USD
EUR
RUB

Բաբելոն

 

Երկու գետերի համբույրը ձգվել է մի ամբողջ դար: Քաղաքը հավերժական ականատես է: Փորձառու նավաստիները գիտեն` Բաբելոնը հյուրընկալ չէ: Նրանք բազմիցս պտտվել են պարիսպների շուրջը` ջրի թաքուն ճողփյունով, ասես աղմուկի դեպքում անտաշ քարի կտորը պետք է բացեր երախը և կուլ տար նավաստուն: Բարձրաբերձ դարպասների առյուծաձև թակիչի ձայնը անպատասխան է մնում: Հյուրընկալողը չի ներկայացել քաղաք-պետությանը: Ես հեռուներից եմ եկել և լողացել եմ արյան գետի միջով: Իմ հագուստները թաց են արցունքներով. մարդիկ տարածեցին մահվան լուրը, իմ վախճանից առաջ: Ջրհեղեղից փրկված սերնդի միակ մունետիկն եմ, պարտված երիտասարդության դյուրաբորբոք նշխարը` երբեմն-երբեմն կայծկլտում եմ հնամենի թախիծով: Իմ հայրը տապանի նավապետ էր: Նա վայրկենական խոժոռում էր հայացքը, երբ մոտենում էի ղեկին՝ ընթացքի ուղղությունը փոխելու կրկնվող ցանկությամբ: Հայրս ինձ չի սովորեցրել ղեկավարել տապանը, որովհետև ղեկը ժառանգում են հորից որդի: Սարին բախվելուց հետո նա արձակեց ինձ անվերադարձ: Այս ամենին նախորդել էր մի կարևոր իրադարձություն. իմ սիրելի թռչունը` Նաիրին, ( այդպես էի ես նրան անվանում) հորս բերեց ծառի ճյուղ և հայտնեց մոտալուտ ցամաք հասնելու լուրը: Ես անցնում էի կենդանիների հարկաբաժիններով, ցույց տալիս փրկության ապավենը: Գրկում էի պանդայի ձագուկին, հանդարտեցնում խրտնած զեբրի ոգևորությունը:
Բաբելո՛ն, բացիր դարպասներն իմ առջև և ընդունի՛ր օտարականին: Քաղաքը անհողդողդ է: Նա փոքրիկ ետնամուտք է նախատեսել արքայի կանանոցի համար. նրանք մանրիկ քայլերով հետևում են առաջնորդին և երկրպագում նրան հավատացյալ նախիրի պես: Այս ճանապարհով անցնողները հողի մեջ գուցե ոսկու կտորներ գտնեն, որ ընկել է կանանց հագուստից, սակայն ոսկի փնտրողները տաճար չեն մտնում, դատարանում վկայություն տալու իրավունք չունեն, պատերազմ չեն գնում: Նրանք չեն հաղթում և չեն պարտվում: Քաղաքը հեգնում է ինձ, դարպասի փոխարեն առաջարկում է պատերի արանքում առաջացած ճեղք` գաղտնի ներս սողոսկելու համար:
Փակ դարպասների առջև մինչ արևամուտ կանգնած կինը պահանջեց մարգարեի գլուխը: Բացի՛ր դարպասներն իմ առջև, որտեղով մարտակառքով անցել է հրամանատարը: Ինչպես մի ժամանակ հանձնվել է թշնամի զորավարին: Ամեն շաբաթ օր հյուրընկալում է աշխարհը տեսած վաճառականներին: Լեփ-լեցուն շուկաներում վաճառվում է բրինձ, ստրուկ և ալմաստ: Բաբելոնը ծեր հսկայի նման ճռռոցով բացում է դարպասները, քմծիծաղ տալիս նորահայտ նվաճողին: Առաջին իսկ քայլերից քաղաքը ցույց է տալիս ժանիքները: Ոչինչ չի փոխել բաբելոնյան հյուրընկալության