USD
EUR
RUB

Ս. Թադեոս և Ս. Բարդուղիմեոս առաքյալների պատկերները

 

Պատկերագրութան մեջ Հայաստանում քրիստոնեության առաջին քարոզիչներ Ս. Թադեոս և Ս. Բարդուղիմեոս առաքյալների, նրանց զինակից, հայ առաջին նահատակված սրբուհի Սանդուխտ կույսի պատկերներ են ստեղծվել:

Հայոց դարձի գլխավոր դեմքերի և մշակույթի գործիչների դիմանկարների մի ամբողջ շարք է ստեղծել Հովնաթանյան տոհմի շնորհալի նկարիչ Հովնաթան Հովնաթանյանը (1730-1801թթ.), այդ թվում և Ս. Բարդուղիմեոսի կտավը: Տպավորիչ է նկարչի վրձնած առաքյալի կերպարը՝ Աստվածամոր պատկերը աջով բռնած:

Ուշագրավ են Աղթամարի Ս. Խաչ եկեղեցու արևելյան ճակատում ներկայացված Ս. Թադեոս և Ս. Բարդուղիմեոս առաքյալների պատկերները: Ճակատն ամբողջությամբ գրավում է քրիստոնեության տարածման առաքելական ավանդությունը:

Երկու առաքյալներն էլ պատկերված են ավանդական սրբերի հագուստներով, ոտաբոբիկ են, լուսապսակներով, ձեռքերը պարզել են դեպի կենտրոն, կարծես ցույց տալով իրենց միջև պատկերված անձանց: Նրանց շարժումներն արդեն տարակույս չեն թողնում, որ այդ ֆիգուրներն ամենասերտ կերպով առնչվում են ճակատի ամբողջ կոմպոզիցիայի հետ, կազմում հորինվածքի ոչ միայն անբաժանելի, այլև գլխավոր հանգույցները: Ըստ ավանդության՝ Ս. Թադեոս և Ս. Բարդուղիմեոս առաքյալները Վասպուրական են եկել, մկրտել Արծրունյաց տան առանձին անդամների և այնտեղ էլ նահատակվել: Պատահական չէ, որ այստեղ տեղ են գտել և՛ առաքյալները, և՛ Արծրունյաց տան փառապանծ նախնիները: Այդ մի հոյակապ «պաննո» է, որը գրավում է տաճարի արևելյան ճակատի ամբողջ տարածքը գլխավոր գոտու մակարդակով, և կենտրոնում բարձրանալով՝ համարյա թե հասնում որթագալարի գոտուն: Տաճարի երկու հակադիր ճակատների մշակման ընդհանրությունները խիստ ակնառու են և ակնհայտ: Արևելյան ճակատի կենտրոնում՝ մեծ մեդալիոնի մեջ, պատկերված է Արծրունյաց տոհմի նահապետը, իսկ ավելի ցած, գլխավոր գոտու սահմաններում՝ Ս. Թադեոս և Ս. Բարդուղիմեոս առաքյալների հսկա ֆիգուրները և նույն գոտու մեջ՝ Արծրունյաց տան աշխարհիկ և հոգևոր դասի ներկայացուցիչները, որոնք առաջին քրիստոնյաները եղան հայոց երկրում: Այս ճակատում առաքյալները կոչված էին փառաբանելու Արծրունիների մեծագործությունները Հայաստանում քրիստոնեության տարածման ժամանակ: Արևելյան ճակատում Արծրունիների կողմից քրիստոնեությունն ընդունելը Ս. Թադեոս և Ս. Բարդուղիմեոս առաքյալների միջոցով, ներկայացնում է Արծրունիներին իբրև առաջին քրիստոնյա նախարարական տունը, խորհրդանշում նրանց պայքարը օտար նվաճողների դեմ, մեծարվում են Արծրունյաց նախարարական տան նախնիները՝ Հայաստանում քրիստոնեության տարածման գործում նախակարապետ լինելու համար: Արծրունյաց իշխանական տան անդամների առկայությունն այստեղ խորհրդանշում է Արծրունիների մեծ հավատն ու փրկության տենչը:

Այս սրբերի պատկերումն իր բնույթով եզակի տեղ է գրավում առհասարակ: Նրանք այստեղ ո՛չ այլաբանություններ են և ո՛չ էլ պահպանիչ խորհրդանշաններ: Այս միակ դեպքն է, որտեղ անմիջական կապ է ստեղծվում քրիստոնեական պաշտամունքի նշանավոր գործիչների և Արծրունիների միջև, հանգամանք, որը վերջին հաշվով կոչված էր փառաբանելու Արծրունիներին առհասարակ և իրական հողի վրա դնելու մի շարք այլաբանական հասկացողություններ, որոնք ներշնչված էին հանրահայտ աստվածաշնչային կերպարներով:

Հայաստանում քրիստոնեության ընդունման և տարածման պատմությունը ներկայացված է Օձունի կոթողների պատկերաշարում, պատկերաքանդակների շարքում տեղ են գրավում Ս. Թադեոս և Ս. Բարդուղիմեոս առաքյալները:

Ս. Թադեոս առաքյալի պատկերի հանդիպում ենք Կիլիկիայի Հեթում Բ թագավորի եռափեղկ պահարանի (1293թ., Էրմիտաժ) վրա, որտեղ առաքյալը ներկայացված է հասակով մեկ կանգնած:

Ազգային պատկերասրահի փոքրիկ կտավներից է «Թադեոս առաքյալ» կտավը: Առաքյալը պատկերված է կանգնած, ազգային դիմագծով ու հագուստով: Ամեն ինչ արված է անթերի՝ ճիշտ համաչափություններ, ծավալային տպավորություն, գունային նուրբ անցումներ:

Քրիստոնեական արվեստում հանդիպում ենք պատկերների, որտեղ առաքյալները պատկերված են նահատակության գործիքը՝ դանակը ձեռքին: Այդպիսին է Մատեո դի Ջիովաննիի «Բարդուղիմեոս առաքյալը» կտավը (մ. 1480, Գեղարվեստի թանգարան, Բուդապեշտ):

Մեծ Աղբակ գավառի Ադամակերտ քաղաքի մոտ գտնվող Ս. Բարդուղիմեոս եկեղեցու (IV դ.) արևելյան ճակատի բարավորի վրա ներկայացված է Հայաստանում քրիստոնեության առաջին տարածող Ս. Բարդուղիմեոս առաքյալը: Նա հեծյալ է, որը ձեռքի երկար տեգով սպանում է մանուկներ լափող վիշապին: Նույն դռան կամարների ներքին հարթության վրա փորագրված են բնական մեծությամբ ֆիգուրներ (կարծիք կա, թե դրանք եկեղեցին կառուցող վարպետներն են), որոնց ձեռքերին ինչ-որ գործիքներ են: Այդ խմբից ձախ՝ բուրվառներով երկու հոգևորականներ են: Հետաքրքրական է դրանց պատկերման եղանակը: Հարթության վրա նեղ երիզով փորված են մարմինների ուրվագծերը. մինչդեռ գլուխները տրված են քանդակային բարձրությամբ: Ակամայից մտաբերում ես քրիստոնեական գաղափարախոսության հիմնական դրույթներից մեկը՝ հոգևորի ու ներքին բովանդակության առաջնային լինելու մասին: Գլուխը, աչքերը հոգևորի արտահայտման գլխավոր միջոցն են, մարմինը՝ սոսկ զգայական, որը կարող է գտնվել երկրորդ պլանում:

Կազմեց Գայանե Սուգիկյանը

Աղբյուր՝ Surbzoravor.am

Լրահոս
Ամփոփվեց մանկագիրների և նկարազարդողների մրցույթը. ներկա էր Նունե Սարգսյանը «Պատգամ» հոբելյանական երեկո՝ նվիրված Սոս Սարգսյանի ծննդյան 90-ամյակին Եղիշե Չարենց. Այրած երգեր Կոմիտասյան հոբելյանական համերգ Հռոմում Համո Սահյան․ Ես կուզեի․․․ Սուրբ Հակոբ Մծբնեցի հայրապետ. հոգեշահ քարոզիչը «Ավետիսը» աշխարհահռչակ դաշնակահարին հրավիրել է Երեւան Հովհննես Երանյան․ Գորտը, կամ սցենար նկարահանված ֆիլմի համար Վիլյամ Սարոյան. Այդ օրը Հայաստան են ժամանում միջազգային կինոարտադրության ոլորտում փորձառու և անվանի կինոգործիչներ 44 000 տարվա պատմություն. Ինդոնեզիայում հայտնաբերվել են մարդկանց կողմից արված հնագույն որմնանկարները Երևանի պետական կամերային երգչախումբը վեցերորդ համերգով ամփոփեց Կոմիտասին նվիրված ելույթները Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը ողջունել է ԱՄՆ Սենատի բանաձևը Հայոց Ցեղասպանության վերաբերյալ Ամանորի տոներին մի շարք թատրոններ ու թանգարաններ կաշխատեն «Պետք է գնա­հա­տել, սի­րել մեր կող­քին ապ­րող կոմ­պո­զի­տո­րին» «Ինչ ցան­կա­նում եք, որ մար­դիկ ձեզ ա­նեն, նույնն էլ դուք ա­րեք նրանց» Աղոթքը «դատ է դատաստանից առաջ» Չաքմաքչյանի «Քայլող մարդը» հնարավոր է տեղադրվի Հյուսիսային պողոտայի՝ Աբովյան փողոցին հարող տարածքում Թումանյանը՝ հայերեն և վրացերեն. Թբիլիսիում լույս է տեսել միանգամից երեք գիրք Մաքսիմ Վենգերով. Հայաստանը գալը նշանակալի և հաճելի իրադարձություն է Հովհաննես Թումանյան. Երկինք ու երկիր Սամվել Սևադա․ Ահա և վերջի սկիզբը․․․ Յուսուպ Ռազիկովի «Սուսերով պար» ֆիլմի հայաստանյան մեծ պրեմիերան՝ վաղը Օրհնեցե՛ք Տիրոջ անունը Տիրոջ տանը գտնվողներ «Հայաստանի Հանրապետություն» օրաթերթ. Ո՞րն էր Չարենցի ու Բակունցի միջեւ տարաձայնության պատճառը Ջութակահար Դիանա Ադամյանը՝ «Համագործակցության դեբյուտներ» միջպետական մրցանակի դափնեկիր Հովհաննես Երանյան. Երեք ամիս հետո Պոլսոյ Պատրիարք դառնալու աւելի մեծ հնարաւորութիւն ունի Սահակ Սրբազան Մաշալեանը Պարույր Սևակ․ Լույսի աղբյուրը Երանելի Մայր սուրբ Թուրքիոյ Հայոց 85-րդ Պատրիարքի ընտրութեան առաջին քայլը. մամլոյ հաղորդագրութիւն Հայտնի են «Ոսկե գլոբուսի» անվանակարգորդները «Լավագույն օտարերկրյա ֆիլմ» կատեգորիայում Հաջորդ տարի Արցախում կանցկացվի «Թատերական Արցախ» փառատոն. Հակոբ Ղազանչյան Օծվել է Ներքին Գետաշեն գյուղի Ս.Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին «Իմ հայկական անունը Միքայել է». Երևանում ծնված Էրմիտաժի տնօրենը ռուսական հեռուստատեսությանը ներկայացրել է Երևանը Հռոմում ներկայացվել է «Կորսված Հայաստան. ճամփորդություն մի ժողովրդի հիշողության մեջ» գիրքը Հայ ընթերցողին է ներկայացվել Շառլ Ազնավուրի «Մեղմ շշուկով» գիրքը «Հայրենիքի և ընտանիքի գաղափարները Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի հրատարակություններում» գիտաժողով Մայր Աթոռում Չարենցն ու Կոմիտասը Կարսում բացվել է «Անի. Քարե պոեզիա» խորագրով ցուցահանդեսը, Կարո Փայլանը կոչ է արել «անպայման այցելել»
website by Sargssyan