USD
EUR
RUB

«Ամոթ ինձ. Shame on me»

 

ԵՐԵՎԱՆ, 21 ՆՈՅԵՄԲԵՐԻ, Aravot.am: Հարցազրույց գեղանկարիչ Րաֆֆի Ադալյանի հետ

- Շուրջ քառորդ դար առաջ ԱՄՆ-ում բնակություն հաստատեցիք, ծավալեցիք ստեղծագործական գործունեություն եւ մոտ մեկ տարի է, ինչ հայրենիքում եք, ասում են՝ այլեւս չվերադառնալու պայմանով: Մասնագետները մինչ ԱՄՆ մեկնելը ձեզ որակել են խիզախ արվեստագետ…

- Նման որակման «հեղինակային իրավունքը» արվեստաբան Պողոս Հայթայանինն է: 1988թ. երբ սկսվել էր ղարաբաղյան շարժումը, Հայաստանի եռագույնը պատկերեցի աբստրակտ ոճում: Այն ժամանակ Հայթայանն ասաց, թե զարմացած է իմ՝ նման, իր խոսքերով՝ քաղաքացիական խիզախության վրա: Ստեղծագործական հայաստանյան եւ ամերիկյան շրջաններում երբեք նույն տեղում չեմ դոփել: Իհարկե, լսում եմ տարբեր կարծիքներ, այդ թվում՝ անհաճո, բայց, ճիշտն ասած՝ խուլ եմ ձեւանում: Ի դեպ, այն ժամանակ դրոշի առիթով բոլորը լռեցին, միայն Էդուարդ Իսաբեկյանն էր, որ հետեւյալ միտքն արտահայտեց՝ այ քեզ աբստրակցիա, շնորհավորում եմ…

- Հետաքրքիր է՝ իսկ ինչո՞ւ դրոշը պատկերեցիք հենց մեծ ծավալով՝ 10X5 մետր:

- Որովհետեւ մեր հայոց հարցն է մեծ ու տարողունակ: Կտավիս նայելիս ձախ եւ աջ կողմերից «գալիս» է դրոշը, միջնամասում կռիվ է, ջարդ ու եղեռն: Ուրվագծված է նաեւ Արարատ լեռը սեւով: Իմիջիայլոց, չեմ վերնագրել աշխատանքս, բայց մակագրություն եմ արել՝ նվիրում եմ հորս՝ Մարտիրոս Ադալյանի հիշատակին, որն ընդամենը դերձակ էր, բայց մեզ՝ ինձ, եղբայրներիս՝ գեղանկարիչ Ռուբեն Ադալյանին, գրող-գրականագետ Նորայր Ադալյանին ու ջութակահար քրոջս՝ Սեդային, ինչպես ասում են՝ հասցրեց իրենց մուրազին: Ասածիս մեջ ներառված է եւ ընտանեկան դաստիարակությունը, եւ կրթությունը, եւ ամեն ինչ:

- Մասնագիտությամբ ջութակահար եք, շուրջ 20 տարի հանդիսացել եք ներկայիս Հայաստանի ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի արտիստ: Գիտենք նաեւ, որ որպես նկարիչ ուսանել եք ձեր եղբոր ղեկավարությամբ: Ի՞նչը ձեզ չբավարարեց երաժշտարվեստում եւ ի՞նչ գտաք կերպարվեստում:

- Նվագախմբում, ըստ էության, մեկնաբանում ես ուրիշի մտքերը, ավելին՝ ենթարկվում ես դիրիժորին: Ես՝ որպես ստեղծագործող անհատ, ինձ պարզապես տեսա կերպարվեստում: Առաջին անհատական ցուցահանդեսս բացվեց 1976թ., Ժամանակակից արվեստի թանգարանում: Մինչ այդ էլ ներկայացել էի խմբակային ցուցադրությունների ժամանակ:

- Տեղափոխվեցիք ԱՄՆ, բայց, կներեք, ինչպես շատերին, ձեզ էլ այնտեղ սպասող չկար: Ասում են՝ նոր-նոր էիք տեղափոխվել, երբ ներկայացաք անհատական ցուցահանդեսով եւ խիզախ քայլ արեցիք կամ ակցիա իրականացրիք՝ պատռեցիք Խորհրդային Միության դրոշը, Թուրքիայի դրոշը…

