USD
EUR
RUB

Հակոբ Մովսես․ Մեր մեջի բանավոր Բան-ա-վորը (Լևոն Ներսիսյան)

 

Երբ սբ. Պողոս առաքյալը կորնթացիներին ուղղված իր Բ թղթի երրորդ գլխի վեցերորդ համարում գրում է` «Գիրն սպանում է», - թերևս մի նոր մշակույթի հիմքերն է դնում: Ո՞ր մշակույթի: Ա’յն, որը ո’չ թե «թանաքինն» է, այլ «Աստծո Հոգունը»: Ա’յն, որը գրվում է ո’չ թե «քարեղեն տախտակների» (այսօր` օֆսեթ-թղթե տախտակների), այլ, լսե’նք, «սրտի մարմնեղեն տախտակների վրա»: «Զի գիրն սպանանէ, այլ հոգին կեցուցանէ»,- ասում է առաքյալը` գալիք իմացաբանության մեջ նախանշելով քայլ առ քայլ միտվող Հոգու անձեռակերտ խոսքի պատկերացումը, որում մարդը ոչ թե գրում է, այլ ինքը հենց Բուն Գիր է` գրված մեր սրտերում, ճանաչված և կարդացված բոլոր մարդկանցից: Եվ չէ՞ որ Աստված ոչ թե գրեց, այլ ասաց, երբ ասաց` «եղիցի’»: Եթե գրեր` կլիներ հրաման և կարգադրություն, երբ ասաց` հնչեց իբրև բաղձանք…

Բայց թողնենք սա և անցնենք խոսքի գոյաբանական տեսանկյանը: Լևոն Ներսիսյանի սիրած հեղինակներից էին ֆրանսիացի բարոյագետները, որոնցից մեկի` Լառոշֆուկոյի հատորը ձեռքին նրա մասին իր ամեհի դատողություններն անելիս մի անգամ մեկի այն միամիտ հարցին, թե` «ինչո՞ւ գրի չեք առնում Ձեր մտքերը», նա այսպես… այսպես խոսեց Զրադաշտը. «Մի՞թե ես պետք է իջնեմ գրելու աստիճանին»… Անշո’ւշտ, Լևոն Ներսիսյանի պարագայում խնդիրը նաև գոյաբանական կողմ ուներ: Նիցշեական «գրչի աղվեսների» և «գրող-մրող ամբոխի» այս ժամանակներում, երբ բոլորը կամ գրում են, կամ, առնվազն, կարդում («Որ ամեն մարդ կարդալ սովորելու իրավունք ունի` ոչ միայն գիրն է երկար փչացնում, այլ նաև միտքը» - այսպես խոսեց Զրադաշտը…), նա գերադասեց այն աստիճանն ու աստիճանակարգությունը, որը նրա գերմանացի նախորդներից Էրազմը և Նիցշեն, թերևս հետևելով գնոստիկներին, պահանջում էին ո’չ թե իբրև չգրելու ս կ զ բ ո ւ ն ք, այլ ստեղծագործական, ասել է թե` գրելու մ ե թ ո դ. այո, չգրելը իբրև գրողական մեթոդ: «Լռել և մաքուր մնալ» («Schweigen und rein bleiben»): Գրել` չգրելով: Գրել` լռելով:

Ա­սում եմ` ո’չ սկզբունք, քանզի իբրև այդ` չգրելը վախկոտություն, զգուշավորություն և փոքրոգու­թյուն կլիներ, այսինքն չես գրում, որ չկեղտոտվես կամ, ավելի’ն, կեղտոտ բաներ չասես,- Պիղատոսի նման ձեռներդ լվանաս և մի կողմ քաշվես: Իբրև մեթոդ` չես գրում, որ միտքը չսպանես և թողնես մշտական բաղձանքի վիճակում` «զի գիրն սպանանէ»:

Գումարած, որ գիրը միտքը զրկում է իր անվայրության և անտեղության նվիրականությունից և այն տեղայնացնում և ժամանակավորում է, ինչպես մարմինն ու մարմնավորումն են հոգին կալանում: Հիշե’նք` սրբազան գրքերը չեն գրվել, այլ գրի են առնվել: Եվ դրա համար էլ դրանք Բան-Ավորի հատկություն ունեն. ո’չ թե ընթերցվելիք են, այլ` ուտելիք: Ահավասիկ. «Եվ ես, գնալով հրեշտակի մոտ, նրանից խնդրեցի գիրքը, և նա ինձ ասաց. «Առ սա և կեր»… Եվ հրեշտակից վերցրի բացված գիրքը և կուլ տվի»… (Հայտն., 10, 9-10):