կարգը: Քաղաքը սպանել է թույլերին, գահընկեց է արել արքաների փառասիրությունը և տապալել թևավոր ձի սանձող հերոսներին: Բաբելոնը ղեկավարում են իմաստուն բռնակալները: Իշխանությունը ժառանգություն է թողնում անմահության գաղափարը: Ժամանակի քմահաճությամբ արքաները փոխարինում են մեկը մյուսին, իսկ մարդիկ ամեն օր փոխում են հովանավորող աստծուն: Բաբելոնում օրը պայքար է`մայրուղիում գեղեցիկի մասին ճամարտակելով մրցակցում են փիլիսոփան և մարմնավաճառը: Երեկոն` խրախճանք է, եթե քաղաքացին կուտակել է մանրադրամներ` ասմունքով, ձեռնածությամբ կամ գողությամբ: Բաբելոնում աստվածները հաղթանակի պարգևատրման և մահվան արցունքների համար են, կյանքը քաղաքում կանոնակարգվում է Համուրապիի օրենքներով: Բարձր սյան 7-րդ հորիզոնականում գրված է` Համեստ մի՛ լինիր, եղի՛ր կամեցող, եթե կարող ես: Քաղաքի բնակիչները սալիկների վրա փորագրում են օրենքները` տանը պահելու համար, որ հարկ եղած դեպքում պաշտպանեն իրենց իրավունքները: Ավելի հաճախ գործը դատարան չի հասնում, տաքարյուն բաբելոնցին դիմում է զենքի և սրախողխող անում թշնամուն:
Օրվա տարբեր ժամերին քաղաքը կերպարանափոխվում է արագորեն: Մուրացիկները վերածվում են դրամաշորթների, երեխաները ոսկրե խաղալիքները թողած առնետ են որսում հաճույքի համար, օրվա երկրորդ կեսին հանցագործը հասնում է կառափնարան, իսկ երեխաներին տանը սպասում են բարկացած ծնողները: Լինում են ժամեր` մարդիկ քարանում են և դառնում արձան: Երեխայի արցունքը կանգ է առնում այտոսկրին: Ամենաշոգ օրերին քաղաքացիների մի մասը շրջում է գլխանոցով, մյուսները` գրեթե կիսամերկ, թեև երկու հավատալիքների բնիկները բարևում են միմյանց միևնույն փոսիկավոր ժպիտով: Արդարության մասին պատկերացումները ծայրահեղ տարբեր են, սակայն նրանք համակարծիք են մի կետում` այնպես ինչպես պատահի: Մարդասպանը մնում է անպատիժ, ցմահ է դատապարտվում երթևեկության կանոններ խախտողը: Պատահականությունները հազվադեպ են, բայց լինում են դեպքեր ստրուկը դառնում է հրամանատար, իսկ գեներալը բակում դոմինո է խաղում բաբելոնյան երկարակյաց ծերունիների հետ:
Ճարտարապետական փոշին մառախուղի նման ծածկում է քաղաքը, երբ այլևս անտանելի է դառնում օդը, կարկուտը ցրող մեքենաներով սկսվում է ռմբակոծությունը և ամեն անգամ վրիպում են փոշու ամպեր գնդակոծելով: Բաբելոնյան աշտարակաշինությունը նոր աշխատատեղեր էր բացել քաղաքացիների համար: Կառուցման աշխատանքներին մասնակցում էին թե՛ կանայք, թե՛ տղամարդիկ, լսվում էին վիրավորների հառաչանքը, փլուզումներից խեղվում էր ոտքը կամ ձեռքը:
Շտապօգնության սայլը մոտենում էր վիրավորներին և տեղափոխում բժշկի քարանձավ-կացարանը: Ճարտարապետը անհանգիստ շոյում էր մորուքը. աշտարակը կառուցվում էր շատ դանդաղ և մեծ զոհերի գնով: Ինձ ցույց տվեցին այցելուների համար նախատեսված նախագծի ավարտուն տեսքը: Աշտարակաշինության լուրը հասել էր ամենահեռավոր երկրներ և արքունական շատ ճարտարապետներ, կռահելով բաբելոնցի վարպետի մոտալուտ փառքը, պատրաստակամ էին աշակերտության անցնել նրա մոտ: Լուրը հասել էր մինչև երկինք, սակայն աստված չէր կայացրել իր որոշումը:
Ես ճարտարապետին հարցրի աշտարակի կառուցման նպատակը: Նա մատնացույց արեց նախագիծը և ասաց` հասնել աստծուն: Մահը օդում չղջիկի պես բացեց թևերը` պատրաստ հարձակվելու շինարարներից ցանկացածի վրա, սակայն պատեհ հրաման դեռևս չկար: Երկնքի կապույտում մահը թռիչքով գծագրեց աշտարակ և անդունդ, փոխանցեց աստծո քրքիջը: Ճարտարապետը չի վախենում Աստծո դատավճռից, աշտարակաշինությունը կյանքի գործ է: Մեր զրույցը մնաց կիսատ, կրկին փլվածքներից մարդկային զոհեր էին լինում: Փրկարարների ջոկատը շտապեց շինարարական հարթակ:
Ընդամենը մի քանի օր եմ հանգրվանել Բաբելոնում, սակայն թվում է`հնուց ի վեր ճանաչել եմ քաղաքը: Ամեն օր երեկոյան նույն ժամին Եփրատի վրա իջնում է շարժական կամուրջը և սկսվում է գիշերային զբոսանքը: Մարդկանց անմիաբան հայացքները փնտրում են օրվա գեղեցկուհուն և դյուցազնին: Լաստանավերը լռությամբ ընկրկում են ափ, նրանց ժամանակը ավարտվել է: Կամրջի վրա ոտաբոբոիկ ճեմում են երկար զգեստներով, փայլփլուն ուլունքներով զարդարված կանայք: Գալիս են մինչև գոտկատեղը մերկ, նետաձիգ տղամարդիկ, դարբիններ, պալատական բանսարկուներ, երիտասարդ իշխաններ: Կամրջին մոտենում է երկու տասնամյակ ամրոցում փակված գեղեցկուհին: Նրա շուրջը չարախնդում են մազերի մեջ սրվակով թույն պահող սպասուհիները: Թագավորի որդին, կերպարանափոխված աղքատիկ հագուստով, փնտրում է ճակատագրական կնոջը, բայց հանդիպում է լրտեսի: Վերջում միանում է ծեր կախարդը, վայելելու հմայքի ավարտուն նշույլները. Նա ժառանգորդ է փնտրում` նախքան կքարացնի գետը: Նրանք քայլում են: Գալիս են բաբելոնցիները: Համատարած անցուդարձի մեջ մեկն ասում է`Շշշշշշ: Լռում են: Առասպելական թագուհու անվան առաջին տառն է:
Ես զբոսնում էի ամֆիթատրոնի նման կառուցված կախովի պարտեզների հարկերով, երբ հսկիչը նկատեց ինձ ու կանչեց` Արևաշող վարսերով կին, որ ականջի ետևում կրում ես շուշանածաղիկ, մի՞թե դու բաբելոնցի ես: Բաբելոնցի կանանց հագուստն ի զորու չէ սքողել մարմնի փարթամության գեղգեղանքը: Նրանց հայացքում հրաբուխն ամեն օր նոր ժայթքում է ունենում, թեև ժպտում են Նանաթի լուսնային կերպով: Բաբելոնցի կանայք իրենց մերկությունը նվիրաբերում են Բել աստծո տաճարին և արևածագին լողանում Եփրատի ջրերում:
Ծիածանը զարդարեց երկինքը, հսկիչի մանկահասակ աղջիկը փայտյա տնակից վազեց դուրս, որ անցնի ծիածանի տակով և տղա ղառնա: Պարտեզների երկրորդ հարկի ետնամուտքը փակ էր: Շրջվեցի` փնտրելու հսկիչին: Նա մենամարտի էր դուրս եկել գեղատեսիլ ծաղկի դեմ: Հսկիչը բռնած ծաղկի կոկորդից` ամբողջ ուժով սեղմում էր, համբերությունը կորցրած կտրուկ թափահարում էր աջ ու ձախ: Ծաղիկն իր երկար ելուստներով մոլախոտի նման փաթաթվում էր հսկիչին` կոտրելով նրա ուժը: Վերջին հարվածը հսկիչինն էր: Նրա բռունցքի ուժից ծաղիկը ցնցվեց, բացեց երախը, և կուլ գնացած թութակը դուրս պրծավ: Մահն աչքերում մի քանի անկանոն պտույտ տվեց և կրկին նստեց հսկիչի աջ ուսին` կտուցով հարդարելով գունազարդ փետուրները: Հսկիչը քաղցած ծաղկին կերակրեց սատկած վագրի մսի կտորներով և բարձրացավ պարտեզի հաջորդ հարկը` ստուգելու թռչունների որպիսությունը:
Ես ուղղվեցի իջևանատուն` քանի դեռ մութը չէր սքողել գրպանահատների ու ավազակների ներկայությունը: «Վերին Բաբելոն» հյուրատանն իրենց ժամանցն են անցկացնում քաղաքի ամենահմայիչ կանայք: Արմունկով հենված թավշյա բարձերին` նրանք նարգիլե են ծխում: Բերանից արձակած ծուխն օղակ-օղակ նսեմացնում է կիսանդրի կանգնեցրած զորավարների փառքը: Բաբելոնցինե՛ր, ես խմում եմ ձեր կենացը: Հարատևության և հավերժության կենացը:
Մեծ դղդրդյուն բարձրացավ, ասես երկրաշարժ էր քաղաքում: Բոլորը դուրս վազեցին, սարսափահար անծանոթ բացականչություններ էին լսվում: Աստված քանդել էր Բաբելոնի աշտարակը, նզովել մարդկանց և տվել տարբեր լեզուներ: Սկսվեց համատարած խառնաշփոթ. միայն ամենաքաջերն էին փորձում փրկել մեռնող շինարարներին և բանվորներին: Միևնույն քաղաքի բնակիչները չէին հասկանում միմյանց, որովհետև Բաբելոն` նշանակում է խառնակություն: Բոլոր խառնիճաղանջ բարբառներից ինձ է պատկանում Աստծո հետ երկխոսելու լեզուն: Լեզուն հրամաններ է արձակում, գծագրում է նոր աշխարհագրություններ, գյուտարարին դատապարտում է մահվան, հանկարծակի կապ է ընկնում սարսափից: Ես լռում եմ, կյանքը ներողամիտ է շատախոսների նկատմամբ: Արժե՞ արդյոք լինել դեսպան, հաշտության պատրվակով բողոքի նոտա հղել մարդու կործանման դեմ: Բարկության պահին բառը աղոթք է և հարձակում: Ավերել ամբարտավան ծրագիրը, սակայն աստված կարող էր խնայել մարդուն:
Ժեստերով դիմում եմ մատուցողուհուն` ավելացնելու նռան գինու բաժակը և մոտեցնում եմ շուրթերիս: Ես չեմ ուզում հեռանալ, ինձ բաբելոնյան կյանքը դուր է գալիս, թեև ինձ այստեղ ոչ ոք չի հասկանում:

2015թ.

