USD
EUR
RUB

Բոլոր գիտություններից ամենագեղեցիկն ու ամենակարևորը

 

Ռուս եկեղեցու 20-րդ դարի հոգևոր հայրերից մեկը` Իոանն վրդ. Կրեստյանկինը, իր նամակներից մեկում այսպիսի խորհուրդ է տալիս հավատացյալ մարդուն. «Դու շատ ես կարդացել, բայց գլխավորը չես հասկացել` հոգևոր կյանքը սկսում է տկարություններդ և ինքդ քեզ ճանաչելուց, այլ ոչ թե շրջապատին դատելուց: Ամենից կործանարար մեղքերը դատապարտությունն ու գայթակղությունն են: Ուստի ուշադրությամբ սկսիր այդ երկու մեղքերը հուգուց և սրտից վտարել»: Իսկապես, հոգևոր կյանքի զարգացման ուղին սկսվում է ինքդ քեզ ճանաչելուց, երբ Աստծու լույսի ներքո տեսնում ես տկարություններդ ու ձգտում ազատվել հին` մարմնավոր կյանքից և ապրել նոր` հոգևոր կյանքով: Ինչպես նշում է Սբ. Իգնատիոս Բրյանչանինովը, առաջին հոգևոր տեսողությունը մեղքերդ տեսնելու ունակությունն է, որը մինչ այժմ ծածկված էր մոռացության և անտեղյակության շղարշի ներքո: Իսկ Սբ. Իսահակ Ասորին խորքային կերպով այսպես է դիտարկում. «Քո մեղքերը զգալն Աստծու պարգևն է...»: Անտոն միտրոպոլիտ Սուրոժացին նշում է, որ առաջին քայլը ինքդ քեզ ճանաչելն է, քանի որ մեղքը բաժանարար գծեր է ստեղծում մեր ներսում և տարանջատում է մյուսների հետ փոխհարաբերության հարցում: Հետևաբար, ինքնաճանաչողությունը հոգևոր կյանքի առանցքներից մեկն է, որը մարդուն ուղղորդում է հոգևոր կատարելության ճանապարհով: Սբ. Կղեմես Ալեքսանդրացին մատնանշում է. «Բոլոր գիտություններից ամենագեղեցիկն ու ամենակարևորը, անկասկած, ինքնաճանաչումն է: Որովհետև ով իրեն ճանաչում է, նա կհասնի նաև Աստվածճանաչողության»: Կիրիլ պատրիարքն ընդգծում է, որ ինքնաճանաչությունը, ինչպես ասում է Եկեղեցու ճգնակենցաղ ավանդույթը, ուղղված չէ՝ մեր առաքինություններով, տաղանդներով կամ հաջողություններով հիանալուն, այլ` սեփական մեղքերին ուշադրություն դարձնելուն: Եվ եթե տեսնում ենք մեր թերությունները, թույլ կողմերը և մեղքերը, ապա շատ լավ է, բայց բավարար չէ: Եվ սուրբ հայրերն առաջարկում են հաջորդ քայլը, որպեսզի ոչ միայն տեսնենք մեր մեղքերը, այլև վերահսկենք այն, թե ինչ է կատարվում մեր հոգևոր կյանքում: Ինքնատիրապետումն անփոխարինելի պայման է մարդու հոգևոր կատարելագործման համար: Եգիպտացի Աբբա Եսային սովորեցնում է՝ ուշադիր զննիր ինքդ քեզ՝ պարզելու, թե քո որ զգացմունքներն են պտուղներ բերում առ Աստված և որոնք՝ դեպի մեղքը: Բայց որպեսզի հստակ իմանանք, թե մեզանից յուրաքանչյուրն ինչ է բերում կամ ի վիճակի է պտուղ տալու առ Աստված, և ինչն է հնազանդվում մեղքին, պետք է ուշադիր հետևել, թե ինչ է կատարվում մեր հոգում: Եվ հետևաբար, Մեծն Բարսեղը սովորեցնում է, որ պետք է դիտարկել յուրաքանչյուր օրվա գործերը, դրանք համեմատել նախորդ օրվա հետ և շտապել շտկել: Ճշմարիտ ինքանաճանաչողությունը չի կարող առանց խոնարհության լինել, և այդպիսի ճանաչողությունը մարդու սրտում բազմապատկում է խոնարհությունն ու սերը: Թովմա Գեմբացին, խոսելով ճշմարտության ճանաչողության մասին, նշում է. «Կա՞ արդյոք առավել ուժգին պայքար մղող մեկը, քան նա, ով աշխատում է հաղթել իր իսկ անձը: Մեր միակ մտահոգությունը ինքներս մեզ հաղթելը պիտի լինի, մեր անձի դեմ օրեցօր ավելի հզոր լինելը, ավելի առաջադիմելը բարու մեջ: Այս աշխարհում յուրաքանչյուր կատարելության մեջ մի քիչ անկատարություն է խառնված, և մեր տեսածն անգամ քողարկված է ստվերներով: Մեր անձի մասին համեստ կարծիքը գիտության խորազննին հետազոտություններից ավելի ապահով ուղի է՝ առ Աստված բարձրանալու»: Կիրիլ պատրիարքն ասում է, որ իհարկե, այն, ինչի մասին խոսում են սուրբ հայրերը, շատ մեծ պահանջ է: Բայց, միևնույն ժամանակ, իրենց ամբողջ բարձրությամբ, դրանք հասանելի են ցանկացած մարդու: Անհրաժեշտ չէ հատուկ կրթություն, հատուկ ինտելեկտ կամ հասարակության մեջ որևէ հատուկ դիրք ունենալ ձեր մասին մտածելու համար: Եվ ոչ միայն ժամանակ առ ժամանակ մտածեք, այլև փորձեք, մանավանդ Մեծ պահքի օրերին, ներթափանցել ձեր մտքերի և զգացմունքների խորքը՝ ներքին դատաստանի ենթարկելով այն ամենը, ինչ կատարվում է մեզանում: Ինքնաճանաչումը և ինքնատիրապետումը անփոխարինելի պայմաններ են մարդու անհատականության աճի համար: Եվ շատ հեշտ է համեմատություններ բերել մեր առօրյա կյանքից: Եթե ​​մարդը չի ճանաչում իր շրջապատի աշխարհը, եթե ոչինչ չի սովորում, ապա դժվար թե կարողանա իր կյանքում ինչ-որ բանի հասնել: Եվ եթե նա չի վերահսկում իր գործողություններն ու խոսքերը, ապա ինչքանով նա կարող է դրանք ճիշտ գործել, երբ խոչընդոտներ լինեն կյանքում: Եվ եթե այս ամենը վերաբերում է մեր ամենօրյա կյանքին, շրջապատող աշխարհի հետ մեր հարաբերություններին, ապա որքանո՞վ է այդ ամենը կիրառելի և համապատասխան մեր ներքին կյանքին: Հետևաբար, ինքնաճանաչողության պտուղը հոգևոր ինքնատիրապետումն է: Եթե ինքնատիրապետումն առկա չէ, նշանակում է, որ պարզապես հանդիսատես և ունկնդիր ես քո սխալներին ու մեղքերին և ոչ ավելին, և մեղավոր կրքերը շարունակում են տիրապետել քեզ և տանել այնտեղ, որտեղ կամենում են: Սուրբ Գրիգոր Նյուսացու խոսքերն այս մասին ուշագրավ են. «Ինքն իրեն ճանաչելը նշանակում է մաքրել մեղքը, որ լինում է չիմանալուց»: Այսինքն՝ մեղքից մաքրվելու համար` ինչպես մեզ հայտնի, այնպես էլ անհայտ, պետք է հասկանանք, թե ինչ է կատարվում մեր սեփական հոգում:

Ճանաչումը մարդու մտքի գործառույթ է: Աշխարհը ճանաչվում է բանականությամբ: Եվ մարդկային բոլոր գործողությունները, որոնք ուղղված են շրջապատող իրականության ուսումնասիրությանը, հիմնված են մարդու մտքի վրա: Թվում է` եթե ճանաչողությունը բանականությունից է, ապա ինքնաճանաչումը բացառապես մեր ուղեղի, մեր գիտակցության գործառույթ է: Սակայն Բարսեղն Մեծն այլ բանի մասին է խոսում: Նա ասում է, որ մեր միտքը դանդաղում է մեր սեփական թերությունները ճանաչելու մեջ: Եվ հետագայում, այդ միտքը զարգացնելով, ասում է, որ մենք շատ վառ կերպով ընկալում ենք այլ մարդկանց թերությունները, իսկ մեր սեփականի հետ կապված` միտքը դանդաղում է: Ինքնաճանաչողությունը հայտնության այն դուռն է, որը մարդու սրտում և մտքում բացում է Աստվածճանաչողության լույսը: Սբ. Սիվղանոս Աթոսացին նշում է. «Անհավատությունը հպարտությունից է լինում: Հպարտ մարդն իր մտքով և գիտությամբ ցանկանում է ամեն ինչ ճանաչել, բայց Աստծուն ճանաչել նրան չի հաջողվում, որովհետև Տերը միայն խոնարհ հոգիներին է հայտնվում: Տերը խոնարհ հոգիներին ցույց է տալիս Իր գործերը, որոնք անըմբռնելի են մեր մտքին, բայց Սուրբ Հոգու միջոցով հայտնի են դառնում»: Հասարակ մտքով կարելի է իմանալ միայն երկրայինը, և նույնիսկ մասամբ, բայց Աստված, և բոլոր երկնային բաները հայտնի են դառնում Սուրբ Հոգով: Նշվում է, որ ինքնաճանչողությունը ինքնաճանաչման ճշգրիտ ուղի է և հնարավոր է Սուրբ Գրքի, սուրբ հոգևոր հայրերի գրվածքների ընթերցանությամբ, ավետարանական պատգամների իրականացմամբ և Սուրբ Հոգու շնորհի միջոցով, շնորհ, որը լուսավորում է մարդու միտքը և սիրտը, բացահայտում նրա կամքի ուղղվածությունը և ուղղում դեպի աստվածային լույսը:

