USD
EUR
RUB

Մանրաքանդակներ

 

Պա­պե­րիս հրա­շա­գործ բա­հը

Կար­նո նա­հան­գի Ար­ծա­թի գյու­ղից գաղ­թե­լիս պա­պիս պապն այն­տեղ թո­ղած օ­ջա­խից կա­րո­ղա­ցել էր ըն­դա­մե­նը մի բահ վերց­նել հե­տը և այդ բա­հը բե­րել-հասց­րել էր Ջա­վախք աշ­խարհ։

Հե­տո այդ բահն ան­ցել էր Գրի­գոր պա­պիս և նոր ոս­տա­նում նրա ձեռ­քին իր գոր­ծը շա­րու­նա­կել` տուն ու տեղ դրել, օ­ջախ ստեղ­ծել: Մե­նակ չէր պապս այդ նոր շե­նում, է­լի բա­հեր ու­նե­ցող­ներ կա­յին, և թեև ա­մեն մեկն ա­ռան­ձին, իր հա­մար էր ջա­նա­ցել, բայց ար­դյուն­քում գյու՛ղ էր հիմն­վել` Ար­ծա­թի-Ա­լաս­տան։

Աշ­խա­տան­քով, տք­նան­քով ու չար­չա­րան­քով պապս կա­րո­ղու­թյուն էր ստեղ­ծել` հո­ղի հետ ախ­պեր դար­ձած, հո­ղի բերք ու բա­րի­քին ա­պա­վի­նած: Հող ստեղ­ծած պապս, երբ գյու­ղում ա­ռա­ջին մարդն էր մա­հա­ցել, չէր խնա­յել` ա­ռանց աչք թար­թե­լու իր ա­մե­նա­լավ ար­տը տվել էր գե­րեզ­մա­նա­տեղ հիմ­նե­լու հա­մար: Ա­հա այդ­պես «Պի­ճա­մոնց ար­տը» մինչ օրս էլ գյու­ղի գե­րեզ­մա­նոցն է: Ճա­կա­տագ­րի դա­ռը հեգ­նան­քով նույն այդ պապս գե­րեզ­ման ու­նե­նա­լու բախ­տին չար­ժա­նա­ցավ:

Ան­սիրտ, ան­հո­գի ժա­մա­նակ­ներ… Կու­լա­կի ա­նուն կպց­րին ազ­նիվ ու աշ­խա­տա­վոր Գրի­գոր պա­պիս, խլե­ցին ողջ ու­նեց­վածքն ու աք­սո­րե­ցին ան­հայտ ուղ­ղու­թյամբ, ան­հայտ հե­ռու­ներ։ Այդ­պես էլ պապս, նրա հետ նաև նույն չար բախ­տին ար­ժա­նա­ցած հո­րեղ­բայրս` պա­պիս Հով­նա­թան որ­դին, ան­գե­րեզ­ման մնա­ցին ու հանգ­չում են չգի­տես որ­տեղ։

Հով­հան­նե­սը, ում որ­դին լի­նե­լու պա­տիվն ու­նի նվաստս, փոքր էր, նրա բախ­տը բե­րեց, թեև ի՞նչ բախ­տի մա­սին կա­րող է խոսք լի­նել: «Կու­լա­կի լա­կոտ» խա­րա­նը դեռ եր­կար պի­տի նրա հո­գին հա­ներ, նրան ցավ ու տա­ռա­պանք պատ­ճա­ռեր: Հա­զար փոր­ձու­թյան դեմ մե­նակ մնա­ցած աշ­խա­տա­վոր հայրս շատ հա­ճախ զայ­րա­նում, բար­կա­նում էր աշ­խար­հի ա­նար­դա­րու­թյան վրա, բայց դե ինչ ա­ներ, ինչ­պես և ում պատ­մեր ցավն իր ա­նա­մոք։

Ճիշտ է, այդ բահն ար­դեն չէր կա­րող ինձ բա­ժին հաս­նել, բայց պա­պե­րիցս ժա­ռան­գու­թյուն ստա­ցա­ծը գրե­թե նույնն էր` հող, աշ­խա­տանք, քր­տինք, ա­րա­րում… Եվ ես նոր բա­հով շա­րու­նա­կե­ցի ու այ­սօր էլ շա­րու­նա­կում եմ պա­պե­րիս գոր­ծը` ջա­նա­լով հա­վա­տա­րիմ մնալ նրանց թո­ղած բա­րի ա­վան­դու­թյա­նը, աշ­խա­տող ու ա­րա­րող բա­հի հրա­շա­գործ էու­թյա­նը։

Հա­ճախ իմ այ­գում բա­հիս հետ գործ ա­նե­լիս այն­քան հոգ­նած եմ լի­նում, որ ինձ թվում է, որ ոչ թե ես, այլ արևն է հոգ­նած: Եվ այս­պի­սի պատ­կեր է գա­լիս աչ­քիս ա­ռաջ` արևա­մու­տին արևը հոգ­նած, ա­սես գլոր-գլոր «թա­վալ­վում» է ուշ մայ­րա­մու­տի լույս կրակ­նե­րում: Ա­հա այդ­պես օ­րը տա­րա­ժամ ինձ տուն է կան­չում և հո­ղիս բա­րե­կամ բա­հից կտ­րում, բա­ժա­նում: Ի՜նչ լավ է, ի՜նչ ե­րա­նու­թյուն` հո­ղը հան­գս­տա­ցավ, դա­դար ա­ռավ ինձ­նից, բա­հը «քուն մտավ», իսկ ես էլ… Դե, ես էլ մնա­ցի հու­շե­րիս գր­կում, հու­շե­րիս ան­ծայր օվ­կիա­նո­սում...