Լևոն Ներսիսյանը մեր մեջի միակ Բանավոր Մարդն էր: Նա հ ա ն դ գ ն ե լ էր դրան: Չլինի՞ ոմանք կարծում են, թե նա հանճարի կամ խղճի պակաս ուներ: «Շան պո’չ, թշվառականնե’ր»: Նա պարզապես նախընտրել էր բանավորը: Նա բանավոր Բան-Ավորն էր: Նա ռապսոդ էր: Նա մի տեսակ խրտնում էր գրավորից, որովհետև գիտեր, որ հակառակ անհատականացնող բանավոր խոսքի` այն այսպես թե այնպես կոլեկտիվաց­նում է: Բավական չէ, որ գրավորը խոսքը տիրաժավորում է, բավական չէ, որ պյութագորասյան սրբազան ավանդույթը խախտելով` սկսեցին գրել, հետո էլ չխորշեցին տպա-գրել: (Իմ այս պատկերացմամբ` առաջին փուլում խոսքը անհատականացմա­ն նվիրականությունից խլելու և այն իբրև գրականություն կամաց-կամաց իր ձեռքը գցելու ճանապարհին զանգվածային ընթերցման համահարթեցման մեջ խեղդելու համար Ահրիմանը երկիր ուղարկեց… Գուտենբերգին):- Այն դեռ կարող է նաև վերապատմվել և վերաշարադրվել: Մինչդեռ բանավոր խոսքը միանգամյա (одноразовый) երևույթ է, ինչես կեսգիշերվա կրծքին սպիի պես բացվող և վայրկենաբար փակվող ասուպը… Բանավոր մարդը սոցիալական իմաստով հանրության անդամ չէ, այլ միայն ինքն է և իր հոգին:

Գրավոր խոսքը անհատին կտրում է ժամանակից և միֆից և դնում է պատմության և մշակույթի մեջ: Այն մարդու առասպելը դարձնում է գրողական կենսագրություն: Գրավոր խոսքը բանավորի արձանն է: Բանավորը բնագիր է, գրավորը պատճեն է: Գրավոր մարդը մեկնելի է` նա իր ժամանակով կարող է մեկնվել: Բանավոր մարդը չի մեկնվում,- մի’ փորձեք, - այդ նրա ժամանակն է, որ հատկանշվում է նրանով: Գրավորը, ի վերջո, տեքստ է, - ա’յդ էր պակաս, որ Լևոն Ներսիսյանը կապվեր որևէ տեքստի կամ տեքստ դառնար: Ա’յդ էր պակաս, որ մտքի այդ Ալեքսանդր Մակեդոնացին անցներ նստակյաց կյանքի և տիտիկ աներ որևէ տեքստի կամ գիտական կոչման մեջ… Նա գիտուն չէր, որ գրեր, նա իմաստուն էր, որ պիտի խոսեր: Նա գրող չէր, նա գրվող էր… Իսկ թե ո՞ւմ կողմից` եկեք դրան չանդրադառնանք… Թվում է, թե նրա պարագայում ամենադիպուկը բանավորությունը ազատության հետ կապելը և, ուրեմն, այսպես ասելը կլիներ` բանավոր մարդը ազատության մարդն է, նրան գրի մեջ դնելը նույնն է, թե բանտ դնես: - Այս ամենը ասելուց հետո, ուրեմն, ես, ինչպես և արդեն հասկանալ տվեցի, Լևոն Ներսիսյանի դասախոսությունները տպագրելու դ ե մ իմ այս խոսքը այսպես եմ ուզում ավարտել. ազնվագույն մղում, սակայն նրա կերպարը պահպանելու զուր ջանք: - Որովհետև գրավոր մարդը, ի վերջո, դպիր և օրենսդիր է, բանավոր մարդը` արտիստ, իսկ Լևոն Ներսիսյանը` այն արտիստը, ով հրաժարվել էր նաև իր դերից:- Ինչու որ` նա տեսել էր այն միակ Գիրը և Դերը, որը մարդու գոյությունը հասցնում է մի ա յ լ` մնեմոնիկական տեքստի աստիճանի, որտեղ մեզանից քչերի (երանելիների՜) կյանքն է, որ դառնում է Արարողություն, Հանդիսանք և Ծես:

Աղբյուր՝ Գրանիշ

Լրահոս
Հովհաննես Աբելյանի անվան թատրոնը հեռուստաներկայացումներով կմատուցի Չեխովի հայտնի պիեսները Արմենուհի Սիսյան. Ուշ է՝ էլ չեմ սպասի… Ռազմիկ Դավոյան․ Մի բեկոր ժայռ պոկեմ․․․ «Հայ ժողովուրդն ու ԱԳՆ-ն չեն կարող լուռ լինել՝ սուրբ Սոֆիայի տաճարը մզկիթի վերածելու Էրդողանի հերթական ավանտյուրան տեսնելով». Աշոտյան Եկեղեցու դեմ արշավներ միշտ են եղել, չի գտնվել ուժ, որ կհաղթի․ Տ․ Միքայել արքեպիսկոպոս Աջապահյան Սաղմոս ՃԼԷ Ղևոնդ Ալիշան-200 Ի՞նչ շնորհներ է տվել ինձ Աստված Հայ գրականությունը թարգմանություններում. 29 գիրք՝ 15 լեզվով Համացանցում առաջին անգամ կներկայացվի Միքայել Նալբանդյա­նի ամբող­ջա­կան գրական ժա­ռան­գու­թյու­նը Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսն ընդունեց Գեղարքունիքի մարզպետին և մարզային իշխանությունների ներկայացուցիչներին (նկարներ) Հայր Զաքարիա. «ԿԳՄՍ փոխնախարարի մտքերը ամբողջովին չեն արտահայտում իրական գործընթացը» Վահագն Մուղնեցյան. Թևապարում եմ խավարի մեջ Վահան Տերյան. Շիրակի դաշտերից Համո Սահյան. Այս քարանձավներն Ազգային գրադարանը հանդես կգա առցանց մի քանի նոր շարքով Մշա­կույ­թի նախ­կին փոխ­նա­խա­րար­նե­րը պաշ­տո­նի ակն­կա­լիք ու­նեն Չցանկանալ ուրիշի ունեցվածքը Ե՞րբ է հանգիստ մեր խիղճը «Մար­դուն այդ­քան պար­զու­նակ չպետք է տես­նել, նա շատ ա­վե­լի բարդ էակ է, քան պատ­կե­րաց­նում ենք» Երուսաղեմի քաղաքապետն այցելել է հայկական հախճապակու արվեստին նվիրված ցուցահանդես Ի­մաս­տու­թ­յու­նը ան­ցո­ղիկ ժա­մա­նա­կա­վո­րից հա­վի­տե­նա­կա­նը պե­ղե­լու ար­վեստն է Կորոնավիրուսի տարածման պատճառով հետաձգվում են Գրականության ինստիտուտի տնօրենի ընտրությունները Ալիսիա Կիրակոսյան. Ինձանից այնքան ես բացակա եղել Աշոտ Ավդալյան. Շարժումը արծաթ «Մերձավորի մահը». մաս 1-ին Հորդանանում այս տարվա սկզբին հայկական եկեղեցու դեմ ահաբեկչական գործողություն է կանխվել Հակոբ Կարապետյան. «Ծնողները կվճարեն, եթե արվեստի դպրոցները լրացնեն 4 ամիսներին բաց թողնված պարապմունքները» Առցանց ներկայացումներ, կրթական ծրագրեր. Մայր թատրոնի աշխատանքն արտակարգ իրավիճակում Սաղմոս ՃԼԶ Խաչատուր Աբովյանի թանգարանը փորձում է առցանց հարթակից տեղափոխվել անմիջական շփման դաշտ «Խորտակված եկեղեցի» Հայր Գէորգ Եպս. Ասատուրեան․ «Ուխտի իմաստը եւ հասկացողութիւնը» Վահագն Դավթյան. Ավերակ վանքում Արմենուհի Սիսյան. Արձակ բանաստեղծություններ «Կարիբյան ծովի դեմ» վերնագրով նոր ֆիլմ կնկարահանվի «Քաջալերվեցե՛ք, ե՛ս եմ, մի՛ վախեցեք» (Մարկ․6:50) Կարանտինը՝ «Կարանտին» անսամբլի «նախաձեռնող ու աջակից» Լուվրը կհրաժարվի իր «վախեցնող էլիտար իմիջից» Արհեստական ինտելեկտով ռոբոտը գիտաֆանտաստիկ ֆիլմում հանդես կգա գլխավոր դերում (տեսանյութ, լուսանկարներ)
website by Sargssyan