քեզ դուր գալ, բայց վնասակար ու կործանարար լինել քեզ համար: Պետք է սովորել հեռու վանել հին «ես»-դ, որին ինչ ասես դուր է գալիս, և ընդդիմանալ նրան:

Մեկը գալիս, չարախոսում ու վիրավորում է քեզ, և դու էլ ես ուզում նրան ինչ-որ վատ բան ասել, ուզում ես ազատություն տալ քեզ ու հարվածել նրան, սակայն զսպում ես քեզ, հավաքվում, որպեսզի նման կերպ չարձագանքես: Դա հենց այն դիմադրությունն է, որ մարդը ցուցաբերում է իր կրքերին:

Այսօր, օրինակ, պահոց օր է, և դու ասում ես. «Պա՛հք կպահեմ», և այստեղ ինչեր ասես, որ չեն սկսվում. «Գլուխս պտտվում է, խորովածի հոտ է գալիս, ես շնչեցի այդ բույրը, և դա նույնն է, թե խորոված կերա: Ուրեմն բռնեմ ու իսկապես ուտեմ: Հո չե՞մ կարող միայն հոտ քաշել դրանից: Եթե արդեն բույրը շնչել եմ, ախորժակս գրգռվել է և ցանկացել եմ այն, նույնն է թե՝ կերել եմ»: Բայց դու, սակայն, քեզ ասում ես. «Չէ՛, նման բան չեմ անի», և ընդդիմանում ես: Որովհետև պիտի հասկանաս, որ հոգևոր կյանքը պայքար է և եթե չվճռես պայքարել, ո՛չ ընդհանրապես կյանքում կկարողանաս առաջ գնալ, ո՛չ էլ հոգևոր կյանքում մասնավորապես:

Մկրտության ժամանակ քահանան Սուրբ Խաչի նշանով կնքում է մեր ողջ մարմինը, եթե հիշում եք, որովհետև, ցավոք, Մկրտությունն այսօր ներկայացում է, աշխարհիկ ծես, երբ նայում ես, թե ինչպես է կատարվում: Ոչ ոք չի լսում, թե քահանան ինչ է ասում, ինքն իրեն է խոսում, սակայն Աստված նրան լսում է: Այսպիսով, քահանան սուրբ մյուռոնով կնքում է մարդու բոլոր զգայարանները, որպեսզի կարողանա հոգևոր սպառազինություն ստանալ և հակառակվել մեղքին, կրքերին և այն ուժեղ հոսանքին, որն ուզում է խորտակել նրան:

Դա հեշտ չէ, հեշտ չէ ընդդիմանալ ինքդ քեզ: Շատ դժվար է, և պետք է փոքրից սկսել: Օրինակ, ինձ դուր է գալիս մի բան, որն ինձ չի պատկանում: Իսկ քանի որ այն քոնը չէ, ապա չի կարելի վերցնել: «Այո, բայց ուրիշը դրանից տասը հատ ունի»: Թեկուզև հինգ հարյուր հատ ունենա: Դու չես կարող վերցնել՝ այն քեզ չի պատկանում: Թող այն իր տեղում մնա: Այն փաստը, որ դա քեզ դուր է գալիս, չի նշանակում, որ վերցնելու իրավունք ունես:

Դու մոտոցիկլետ ես ուզում, այն քեզ դուր է գալիս: Իսկ մտածե՞լ ես, որ կան մարդիկ, որոնցից կախում ունես և որոնք անհանգստանալու են քեզ համար: Ինչպե՞ս կարելի է երջանիկ լինել, ուրախանալ և քո ուզածով ապրել՝ ուրիշներին դժբախտացնելով: Եվ ահա նրանք նստել են բազմոցին ու սպասում են, թե երբ ես վերադառնալու տուն, որպեսզի տեսնեն՝ դեռ ո՞ղջ ես, չե՞ս մեռել: Որպեսզի ամեն գիշեր Գողգոթա բարձրանան, իսկ դա քեզ չհետաքրքրի, որովհետև ինձ այդպե՞ս է դուր գալիս: Ո՛չ, մարդը պետք է սովորի ինքն իրեն ընդդիմանալ: Եթե մենք դա չսովորենք և կյանքի այդպիսի ընկալում չունենանք, ապա անհատներ չենք դառնա և ինքներս մեզ կկործանենք:

Հիշում եմ, 1976թ.-ին, երբ առաջին անգամ Սուրբ լեռ՝ Աթոս գնացի, Հայր Պաիսիոսը ճգնավորական մեծ սխրանք էր գործում և ջրից ու մի քանի հում բանջարեղենից բացի ոչինչ չէր ուտում: Նա նիհար էր, կես թոքով և համարյա մահամերձ: Սալոնիկի համալսարանից մի բժիշկ, բարեպաշտ մի մարդ, նրան ասաց.

