USD
EUR
RUB

Կյանքիս էջերից

 

ԵՐԵՎԱՆ, 3 ԱՊՐԻԼԻ, Aravot.am: Հավատա ում ուզում ես, ինչին ուզում ես, միայն հավատա

Տարիներ շարունակ ուզում եմ պատմել այս մասին: Վերջապես այսօր որոշեցի գրել…

Շուրջ 60 տարվա վաղեմության մի դեպք եմ պատմելու: Երեւանի Պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ուսանող էի (1957 -1962թթ.): Ինստիտուտը կոչվում էր Կարլ Մարքսի անվան Պոլիտեխնիկական ինստիտուտ:

Նախ՝ մինչեւ հիմա էլ չեմ հասկանում, թե Կարլ Մարքսն ի՞նչ կապ ուներ Երեւանի Պոլիտեխնիկական ինստիտուտի հետ: Կամ, օրինակ, Երեւանի պետական համալսարանն ինչո՞ւ էր կոչվում Մոլոտովի անվամբ, հաստոցաշինական գործարանը՝ Ձերժինսկու անվամբ: Այն Ձերժինսկու, ով բոլշեւիկների առաջին «օրենքով գողերից» մեկն էր՝ Ստալինից հետո… Զավեշտների շարան: Լավ, «օրենքով» գողերից անցնենք, թեպետ, երեւի թե, «օրենքով» գողերն ավելի լավն են ու շատ ավելի քիչ, քան անօրենք գողերը…

Վերադառնամ իմ ուսանողական տարիներին: Ես սովորում էի Շինարարական ֆակուլտետի հաղորդակցության ճանապարհներ, կամուրջներ եւ թունելներ բաժնում, այսինքն, մասնագիտությամբ ես շինարար ինժեներ եմ համարվում: Աթեիզմ առարկայի մեր դասախոսը ընկեր Արա Սվասյանն էր (այն ժամանակ սովետական դասախոսին չէր կարելի պարոն կոչել): Նրա դասախոսությունները տեղի էին ունենում մեծ, ընդարձակ լսարաններում կամ Պոլիտեխնիկի դահլիճում, ուր միաժամանակ մի քանի բաժինների ուսանողներ էին հաճախում: Արա Սվասյանի դասախոսությունները միշտ շատ հետաքրքիր էին անցնում եւ դրանք ունկնդրելու համար գալիս էին նույնիսկ Երեւանի այլ բուհերի ուսանողներ (համալսարանից, բժշկականից, կոնսերվատորիայից, գյուղինստիտուտից եւ այլն): Ինձ շատ է տպավորել ու անջինջ հետք թողել Արա Սվասյանի մի դասախոսությունը ՀԱՎԱՏԻ մասին: Բնականաբար, չեմ կարող 55-57 տարվա հեռվից (տասնյակ տարիների) հիշել Սվասյանի այդ դասախոսության մանրամասները, եւ դա այս պատմության համար կարեւոր էլ չէ: Ես կփորձեմ Սվասյանի պատմածը համառոտ ներկայացնել՝ պահպանելով նրա պատմելաոճը:

Ահավասիկ. - Տարիներ առաջ, 1920թ. վերջերին, երբ Հայաստանում սովետական կարգեր հաստատվեցին, ինչ-որ մի հարցի կապակցությամբ ես հայտնվեցի բանտում: Բայց դա սխալմունք էր՝ ես մեղավոր չէի, եւ համոզված էի, որ շուտով, գուցե եւ ժամեր անց, ինձ կազատեն բանտից: Բանտ կոչվածը անասնագոմի պես մի տեղ էր, լեփ-լեցուն բազմաթիվ բանտարկյալներով: Ուշադրությունս գրավեց մի քանի մետր հեռվում նստած հաղթանդամ, միրուքավոր մի տղամարդ, ով գիրք էր կարդում, ավելի ճիշտ՝ թերթում: Դա ինձ զարմացրեց: Նախ. որ բանտում տրամադրություն ունի գիրք կարդալու, եւ ապա՝ նրա արտաքինից համոզված էի, որ հավանաբար գրաճանաչ էլ չէ: Մի «հնաբնակ» բանտարկյալից հետաքրքրվեցի, թե ո՞վ է այդ մարդը: «Հնաբնակը» պատմեց, որ այդ մարդը դաշնակցական է, կռվող խմբապետներից է: Բոլշեւիկները, Հայաստանում իշխանության գալուց հետո, հայտարարել էին, որ նրանք, ովքեր կռվել են բոլշեւիկների դեմ, եթե իրենց զենքերով գան ու հանձնվեն բոլշեւիկներին, ապա նրանց կներեն եւ չեն բանտարկի: Եվ ահա այդ դաշնակցականը չէր ուզեցել հեռանալ-փախչել Հայրենիքից եւ, հավատալով բոլշեւիկների խոստմանը, եկել հանձնվել էր: Բայց նրան անմիջապես նետել էին բանտ ու դատապարտել մահվան եւ հաջորդ օրը գնդակահարելու են: Ինձ ավելի շատ հետաքրքրեց, թե հոգեբանական այդպիսի ահավոր վիճակում գտնված այդ մարդը, երբ գիտեր, որ վաղն իրեն գնդակահարելու են, ի՞նչ էր կարդում: Ես մոտեցա նրան, բարեւեցի եւ հարցրեցի, թե ի՞նչ գիրք է կարդում: Նա պատասխանեց, որ դա իրենց տոհմական Սուրբ Գիրքն է, որ սերնդեսերունդ հասել է իրեն: Եվ ավելացրեց, որ ինքն աղոթում է այդ Գրքի վրա, եւ որ այդ Գիրքն իրեն փրկելու է, եւ ինքը դուրս է գալու բանտից անվնաս: Ես նրան խնդրեցի՝ դիտել այդ գիրքը: Նա մեկնեց ինձ գիրքը: Դիտեցի… Պարզվեց, որ դա ոչ թե Սուրբ Գիրք էր, այլ ավելի քան 200 տարի առաջ եվրոպական մի երկրում տպագրված մարմնամարզությանը վերաբերող գիրք էր: Մտատանջվեցի՝ ասե՞լ նրան, որ դա Սուրբ Գիրք չէ: Բայց դա նշանակում էր կոտրել, ոչնչացնել նրա վերջին հույսը: Դա իմ կողմից անբարոյական քայլ կլիներ: Ես նրան ասացի՝ «Այո, Սուրբ Գիրք է»: Նա ասաց. «Իհարկե՝ Սուրբ Գիրք է, եւ այս Սուրբ Գիրքը փրկելու է իմ կյանքը…»: Մի երկու ժամ անց ինձ ազատեցին բանտից, ու ես այդպես էլ չիմացա, թե հետագայում ինչ պատահեց նրա հետ: Անցան տարիներ: Հայրենական մեծ պատերազմին ես մասնակցում էի որպես զինվորական ատաշե: Պատերազմի ավարտից մոտ մեկ տարի առաջ Սովետական զորքերը մտան Իրան: Թավրիզում ես ու մի ռուս բարձրաստիճան զինվորական (լավ չեմ հիշում՝ գնդապետ էր, թե գեներալ) մտանք մի ճաշարան, նստեցինք մի սեղանի շուրջ, ուտելիք պատվիրեցինք: Մի կես րոպե անց ինչ-որ մեկը ետեւի կողմից ինձ իմ աթոռով պոկեց հատակից եւ տարավ նստեցրեց մեկ այլ սեղանի շուրջ, ինքն էլ նստեց իմ դիմաց, նայեց աչքերիս ու հարցրեց՝ «Ինձ չես հիշո՞ւմ…»: Ես պատասխանեցի՝ «Իսկ որտեղի՞ց պիտի հիշեմ…»: Նա ասաց. «Մենք հանդիպել ենք 20 թվին, բանտում… Ես այն դաշնակցական մարդն եմ, որին դատապարտել էին մահվան…»: Ապշեցի՝ «ինչպե՞ս թե, չէ՞ որ քեզ հաջորդ օրը պիտի գնդակահարեին…»: Ասաց՝ «Այո, բայց իմ Սուրբ Գիրքն ինձ փրկեց»: Այդ նույն օրը, ազատության մեջ գտնվող իմ ընկերները գիշերով հարձակվեցին բանտի վրա, սպանեցին բոլոր պահակներին, եւ մենք մեր խմբով փախանք, մտանք Պարսկաստան ու մինչեւ հիմա էլ այստեղ ենք ապրում: Այս ճաշարանն էլ իմ սեփական ճաշարանն է…»: Ես նրան ոչինչ չասացի գրքի մասին: Ավելացնեմ, որ այն ռուս գեներալն անմիջապես զեկուցել էր ուր որ հարկն է, եւ համապատասխան ստուգումներից պարզվել էր, որ այդ մարդը մեծ հայրենասեր է եւ պատերազմի տարիներին մեծ քանակությամբ հացահատիկ եւ այլ օգնություններ է նվիրել Հայաստանին…

Այս ամենը պատմելուց հետո, Արա Սվասյանը դիմեց ուսանողներին. «Մարդը պետք է ՀԱՎԱՏ ունենա, ՀԱՎԱՏ… Ո՛ւմ ուզում եք, ինչի՛ն ուզում եք հավատացեք, թեկուզ ծառին, աթոռին, սեղանին…, միայն թե ՀԱՎԱՏ ունեցեք»: …