Գյու­ղիս կա­րոտ­նե­րը

…Հի­շե­ցի իմ ծնն­դա­վայ­րը, գյու­ղի մեր տու­նը: Հի­շե­ցի Թա­գուշ մորս, որ ա­ռա­վոտ կա­նուխ խմոր էր հուն­ցում, գն­դեր սար­քում, հե­տո էլ դուռ ու եր­դիկ ավ­լում-սր­բում, շուրջ­բո­լո­րը ե­ռան­դով ու կո­կիկ մաք­րում, փայ­լեց­նում էր: Տի­րուն տատս էլ թո­նիրն էր վա­ռում, պատ­րաս­տու­թյուն տես­նում, որ մորս հետ հաց թխեն: Օ՜, թոն­րա­հա­ցի այն խեն­թաց­նող բույ­րը, որ պատ­կե­րա­վոր ա­սած` մոր կանչ է հի­շեց­նում, և որ ա­ռա­վոտ­վա սառ­նա­շունչ պար­զու­թյան հետ տա­րած­վում էր ողջ գյու­ղով մեկ, ընդ­միշտ մնա­ցել է հի­շո­ղու­թյանս ծալ­քե­րում, քա­նի որ հե­տո այդ­պի­սի ա­նուշ բույր ես այլևս ոչ մի տեղ չզ­գա­ցի…

Գրի­գոր պապս կով ու ոչ­խա­րի հետ էր, նրանց կե­րակ­րե­լու հոգ­սը միայն իր ու­սե­րին էր` տա­նե­ցի­նե­րից ոչ ո­քի այդ գոր­ծը չվս­տա­հե­լով: Պատ­ճա­ռը կամ գաղտ­նի­քը… Խո­տի ա­մառ­վա բույրն ա­սես մնա­ցած լի­ներ խր­ձե­րի մեջ, ին­չը և նա շատ զգու­շո­րեն ու խնամ­քով տա­նում, հասց­նում էր գոմ: Հայրս էլ իր գործն ու­ներ` ցախ էր ջար­դում և պա­տի տակ կար­գով շա­րում:

Մե­ծե­րը դր­սում` ի­րենց գոր­ծին, իսկ մենք տա­նը` մուշ-մուշ քնած: Մեծ սե­նյա­կում ա­ռա­վոտ շուտ վա­ռա­րանն էր զիլ ճար­ճա­տում: Պապս գործն ա­վար­տել ու ե­կել, ե­րե­խե­քիս գլ­խի վերև կանգ­նել` մեր արթ­նա­նա­լուն էր սպա­սում: Տատս նրան հան­դի­մա­նում էր` թող քնեն։ Ճիշ­տը որ ա­սեմ, իս­կի էլ քնած չէինք, սի­րում էինք պար­զա­պես պա­պի հո­գու հետ խա­ղալ… Գլուխ­ներս վեր­մա­կի տակ, իսկ ոտ­քե­րը` տե­ղա­շո­րից դուրս, մերկ: Միայն թե մե­կը կա­րո­ղա­նար հաշ­վել` այդ­քա՜ն շատ ոտ­քեր մի տան մեջ…

Բայց դե ինչ­քա՜ն կա­րող էինք քնած ձևա­նալ, ի վեր­ջո, վեր էինք կե­նում, քա­նի որ պա­պը սե­ղա­նի գլ­խին նս­տած` ան­համ­բեր մեզ էր սպա­սում: Սե­ղա­նը բո­լո­րիս չէր էլ տե­ղա­վո­րում, ի­րար գիրկ էինք նս­տում, նոր թխած հա­ցը պան­րի հետ վա­յե­լում ու… Հե­տո ա­մեն մեկն է­լի իր գոր­ծին էր անց­նում, մե­ծե­րը` ի­րենց, մենք էլ` մեր ան­վերջ խա­ղե­րի ու ան­գի­տա­կից վա­յելք­նե­րի հետ: Այդ­պես ապ­րե­ցինք` ի­րար հետ, ի­րար գր­կում, ի­րա­րով, հա­սակ ա­ռանք: Հե­տո մե­ծերն էն աշ­խարհ գնա­ցին, իսկ մենք էլ թռ­չու­նի պես չվե­ցինք` ուր պա­տա­հի։ Հի­մա…