- Հա՛յր, գոնե մի կտոր հաց կեր: Դա բավարար կլինի, որպեսզի կազդուրվես:

Նա հիվանդ պառկել էր, սակայն ոչ մի դեպքում չէր համաձայնում.

- Ո՛չ, ավելի լավ է մեռնեմ, քան հետ կանգնեմ:

Մարդը նման խիզախ ոգի պիտի ունենա, որպեսզի ամեն ինչի, նույնիսկ մահվան, պատրաստ լինի, բայց չնահանջի: Որովհետև գիտի, որ, եթե դա անի, ապա կանգ կառնի դեպի Աստված տանող իր ճանապարհին:

Ընտանիքում մեծ խնդիր է լինում, երբ ծնողներն ինչ-որ բան են ասում, իսկ հաջորդ օրը փոխում են իրենց կարծիքը: Ճշմարիտ ուղուց շեղված մի մարդու եմ հիշում, որն իր կյանքի մասին պատմելիս հենց դա ասաց ինձ: Նա իր կյանքը վերլուծելով՝ հասկացել էր, որ իր ըմբոստության և տնից փախչելու գլխավոր պատճառն այն էր, որ հայրը ստում էր: Օրինակ, նրան ասում էր.

- Այսինչ բանն արա տանը և ես քեզ մեկ լիրա կտամ:

Իսկ հետո չէր տալիս: Դա նրա մեջ ըմբոստություն էր առաջացրել և հոգեկան մեծ խնդրի պատճառ դարձել:

Երբ մարդը հակառակվում է իրեն, նախ իրենից «հեռու է վանում» հին մարդուն, ստիպում է իրեն, թույլ չի տալիս սրտի ուզածն անել: Ճիշտ է սկզբում դժվարությունների է հանդիպում, որովհետև, ինչպես ասացինք, ստիպված է լինում հատել սեփական ցանկությունները, նախասիրութուններն ու կրքերը:

Հայրերը շատ զգույշ էին նման հարցերում: Մի մենակյաց կար, որ մի բորոտի էր խնամում, որի վիճակն ավելի ու ավելի էր ծանրանում, մինչև որ սկսեց սարսափելի գարշահոտ արձակել և թարախ էր հոսում նրանից: Երբ նա մենակյացի մոտ եկավ, վերջինս զզվանք զգաց և ինքն իրեն ասաց. «Չեմ կարող: Թող մեկ ուրիշի մոտ գնա»: Սակայն հետո հարկադրեց իրեն և որոշեց. «Ո՛չ, կգնա՛ս: Եվ եթե համարձակվես համոզել քեզ, որ դուրս չգաս նրա մոտ, ոչ միայն բորոտ մարմնի սարսափելի հոտը կշնչես, այլև կստիպեմ քեզ ուտել այն: Որպեսզի սովորես չհակառակվել այն գործին, որ պարտավոր ես անել»:

Տեսնո՞ւմ եք, թե սրբերն ինչպես էին ընդդիմանում իրենց անձնասիրությանն ու ինքնագոհացմանը: Հակառակվելով, նրանք ուժեղ բնավորություն, անվեհեր ու մարտիրոսական ոգի էին ձեռք բերում և նմանվում էին արդարության համար հալածվողներին:

Հաճախ ընտանիքներում զանազան խնդիրներ են առաջանում, և ահա, օրինակ, գալիս է բարդ ամուսին ունեցող մի կին և ասում է.

- Այլևս չեմ կարող նրան տանել: Նա ինձ խելագարության է հասցնում: Վերջնականորեն տանջել է ինձ:

Հարցնում ես նրան.

- Իսկ եթե այդ մարդը ոչ թե ամուսինդ լիներ, այլ՝ որդիդ, կվռնդեի՞ր նրան տնից:

- Ո՛չ,- պատասխանում է:

Արդյո՞ք մայրը երեխային տնից դուրս կանի, ինչ էլ որ նա արած լինի: Անհնար է: Նա չի կարող այդպես հեշտ անել դա: Իսկ դա նշանակում է, որ եթե ամուսնուդ մեծ սիրով նայես, ապա համբերատարությամբ կվարվես նրա հետ: Այսինքն՝ մարդն իր կյանքի բոլոր փուլերում համբերություն է քաղում պարզ բաներից. օրինակ՝ մտել ես եկեղեցի ու կանգնել ինչ-որ մեկի կողքին, որը նյարդայնացնում է քեզ՝ հազում է, գարշահոտ է արձակում, անդադար շարժվում է, իսկ դու համբերատա՛ր եղիր, սովորի՛ր համբերատար լինել, մի՛ ընկրկիր, սկսի՛ր փոքրից, սովորի՛ր համբերել, սպասել, հատել սեփական կամքը: Եվ մի՛ շտապիր, մի՛ ցանկացիր, որպեսզի միշտ լինի այնպես, ինչպես քեզ է դուր գալիս և քեզ է հարմար:

«Ճգնավորական խոսքեր»-ում աբբա Դորոթեոսը խոսում է կամքը հատելու մասին՝ ուսուցանելով, որ պետք է սկսել փոքր բաներից և համբերություն ունենալ: Եթե համբերություն չունես, ապա, երբ կրքերը ջրի երես դուրս գան, կարող են քեզ տանել ուր ուզում են, և դու արդեն չես կարող ասել «ոչ», որովհետև միայն համբերություն ունենալ սովորելով կարելի է հակառակվել այդ կրքերին:

Լիմասոլի միտրոպոլիտ Աթանասիոս

Ռուսերենից թարգմանեց Էմիլիա Ապիցարյան

Աղբյուր՝ Surbzoravor.am

Լրահոս
Մինսկում կայացել է «Հայ մարտիկները Բելառուսի ազատագրման մարտերում (1941-1944)» աշխատության շնորհանդեսը Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը հանդիսապետեց Դիլիջանի եկեղեցու հիմնօրհնեքի արարողությունը Վահագն Դավթյան․ Հին մայթերն արդեն մեզ չեն ճանաչում Հրաչյա Թամրազյան. Գալարափողեր Հայաստանն ազգային տաղավարով կներկայանա Վենետիկի բիենալեին «Ուր խոնարհություն չկա, այնտեղ նաև Աստված չկա» Վանաձորի դրամատիկական թատրոնը Ղազախստանում թատերական փառատոնի է մասնակցել «Ճշմարտությանը» հաջորդում է «Սուտը» Ամերիկահայ բանաստեղծ Սոնա Վանը հայրենիքում ներկայացրեց «Հայրս ասում էր» նոր ժողովածուն Բացահայտելով պատանի արվեստագետներին Բաս կիթառահար Սթենլի Քլարքի համերգով կմեկնարկի «Երևան ջազ ֆեստ»-ը Հայրիկ Մուրադյան. Գյուղիս ճամբան Սիամանթո․ Արշալոյսները Աշխարհիկ ցանկությունները Ճչա­ցող լռու­թ­յուն, գե­ղա­գի­տա­կան ա­հա­բեկ­չու­թ­յուն Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսն ընդունել է Ճապոնիայի վարչապետի հատուկ հարցերով խորհրդականին ԳՀՃ Տեսչի հանդիպումը սաների հետ Մե՛նք ենք ո­րո­շում, թե ինչ­պես ապ­րել «Արմմոնո Plus» հանրապետական 3-րդ փառատոնը կմեկնարկի Տավուշից Էրեբունի-Երևանն իր հանրաճանաչ անկյուններով ներկայացվեց նոր ցուցահանդեսում Ջիվան Ավետիսյանի «Դրախտի դարպասը» գեղարվեստական ֆիլմը մեծ էկրաններին է Վաշինգտոնում կայացել է Կոմիտասին նվիրված համերգ Աղոթք․ Երեկոյի ժամի Շահադիտությունը խոչընդոտում է Աստծու հետ հաղորդակցվելուն Մայր Աթոռի հրատարակած գրքերը ցուցադրվեցին Ֆրանկֆուրտի գրքի միջազգային տոնավաճառում Կանցկացվի «Դոլչե վիտա նոն ստոպ» համերգային ծրագիրը Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսն ընդունեց Վրաստանի վարչապետին Կամերային նվագախումբը և Գինեսի ռեկորդակիր Նիկոլայ Մադոյանը հանդես կգան համերգով Ավետիք Իսահակյան․ Հայրենի հողը Համո Սահյան․ Եվ ի՞նչ է տվել․․․ Էստրադային և ջազային արվեստի պետական քոլեջի ուսանողները համերգներով կշնորհավորեն Երևանի տոնը Եղիշե Չարենց․ Եվ երբ դադարեց... Ռազմիկ Դավոյան. Իմ ձայնը անմարմին, անգլուխ... Պատկերասրահից 32 վայրկյանում գողացել են Դալիի կտավը Բիբլիական Արարատն իր ամբողջ հմայքով ներկայացվեց լեռանը նվիրված ցուցահանդեսում Նարեկացիագիտության ասպարեզում առաջատար մասնագետները կմասնակցեն «Նարեկացիական ընթերցումներին» Ս. Անանիա առաքյալի հիշատակության ուխտի օրհնաբեր օրը Ս. Գայանե վանքում կատարվեց հոգեհանգստյան կարգ Սուրբ Էջմիածնի բարերար Ջոն Քյուրքչյանի համար All Stars Project երաժշտական խումբը Հայաստանում կկատարի հայտնի դասական գործեր Վրեժ Սարուխանյան․ «Քո՛քդ կտրի, Էյո՛ւբ...»
website by Sargssyan