USD
EUR
RUB

«Ամոթ ինձ. Shame on me»

 

ԵՐԵՎԱՆ, 21 ՆՈՅԵՄԲԵՐԻ, Aravot.am: Հարցազրույց գեղանկարիչ Րաֆֆի Ադալյանի հետ

- Շուրջ քառորդ դար առաջ ԱՄՆ-ում բնակություն հաստատեցիք, ծավալեցիք ստեղծագործական գործունեություն եւ մոտ մեկ տարի է, ինչ հայրենիքում եք, ասում են՝ այլեւս չվերադառնալու պայմանով: Մասնագետները մինչ ԱՄՆ մեկնելը ձեզ որակել են խիզախ արվեստագետ…

- Նման որակման «հեղինակային իրավունքը» արվեստաբան Պողոս Հայթայանինն է: 1988թ. երբ սկսվել էր ղարաբաղյան շարժումը, Հայաստանի եռագույնը պատկերեցի աբստրակտ ոճում: Այն ժամանակ Հայթայանն ասաց, թե զարմացած է իմ՝ նման, իր խոսքերով՝ քաղաքացիական խիզախության վրա: Ստեղծագործական հայաստանյան եւ ամերիկյան շրջաններում երբեք նույն տեղում չեմ դոփել: Իհարկե, լսում եմ տարբեր կարծիքներ, այդ թվում՝ անհաճո, բայց, ճիշտն ասած՝ խուլ եմ ձեւանում: Ի դեպ, այն ժամանակ դրոշի առիթով բոլորը լռեցին, միայն Էդուարդ Իսաբեկյանն էր, որ հետեւյալ միտքն արտահայտեց՝ այ քեզ աբստրակցիա, շնորհավորում եմ…

- Հետաքրքիր է՝ իսկ ինչո՞ւ դրոշը պատկերեցիք հենց մեծ ծավալով՝ 10X5 մետր:

- Որովհետեւ մեր հայոց հարցն է մեծ ու տարողունակ: Կտավիս նայելիս ձախ եւ աջ կողմերից «գալիս» է դրոշը, միջնամասում կռիվ է, ջարդ ու եղեռն: Ուրվագծված է նաեւ Արարատ լեռը սեւով: Իմիջիայլոց, չեմ վերնագրել աշխատանքս, բայց մակագրություն եմ արել՝ նվիրում եմ հորս՝ Մարտիրոս Ադալյանի հիշատակին, որն ընդամենը դերձակ էր, բայց մեզ՝ ինձ, եղբայրներիս՝ գեղանկարիչ Ռուբեն Ադալյանին, գրող-գրականագետ Նորայր Ադալյանին ու ջութակահար քրոջս՝ Սեդային, ինչպես ասում են՝ հասցրեց իրենց մուրազին: Ասածիս մեջ ներառված է եւ ընտանեկան դաստիարակությունը, եւ կրթությունը, եւ ամեն ինչ:

- Մասնագիտությամբ ջութակահար եք, շուրջ 20 տարի հանդիսացել եք ներկայիս Հայաստանի ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի արտիստ: Գիտենք նաեւ, որ որպես նկարիչ ուսանել եք ձեր եղբոր ղեկավարությամբ: Ի՞նչը ձեզ չբավարարեց երաժշտարվեստում եւ ի՞նչ գտաք կերպարվեստում:

- Նվագախմբում, ըստ էության, մեկնաբանում ես ուրիշի մտքերը, ավելին՝ ենթարկվում ես դիրիժորին: Ես՝ որպես ստեղծագործող անհատ, ինձ պարզապես տեսա կերպարվեստում: Առաջին անհատական ցուցահանդեսս բացվեց 1976թ., Ժամանակակից արվեստի թանգարանում: Մինչ այդ էլ ներկայացել էի խմբակային ցուցադրությունների ժամանակ:

- Տեղափոխվեցիք ԱՄՆ, բայց, կներեք, ինչպես շատերին, ձեզ էլ այնտեղ սպասող չկար: Ասում են՝ նոր-նոր էիք տեղափոխվել, երբ ներկայացաք անհատական ցուցահանդեսով եւ խիզախ քայլ արեցիք կամ ակցիա իրականացրիք՝ պատռեցիք Խորհրդային Միության դրոշը, Թուրքիայի դրոշը…