- Դա եղել է: Հասկացա, որ մինչեւ մեր հողերին հասնելը պետք է այդ երկու հրեշներին կարողանաս «քեզնով անել»… Սկզբնական շրջանում այնտեղ սկսեցի դասավանդել, նույնիսկ սիմֆոնիկ մեկ-երկու նվագախմբում աշխատեցի, ցուցահանդեսներ ունեցա: Դրանք, բնականաբար՝ հայկական շրջանակներում: Հետո արդեն փորձեցի մուտք գործել ամերիկյան շրջանակներ, ինչն ինձ հաջողվեց:

- Վերադառնանք 90-ականների սկիզբ: Այդ տարիները Հայաստանից հեռացած արվեստագետները անվանում են «անմշակույթ տարիներ» եւ միանշանակ պնդում, որ չէին կարող չստեղծագործել…

- Իհարկե, դա այդպես է, եւ ոչ մեկը չի կարող առարկել: Օրը բացվում ու «փակվում» էր հաց հայթայթելով: Ես չէի կարող չաշխատել, չստեղծագործել, ո՞վ էր մտածելու ընտանիքիս, զավակներիս մասին…

- Բայց ձեր՝ նույնպես ճանաչված արվեստագետ եղբայրները չհեռացան ու շարունակեցին ստեղծագործել «անմշակույթ տարիներին»:

- Ես պե՛տք է ստեղծագործեի, հակառակ դեպքում կյանքս կխաթարվեր:

- 90-ականներին հայրենիքից հեռացած մշակույթի տարբեր ոլորտների ձեր գործընկերներից ոմանք վերադառնում են, մեկ-երկուսն էլ չեն թաքցնում, թե «դրսի» իրենց փորձով ու հմտությամբ կարող են օգտակար լինել, չգիտես ինչու, միայն պաշտոն ստանձնելով:

- Ես ոչինչ չեմ ակնկալում, դեմ եմ բոլոր տեսակի պարգեւներին: Եթե նույնիսկ արժանացնեն էլ, նույն պահին կվերադարձնեմ: Բայց մեդալի մյուս երեսն էլ կա. ինչ խոսք, որոշ անհատներ իսկապես արժանի են: Բայց գիտենք, չէ՞, թե շատերը ինչ ճանապարհներով են արժանանում այդ պարգեւներին: Եվ, ի վերջո, այդ պարգեւ կոչվածն է, որ մեծ հաշվով «չարժանացողների» մոտ առաջացնում է խանդ, նախանձ, բամբասանք… ինչը սարսափելի բան է: Որեւէ մեկի մտքով անցե՞լ է կամ գիտե՞ն, թե ինչու, օրինակ՝ Վան Գոգը Հոլանդիայից որեւէ պետական պարգեւ չստացավ…

- Ամերիկայում ստեղծագործելու տարիներին դուք, սկսած 2000-ականներից, երեք անգամ Երեւանում ներկայացաք անհատական ցուցադրություններով: Այդ առիթներով նույնիսկ ձեր գործընկերներից ոմանք կատակում էին, թե՝ էս մարդը նկարում ա ու նկարում… Հավանաբար վերջին ձեր աշխատանքը Նորայր Ադալյանի գրախոսականով Նիկոլ Փաշինյանի «Երկրի հակառակ կողմը» գրքույկի կազմն է…

- Գրքույկի ներսում էլ նկարիչ եղբորս՝ Ռուբենի «Դեպի Երեւան» հայտնի կտավն է (1956թ.), որը ժամանակին դարձյալ աղմուկ բարձրացրեց. էն թվերին նման աշխատանքով հանդես գալը նույնպես խիզախություն էր: Իսկ վերջին գործս անվանել եմ «Հայելու վրա»՝ հայերեն եւ անգլերեն հետեւյալ գրառումով՝ «Ամոթ ինձ. Shame on me»: Դիտելով այն, յուրաքանչյուր ոք՝ սկսած ինձնից, անկախ հասարակության մեջ զբաղեցրած իր դիրքից, գոնե մտովի կմտաբերի իր գործած «ամոթը»:

Զրուցեց Սամվել ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԸ

Լրահոս
Եղիշե Չարենց․ Հեռացումի խոսքեր Վահան Տերյան․ Կույր լինելու ցանկություն ԿԳՍՄ նախարարը ունակ չէ կրթական օբյեկտիվ չափորոշիչներ ստեղծել. Տեր Տիգրան քահանա Բադիրյան «Այս որոշումը կբարդացնի քրիստոնյաների և մուսուլմանների կյանքը». Գարո Փայլանը՝ Սուրբ Սոֆիայի տաճարը մզկիթի վերափոխելու մասին Լեհ դրամատուրգ Սլավոմիր Մրոժեկի պիեսներից մեկը կբեմադրվի Ռուսական թատրոնում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն ափսոսանք է հայտնել Սուրբ Սոֆիայի տաճարի կարգավիճակի վերաբերյալ Թուրքիայի որոշման կապակցությամբ Փորձագետները գնահատել են պանդեմիայի հասցրած վնասը թանգարաններին «Ըստ ձեր հավատի թող լինի ձեզ» (Մատթ․ 9։29) Գրադարանների վիրտուալ անցուդարձը «Հայ Եկեղեցու պատմություն» դասաժամի ոդիսականը. Սերովբե եպիսկոպոս Շառլ Ազնավուրի հրապարակում բացվելու է Աղասի Այվազյանի անվանական աստղը Փարիզի Ռոդենի թանգարանը կվաճառի քանդակագործի աշխատանքների պատճենները Նոր Խարբերդի դպրոցը պատրաստ է շահագործման Պարույր Սևակ. Լինել, թե չլինել Միսաք Մեծարենց. Առտվան արևի մեջ Օձա­վարս Գոր­գոն մե­դու­զան իր թու­նա­ծա­վալ վար­սե­րը տա­րա­ծել է ամ­բողջ աշ­խար­հում, Պան­դո­րան բա­ցել է կեղ­ծի­քի կոր­ծա­նա­րար սն­դու­կ Մեծ Բրիտանիայում Հռոմի 180-րդ Պապի 700-ամյա կնիքն է հայտնաբերվել Սալոնիկում Աթաթուրքի տունը պետք է դառնա հույների ցեղասպանության թանգարան․ Greek City Times «Կր­թու­թ­յան ո­լոր­տի պա­տաս­խա­նա­տու­նե­րը եր­բեք չեն թաքց­րել ի­րենց կեղծ պա­ցի­ֆիս­տա­կան գա­ղա­փա­րա­խո­սու­թ­յու­նը» Իմպրեսիոնիզմի խռովկանը՝ Կլոդ Մոնե Մի՛ ստիր, Հայ Եկեղեցու պատմությունը չունի՛ «ծածուկ» էջեր Հայաստանին հաշտության օրակարգ է պետք․ Բագրատ եպիսկոպոս Գալստանյան (տեսանյութ) Պետությունը չի կարող արշավ սկսել իր իսկ Ազգային Եկեղեցու դեմ, պետք չէ լինել աստվածամարտ. Հայր Ասողիկ աբեղա Կարապետյան Օպերային թատրոնն առցանց կմատուցի Ռոսինիի «Ճանապարհորդություն դեպի Ռեյմս» երկի համերգային կատարումը Էդգար Շա­հին. ֆրան­սա­հայ­կա­կան օ­ֆոր­տի հրա­ցա­նա­կի­րը Աստվածածնի օգնության մասին Եկե­ղե­ցին գո­յութ­յուն ու­նի 2000 տա­րի և գո­նե ա­ռա­ջի­կա 2000 տար­վա հա­մար պետք է ա­պա­հո­վի ե­կող սե­րունդ­նե­րի հոգևոր կա­րիք­նե­րը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն կոչ է արել Թուրքիային Սուրբ Սոֆիայի տաճարը չվերածել մզկիթի Միքայել սրբազանը՝ ԿԳՄՍ նախարարին. «Դուք մի ամիս չեք կարող կուսակրոն մնալ, մենք ողջ կյանքներս ենք կուսակրոն» Տերևաթափ իմ թխկի, օ, իմ թխկի ձյունածածկ... Գուրգեն Մահարի. Դաշտերում սեզ ու ծաղիկ Պարույր Սևակ․ Քմծիծաղ «Մերձավորի մահը». մաս 2-րդ Թուրքիան վաղը կհայտարարի Սուրբ Սոֆիայի տաճարը մզկիթի վերածելու որոշման մասին. թուրք լրագրող Ղևոնդ Ալիշանի 200-ամյակի առթիվ կստեղծվեն անիմացիոն մուլտֆիլմեր «Music 20» դասական երաժշտության փառատոնը Հայաստան է բերում աշխարհահռչակ արտիստների Միքայել Նալբանդյանի գրական ժառանգության թվայնացումը գիտական, կրթական նշանակություն ունի «Մեր թիկունքում գաղտագողի այսպիսի բան են անում. վտանգներ ենք տեսնում ՀՀ քաղաքացու համար». Տ․ Զաքարիա ծայրագույն վարդապետ Բաղումյան Ղազանչյան. Համաճարակով պայմանավորված պարապուրդը կարող է կործանարար լինել ստեղծագործ կոլեկտիվի համար Գովեստի խոսքերը՝ շարժիչ ուժ
website by Sargssyan