Լիլիթ Կարապետյան

Աղբյուր՝ Gretert.com

Լրահոս
Հայր Զաքարիա. «ԿԳՄՍ փոխնախարարի մտքերը ամբողջովին չեն արտահայտում իրական գործընթացը» Վահագն Մուղնեցյան. Թևապարում եմ խավարի մեջ Վահան Տերյան. Շիրակի դաշտերից Համո Սահյան. Այս քարանձավներն Ազգային գրադարանը հանդես կգա առցանց մի քանի նոր շարքով Մշա­կույ­թի նախ­կին փոխ­նա­խա­րար­նե­րը պաշ­տո­նի ակն­կա­լիք ու­նեն Չցանկանալ ուրիշի ունեցվածքը Ե՞րբ է հանգիստ մեր խիղճը «Մար­դուն այդ­քան պար­զու­նակ չպետք է տես­նել, նա շատ ա­վե­լի բարդ էակ է, քան պատ­կե­րաց­նում ենք» Երուսաղեմի քաղաքապետն այցելել է հայկական հախճապակու արվեստին նվիրված ցուցահանդես Ի­մաս­տու­թ­յու­նը ան­ցո­ղիկ ժա­մա­նա­կա­վո­րից հա­վի­տե­նա­կա­նը պե­ղե­լու ար­վեստն է Կորոնավիրուսի տարածման պատճառով հետաձգվում են Գրականության ինստիտուտի տնօրենի ընտրությունները Ալիսիա Կիրակոսյան. Ինձանից այնքան ես բացակա եղել Աշոտ Ավդալյան. Շարժումը արծաթ «Մերձավորի մահը». մաս 1-ին Հորդանանում այս տարվա սկզբին հայկական եկեղեցու դեմ ահաբեկչական գործողություն է կանխվել Հակոբ Կարապետյան. «Ծնողները կվճարեն, եթե արվեստի դպրոցները լրացնեն 4 ամիսներին բաց թողնված պարապմունքները» Առցանց ներկայացումներ, կրթական ծրագրեր. Մայր թատրոնի աշխատանքն արտակարգ իրավիճակում Սաղմոս ՃԼԶ Խաչատուր Աբովյանի թանգարանը փորձում է առցանց հարթակից տեղափոխվել անմիջական շփման դաշտ «Խորտակված եկեղեցի» Հայր Գէորգ Եպս. Ասատուրեան․ «Ուխտի իմաստը եւ հասկացողութիւնը» Վահագն Դավթյան. Ավերակ վանքում Արմենուհի Սիսյան. Արձակ բանաստեղծություններ «Կարիբյան ծովի դեմ» վերնագրով նոր ֆիլմ կնկարահանվի «Քաջալերվեցե՛ք, ե՛ս եմ, մի՛ վախեցեք» (Մարկ․6:50) Կարանտինը՝ «Կարանտին» անսամբլի «նախաձեռնող ու աջակից» Լուվրը կհրաժարվի իր «վախեցնող էլիտար իմիջից» Արհեստական ինտելեկտով ռոբոտը գիտաֆանտաստիկ ֆիլմում հանդես կգա գլխավոր դերում (տեսանյութ, լուսանկարներ) Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի մասունքների գյուտի տոնին նվիրված քարոզ Աստված մեկ է և եռամիասնական․ Ս. Գրիգոր Նյուսացի Լուսանկարիչ Գագիկ Հարությունյանի հոբելյանի առիթով սկսվում է ուսումնասիրությունների և հրապարակումների շարք Ինչո՞ւ Մարսի ու Լուսնի վրա մարդիկ չեն կարող ապրել Փայլանը Վանի «Սուրբ կույսեր» մենաստանի պահպանման հարցը բարձրաձայնել է Թուրքիայի խորհրդարանում Լու­սա­վոր միայ­նութ­յան աս­պե­տը Աստ­ծո զո­րու­թ­յու­նը տկա­րու­թ­յան մեջ է կա­տար­վում Նոր նամականիշ՝ նվիրված Հռոմի Պապի Հայաստան այցին Մահացել է դերասան Գևորգ Դոդոզյանը ԵՐԵՎԱՆ Աշոտ Ավդալյան. Օ, լույս
website by Sargssyan