- Դա եղել է: Հասկացա, որ մինչեւ մեր հողերին հասնելը պետք է այդ երկու հրեշներին կարողանաս «քեզնով անել»… Սկզբնական շրջանում այնտեղ սկսեցի դասավանդել, նույնիսկ սիմֆոնիկ մեկ-երկու նվագախմբում աշխատեցի, ցուցահանդեսներ ունեցա: Դրանք, բնականաբար՝ հայկական շրջանակներում: Հետո արդեն փորձեցի մուտք գործել ամերիկյան շրջանակներ, ինչն ինձ հաջողվեց:

- Վերադառնանք 90-ականների սկիզբ: Այդ տարիները Հայաստանից հեռացած արվեստագետները անվանում են «անմշակույթ տարիներ» եւ միանշանակ պնդում, որ չէին կարող չստեղծագործել…

- Իհարկե, դա այդպես է, եւ ոչ մեկը չի կարող առարկել: Օրը բացվում ու «փակվում» էր հաց հայթայթելով: Ես չէի կարող չաշխատել, չստեղծագործել, ո՞վ էր մտածելու ընտանիքիս, զավակներիս մասին…

- Բայց ձեր՝ նույնպես ճանաչված արվեստագետ եղբայրները չհեռացան ու շարունակեցին ստեղծագործել «անմշակույթ տարիներին»:

- Ես պե՛տք է ստեղծագործեի, հակառակ դեպքում կյանքս կխաթարվեր:

- 90-ականներին հայրենիքից հեռացած մշակույթի տարբեր ոլորտների ձեր գործընկերներից ոմանք վերադառնում են, մեկ-երկուսն էլ չեն թաքցնում, թե «դրսի» իրենց փորձով ու հմտությամբ կարող են օգտակար լինել, չգիտես ինչու, միայն պաշտոն ստանձնելով:

- Ես ոչինչ չեմ ակնկալում, դեմ եմ բոլոր տեսակի պարգեւներին: Եթե նույնիսկ արժանացնեն էլ, նույն պահին կվերադարձնեմ: Բայց մեդալի մյուս երեսն էլ կա. ինչ խոսք, որոշ անհատներ իսկապես արժանի են: Բայց գիտենք, չէ՞, թե շատերը ինչ ճանապարհներով են արժանանում այդ պարգեւներին: Եվ, ի վերջո, այդ պարգեւ կոչվածն է, որ մեծ հաշվով «չարժանացողների» մոտ առաջացնում է խանդ, նախանձ, բամբասանք… ինչը սարսափելի բան է: Որեւէ մեկի մտքով անցե՞լ է կամ գիտե՞ն, թե ինչու, օրինակ՝ Վան Գոգը Հոլանդիայից որեւէ պետական պարգեւ չստացավ…

- Ամերիկայում ստեղծագործելու տարիներին դուք, սկսած 2000-ականներից, երեք անգամ Երեւանում ներկայացաք անհատական ցուցադրություններով: Այդ առիթներով նույնիսկ ձեր գործընկերներից ոմանք կատակում էին, թե՝ էս մարդը նկարում ա ու նկարում… Հավանաբար վերջին ձեր աշխատանքը Նորայր Ադալյանի գրախոսականով Նիկոլ Փաշինյանի «Երկրի հակառակ կողմը» գրքույկի կազմն է…

- Գրքույկի ներսում էլ նկարիչ եղբորս՝ Ռուբենի «Դեպի Երեւան» հայտնի կտավն է (1956թ.), որը ժամանակին դարձյալ աղմուկ բարձրացրեց. էն թվերին նման աշխատանքով հանդես գալը նույնպես խիզախություն էր: Իսկ վերջին գործս անվանել եմ «Հայելու վրա»՝ հայերեն եւ անգլերեն հետեւյալ գրառումով՝ «Ամոթ ինձ. Shame on me»: Դիտելով այն, յուրաքանչյուր ոք՝ սկսած ինձնից, անկախ հասարակության մեջ զբաղեցրած իր դիրքից, գոնե մտովի կմտաբերի իր գործած «ամոթը»:

Զրուցեց Սամվել ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԸ

Լրահոս
Վահագն Մուղնեցյան. Ես մի տուն ունեմ, գողտրիկ մի այգի... Վահան Տերյան․ Իմ մոլոր ճամփին դու անկարծ իջար Շվեդիայում վերծանում են Աստրիդ Լինդգրենի բնօրինակ ձեռագրերը «Անցումը Կարմիր ծովով» տեսարանի պատկերային արտահայտությունները «Հայրենիքի և ընտանիքի գաղափարները Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի հրատարակություններում» գիտաժողով Մայր Աթոռում «Հա­յաս­տա­նի նման սուրբ օ­րենք­նե­րի եր­կի­րը վե­րա­ծում են վաշ­խա­ռուա­կան կր­պա­կի» Ստոկհոլմում սկսվում Է նոբելյան հանդիսությունների շաբաթը Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսն ընդունեց Գվատեմալայի Կոնգրեսի պատվիրակությանը Դերասանուհի Հելեն Միրենին կնշորհվի «Ոսկե արջ» Պոեզիայից մինչև նամակներ. Լույս է տեսել Թումանյանին նվիրված «Հոբելյանական ընտրանի 150» գիրքը Եղիշե Չարենցի՝ Արփենիկն ու Իզաբելլան Աճուրդի կհանվեն Փարաջանովի նամակները «Օնեգինը»՝ ռուսական թատրոնի բեմում Հրաչյա Թամրազյան. Հետքեր Ագահը Ալադինին մարմնավորած Մենա Մասուդը՝ «մեկ դերի գերի» Փարաջանով-Փելեշյան ալգորիթմը նույնչափ կարեւոր է, ինչպես Մաշտոցի այբուբենը Հրատարակվել է Իրինա Բարսեղյան-Կրպեյանի մենագրության անգլերեն թարգմանությունը Արամի 23 -ի հարևանությամբ ապօրինի քանդման աշխատանքները կասեցված են Հրաչյա Թամրազյանի մտերիմներն ու գործընկերները ցերեկույթով նշեցին նրա տարեդարձը Գոգենի կտավը վաճառվել է 9,5 միլիոն եվրոյով «Եվրոպայի ընտրությունը» տիտղոսը Հայաստանինն է Վիլյամ Սարոյան. Գյուղացին Հայաստանն ու Բելառուսը մշակութային նոր կամուրջներ կկառուցեն. հուշագիր պատմության թանգարանների միջև Վահան Թեքեյան․ Իմ գյուղը Ռուբեն Հովսեփյան. «Ոսկու շուկայում» Հովհան Ոսկեբերանի ճառն այն մասին, որ, ինչպես ցույց են տալիս սրբերի օրինակները, չկա որևէ առաքինություն, որը չարիք է բերում Գոգենի կտավն աճուրդում վաճառվել է 9,5 մլն եվրոյով Դերասանուհի Հելեն Միրենը պատվավոր «Ոսկե արջ» կստանա Բեռլինալեում Ավիշայ Քոենի և Սիմֆոնիկ նվագախմբի ինքնատիպ համերգը կնվիրվի Լևոն Մալխասյանի 75-ամյակին Կենտրոնական Եվրոպայի Հայրապետական Պատվիրակ Տեր Տիրան եպիսկոպոս Պետրոսյանը հովվական այցով գտնվեց Շվեդիայի Գոթենբուրգ քաղաքում Ջեքսոնի երգերը գործիքավորելիս օգտագործվել է նաև դուդուկ Ռուբեն Էլբակյանը մենահամերգ է ունեցել Փարիզի պատմական Լա Մադլեն եկեղեցում Կյանքից հեռացել է բալետի արտիստ Մաքսիմ Մարտիրոսյանը ԶՈՒ ԳՇ ռազմանվագախմբային ծառայությունը նշել է կազմավորման տարեդարձը Նիկոլայ Նիկողոսյանի գրաֆիկական աշխատանքները կներկայացվեն Մոսկվայում «Աստծո վրա դրի իմ հույսը և վախ չունեմ, մարդն ինձ ի՞նչ կարող է անել» Վահագն Մուղնեցյան․ Աղոթք Սոնա Վան․ Ադամի արարումը «Հովեր» պետական կամերային երգչախումբը հյուրախաղերով հանդես է եկել Գերմանիայում և Բելգիայում
website by Sargssyan