Հարգելի ընթերցողներ, ահա այս ամենն անձամբ ինձ վրա մեծ ազդեցություն է գործել: Իմ համոզմամբ, ոչ ոք, հենց թեկուզ միայն բարոյական առումով, իրավունք չունի արհամարհելու, ծաղրելու որեւէ մեկի հավատը, թե նա ում եւ ինչին է հավատում:

Սասուն ՊԱՍԿԵՎԻՉՅԱՆ

Լրահոս
Վահագն Դավթյան․ Վիրավոր կռունկը Վահագն Մուղնեցյան․ Հայ զորական «Փոքր մեղվի մեծ ճամփորդությունը»՝ երեխաների օգնությամբ «Քեզ համար Բեյրութ»․ առցանց համերգ՝ նվիրված Լիբանանի հայությանը Ծուլություն Նուռ, հայկական տառեր ու ֆիլմեր. Լեդի Գագան, Փարաջանովի արվեստից ոգեշնչված, նոր տեսահոլովակ է ներկայացրել (լուսանկարներ, տեսանյութ) «Թատրոն տանիքում». անկախության սերունդը հանդիսատեսին կստիպի տեղափոխվել «Երկրի հակառակ կողմը» 6 մլն դոլար. Sotheby’s-ն աճուրդի կհանի փողոցային նկարիչ Բենքսիի կտավը (լուսանկարներ) Մերօրյա ազատագրական պայքարի ուղիներում Կարեն Խաչատրյանի ծննդյան 100-ամյակն է Մոցարտի երաժշտության ներքո Երևանի բակերից մեկում կցուցադրվեն նկարիչ Արթուր Հովհաննիսյանի գործերը Հյ.Իռլանդիայի առողջապահության նախարարն ասել է՝ Վան Մորիսոնի աշխատանքները վտանգավոր են Անհայտ սրբերը «գաղտնաբար» են օգնում Որկրամոլություն Այսօր Նավասարդ Սրբազանի ծննդյան տարեդարձն է Վանաձորում տեղի կունենա Ալեքսանդր Հարությունյանի ծննդյան 100-ամյակին նվիրված համերգ Շո­շի Ա­գոն Այս տարի Եվրոպական ժառանգության օրերը կանցկացվեն բացառապես առցանց Խա­նի մահն ու կյան­քը «Գի­տու­թ­յու­նը մի գոր­ծիք է, ո­րի մի­ջո­ցով մարդ­կու­թ­յու­նը կար­դում է հա­մակ գո­յութ­յան սկզբ­նաղ­բ­յու­րի՝ Աստ­ծո ձե­ռա­գի­րը» Կ. Ստանիսլավսկու անվան ռուսական թատրոնը հանդիսատեսի դատին կհանձնի երեք նոր ներկայացում Մենք գիտենք, թե ինչպես է պետք արդիականացնել կրթական համակարգը. «Ազգային օրակարգ» Ազգային ատելության հողի վրա հրդեհվել է Սան Ֆրանցիսկոյի հայկական կենտրոնը «Ճակատագրի սև կատուն». սիրիահայ գրող Հակոբ Միքայելյանը Երևանում ներկայացրեց նոր գիրքը «Կարոտով անցել եմ կորսված հայրենիքիս ճամփաներով» Հուսով եմ ԱԺ թեթև ձեռքով օրենքը կմտնի ուժի մեջ.Գևորգ Գորգիսյան Մանրաքանդակներ Նորայր Գրիգորյան. Բաց դուռդ Պարույր Սևակ․ Անխորագիր Գիտնականները պատրաստվում են ստեղծել Վենետիկի «թվային ավատար» Ինձ ոչինչ չտվեցիք (Մատթ. 25:31-46) Վենետիկի կինոփառատոնի մրցանակակիր ռեժիսոր Լավ Դիասը կղեկավարի «Ոսկե ծիրանի» ժյուրին Ս. Էջմիածնի Մատենադարանն իր ընթերցողների շրջանում անցկացնում է հարցում Գիտնականները Վեներայի վրա կենդանի օրգանիզմներին բնորոշ նյութ են հայտնաբերել Բարկություն Հայ դաշնակահարները ճանաչվել են միջազգային մրցույթի հաղթող Հոգին չի գերեզմանվում. այն կենդանարար է Կովկասի բուրժուազիայի ճարտարապետը. հայերեն թարգմանությամբ լույս է տեսել «Արամյանց» գիրքը Երբեմնի «հպարտ» քաղաքացիների մերօրյա պատկերը. Հասմիկ Պապյան Հրաչյա Հովհաննիսյան. Ձեռքն այգեպանի կոշտ պիտի լինի...
website by Sargssyan