Քրիստոնյայի ինքնաճանաչումը բաղկացած է մարդկային բնության, դրա տարբեր արարքների ճիշտ իմացությունից, ուժերից և հատկություններից ու դրանց զարգացման և ընդհանրապես ճիշտ ճանաչողությամբ, մասնավորապես՝ սեփական անձի: Նման ինքնաճանաչումը յուրաքանչյուր քրիստոնյայի կարևոր և անհրաժեշտ պարտականությունն է: Ինչպես գրում է վեցերորդ դարի հայտնի քրիստոնյա ճգնավոր Աբբա Եսային. «Ճանաչի՛ր ինքդ քեզ և փախի՛ր նրանից, ինչը քեզ համար կործանարար է»: Ալեքսանդր Մենն ասում է. «Սա շքեղություն չէ... հրատապ անհրաժեշտություն է կյանքում, որովհետև եթե մարդն այսօր ինքն իրեն չճանաչի, ապա միգուցե այս դարը կամ ապագան վերջինը կլինի մարդկանց հազարամյակների պատմության մեջ»: Իրական ինքնաճանաչողությունը մարդու սիրտը խոնարհ է դարձնում, միտքը` իմաստուն, կամքը` ամուր: Աբբա Եսային ասում է, որ ճշմարիտ ինքնաճանաչումը բերում է խոնարհության, բարության և ողորմության, քանի որ նա, ով գիտի իր մեղքերի ամբողջ խորությունը, չի մեծամտանա ուրիշների հանդեպ: Սա ոչնչացնում է այնպիսի մեծ մեղքի պատճառը, ինչպիսին ուրիշներին դատապարտելն է: Հետևաբար, բոլորը պետք է հոգ տանեն իրենց հոգու հիվանդությունների մասին, և յուրաքանչյուրը պետք է սգա իր մեղքերը՝ չդատելով ուրիշների սխալները:

Ով իսկապես ճանաչում է իրեն հոգևոր լույսի ներքո՝ դառնում է ներողամիտ ուրիշների հանդեպ, բայց խիստ` ինքն իր նկատմամբ, սակայն այդ խստությունը այն ներքին ուշադրությունն է, որը սփաթ գնահատական է տալիս թերություններիդ և շարունակաբար մղում հոգևոր կատարելության: Սբ. Տիխոն Զադոնացին ասում է, որ ինքդ քեզ ճանաչելը և տկարություններդ տեսնելը փրկության սկիզբն են, քանի որ տկարություններիդ ճանաչողությունը բերում է միջոցի որոնման, որը կարող է ազատագրել այդ վիճակից: Նա նշում է, որ երբ ջանում ես իմանալ սրտիդ մեղավոր և քարացած վիճակը, դա խոնարհություն է բերում և ջանք՝ շտկվելու, քանի որ նախ պետք է ճանաչել տկար լինելդ, անյուհետև բժշկություն փնտրել: Հետևաբար, ապաքինման սկիզբը տկարությանդ ճանաչումն է, իսկ շտկման սկիզբը՝ ողբերգալի, մեղավոր վիճակիդ ճանաչումը, որից բխում է քայլը դեպի ապաշխարություն:

Երբ մեկն իր ներսում տեսնի թաքնված մահաբեր թույնը, մի՞թե անմիջապես չի ուզենա ազատվել դրանից: Ինքնաճանաչումը հոգևոր ապաքինման սիզբն է: Երբ ճանաչում ու գիտակցում ես հիվանդությունդ, դիմում ես ապաքինման միջոցների, որպեսզի բժշկվես: Պետք է մատնանշել, որ մեր բացասական սովորույթներն ու մեղավոր կրքերը խանգարում են ինքներս մեզ ճանաչելուն, այսինքն` դրանց ազդեցությամբ մարդն իր մասին ձևավորում է մի պատկերացում, որը չի հապապատասխանում իրականությանը: Սբ. Տիխոն Զադոնացին շարունակում է. «Ճանաչի՛ր, թե ինչ կա քո սրտում: Հաճախ նայիր այնտեղ, և կտեսնես, որ նրանում հպարտություն, ամբարտավանություն, եսասիրություն, արծաթասիրություն, բարկություն, նախանձ, սնափառություն, անմաքրություն, վրեժխնդրության ցանկություն և բոլոր մեղավոր գարշանքները կան»: Սբ. Հովհաննես Սինայեցին նշում է. «Ինքնաճանաչումը հոգևոր իրական հասունության հասկացությունն է... Ով իրեն ճանաչում է, երբեք անարգված չի լինի, քանի որ իր ուժերից վեր գործ չի ձեռնարկում»:

Սբ. Իսահակ Ասորին նշում է՝ միշտ ուշադի՛ր եղիր ինքդ քո հանդեպ, նայի՛ր հոգուցդ ներս, թե այնտեղ ինչպիսի կրքեր են հանգրվանած, որոնք շղթայում են քեզ և դրանցից որ մեկն է սկսել լռել քո հոգևոր առողջության հետևանքով: Այսպիսով, իր ներքին աշխարհին ուշադրություն դարձնելով, մարդն աստիճանաբար ավելի է ամրանում առաքինությունների մեջ և սթափ դատողությամբ առաջնորդվում: Իսկ Ռուս եկեղեցու 20-րդ դարի հոգևոր հայրերից մեկը` Նիկոն Վորոբյովն ասում էր, թե երկրային կյանքը տրված չէ հաճույքի համար, այլ՝ ինքդ քեզ և Աստծուն ճանաչելու համար: Մարդը երկրային կյանքի ընթացքում պետք է վճռականորեն ու հաստատամտորեն ուղղի իրեն դեպի բարին, դեպի Աստված: Ով փնտրում է Աստծուն ու Նրա ճշմարտությունը, կգտնի նաև այստեղ՝ երկրի վրա սկզբնապես, իսկ մահից հետո՝ ամբողջությամբ: Իսկ եսասերը, որ միայն հաճույքներ է փնտրում երկրի վրա, սատանային կգտնի նաև մահից հետո՝ որպես նրա համախոհ, նա կգնա սատանայի թագավորություն՝ դժոխք, եսասերների և չարագործների հասարակություն: Մեր ապագան մեր ձեռքերում է: Եվ Սբ. Պաիսիոս Աթոսացու խոսքերով ամփոփենք, որ ասում է. ‹‹Ով ճիշտ է ճանաչում իրեն, խոնարհվում է: Իսկ երբ մարդը խոնարհվի, անպայման կգա Աստծու Շնորհը››:

Պատրաստեց Հովհաննես Մանուկյանը

Աղբյուր՝ Surbzoravor.am

Լրահոս
Աշխարհի ամենահին թրերից մեկը Մխիթարյան միաբանության թանգարանում է Աշոտ Ավդալյան. Եվ հիմա դրսում անձրևաց տոն է «Ավետարանաբարբառք մասունքները»՝ Երեւանում Սամվել Կարապետյանի հոգեհանգստի արարողությունը տեղի կունենա փետրվարի 29- ին Վահան Տերյան. Էլ չեմ հավատում այդ ջինջ աչքերին Հայաստանի պետական սիմֆոնիկ նվագախումբը ելույթներ կունենա Իսրայելում Մովսես մարգարեի կյանքի տեսարանները հայ և համաշխարհային արվեստում Պատմամշակութային նշանակության շենքը վաճառվել է օֆշորային ընկերության Հայաստանի ներկայացուցիչները մեդալներով են վերադարձել թավջութակահարների միջազգային մրցույթներից Երջա­նիկ հա­մադ­րու­թ­յան մո­հի­կա­նը Արտաքսման կիրակի (Մեծ պահքի Երկրորդ կիրակի) Մարտիրոս Սարյանի ծննդյան օրն է Հովհաննես Գրիգորյան Հենրիկ Էդոյան. Ինչպես երեխան Ռուբեն Բաբայան. Այս ծաղկեփունջը բեմում տեսնելը պետք է լինի պարտադիր Հրաչյա Սարուխան․ Անիմաստ է նստել ժամանակի կառքին, տերևների դեղին հոգեվարքին հասնել Աստծո սերը կենարար է Պահքի նպատակը Ազգային գրադարանը ցերեկույթով տոնեց հասարակական գործիչ Գրիգոր Արծրունու ծննդյան 175-ամյակը Տրդատ Ա-ի ծննդյան 2000-ամյակին ընդառաջ Լեգենդար հետախույզ Գևորգ Վարդանյանի մասին գիրք է հրատարակվել Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածինը հայտարարում է Մայր Տաճարի համար համահայկական հանգանակություն Մարտիրոս Սարյանի 140-ամյակի առթիվ հիմնանորոգվել է հեղինակի «Կոստանդնուպոլսի շները» կտավը Մահացել է հուշարձանագետ Սամվել Կարապետյանը Սուրենյանցն իր ձեռագիրն ունի համաշխարհային կերպարվեստում. փետրվարի 27-ին նշվում է նկարչի 160-ամյակը «Հրաչյա Հովհաննիսյանը երգում էր աչքերը փակ, բոլորովին այլ մեկնաբանությամբ» Կամերային երաժշտության ազգային կենտրոնը կհամալրվի երաժշտական նոր գործիքներով Ամփոփվեց Հայ կոմպոզիտորական արվեստի 11-րդ փառատոնը Լուվրում ավելի քան 1 միլիոն մարդ է այցելել Լեոնարդո դա Վինչիի ցուցահանդես Կարդում է Աշոտ Ավդալյանը․ Այս էլ քանի դար ես հեռանում եմ հայրական տնից Դվին հնավայրում կկառուցվի թանգարան Հայկական ժանյակի բացառիկ նմուշները բրիտանական «Լեյս» ամսագրում Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսն ընդունեց ՀՀ-ում Ավստրալիայի դեսպանին Կրկին հարվածում են Եկեղեցուն. չիմացություն, թե՞ դիտավորություն Սոնա Վան․ Մեկ աչքս փակ Սիփան Շիրազ․ Աստղերը պակասեցին Հայրը մեծ է, քան ես (Հովհաննես ԺԴ 28) «Երբ տկար եմ, այն ժամանակ եմ զորավոր» «Մայրամուտից առաջ՝ այս պահին» Աշոտ Ավդալյան. Անձրևների տոն
website by Sargssyan