...Հի­մա այդ մեծ գեր­դաս­տա­նից, ա­վե­լի շուտ` այդ գեր­դաս­տա­նը ցր­վել է, կա­րե­լի է ա­սել, աշ­խար­հով մեկ, բա­ժան-բա­ժան ե­ղել և ա­մեն մեկն իր հա­մար ա­ռան­ձին ապ­րում, աշ­խա­տում ու իր ե­րազ­նե­րի, ա­ռօ­րյա հոգս ու ցա­վի հետ է: Մեր հին տունն այլևս չկա, իսկ նոր` մեծ տան մեջ մնա­ցել ենք եր­կուսս` այր ու կին, հա­զիվ եր­կու զույգ ոտք, ան­սահ­ման հուշ ու կա­րոտ…

Գրի­գոր ԾԱ­ՏՈՒ­ՐՅԱՆ

Աղբյուր՝ Irates.am

Լրահոս
Փա­րի­սե­ցիու­թ­յուն է, երբ տես­նում ենք մարդ­կանց գոր­ծո­ղու­թ­յուն­նե­րը, բայց չենք նկա­տում Աստ­ծո գոր­ծե­րը Դպրոցներում աշնանային արձակուրդը կերկարաձգվի ևս երկու շաբաթով Պատանիները նվագելով հավաքել են 600,000 դրամ ու փոխանցել Զինծառայողների ապահովագրության հիմնադրամին Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսն ընդունեց նորաօծ քահանաներին Տղաներ, մենք հետևում ենք ձեզ, ապավինում ենք ձեզ և հավատում ենք ձեր անկոտրում ուժին. Տիգրան Մանսուրյան «Ճշ­մար­տու­թ­յունն է կարևոր, ես ճշ­մար­տու­թ­յուն հա­մա­րում եմ այն ա­մե­նը, ին­չը շա­րու­նա­կվում է» Ճշմար­տու­թ­յան միակ աղ­բ­յու­րը Ա Պետրոս 1.23 Սիմֆոնիկ նվագախումբը կկազմակերպի համերգներ. հասույթը կփոխանցվի Զինծառայողների հիմնադրամին Բաքվի կինոկենտրոնը հրաժարվել է Մել Գիբսոնի մասնակցությամբ ֆիլմեր ցուցադրելուց Համավարակի հետևանքով կյանքից հեռացել է ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ Հարություն Թոփիկյանը Հոգևորականաց հերթական խումբը մեկնեց առաջնագիծ՝ զորավիգ լինելու հայրենյաց պաշտպաններին Ռազմիկ Դավոյան․ Աղերսանք Ընդ­հատ­ված թռիչք Շու­շի՝ սպի­տակ ե­րազ Ոչ մի պատճառ չպետք է խոչընդոտի, որպեսզի այս ձգձգվող պատերազմին վերջակետ դնենք. Գուգարաց թեմի առաջնորդ Տեր Սեպուհ արքեպիսկոպոս Չուլջյան Հավատում ենք, որ կհաղթենք Ոչ միայն կայացած, այլեւ սկսնակ արվեստագետներն են աջակցում հայրենիքին Սերգեյ Սմբատյանը միացել է Հայերի ասամբլեայի նախաձեռնած մշակույթի համաշխարհային գործիչներին համախմբող մարդասիրական ակցիային Մշակույթը սահմաններ չի ճանաչում. բելգիահայ երաժիշտը նվագել է Շուշիի մզկիթում Աճուրդ, որի հասույթ կուղղվի Զինծառայողների Ապահովագրության հիմնադրամին «Աստ­ված մեզ հետ է և մեր ար­դար գոր­ծին զո­րա­վիգ» Սուրբ Խարիթյանների, Արտեմեա և Քրիստափոր սուրբ վկաների և երկու կանանց` Կալինիկեի և Ակյուլինեի հիշատակության օր «Մենք մոտ ենք հաղթանակին, մենք պարտավոր ենք այս ճակատամարտը, ավելի ճիշտ՝ այս գոյամարտը, հաղթանակով ավարտել».Տեր Սեպուհ արք. Չուլջյան Սուրբ Բարսեղ եպիսկոպոսի ճառը հարյուր տասնհինգերորդ (ՃԺԵ) սաղմոսի մասին Տաթև եպիսկոպոս Հակոբյանը ռումինահայերին և բուլղարահայերին հաղթանակի համար միասնության և պայքարի կոչ է արել Արցախցիները՝ Բյուրականի աստղադիտարանում Գավառի պետթատրոնը արցախցի փոքրիկների համար կազմակերպեց բացօթյա ներկայացում Օղորմի ինձ, Ձեզ երանի… Տեղերի Սբ. Աստվածածին եկեղեցի «ԵԹԵ ԱՍՏՎԱԾ ՄԵԶ ՀԵՏ Է ,ԱՊԱ Ո՞Վ ԿԱՐՈՂ Է ՄԵԶ ՀԱԿԱՌԱԿ ԼԻՆԵԼ…» Տ. Սիոն արքեպիսկոպոս Միսաք Մեծարենց. Հիվանդի հևքեր «Հայաստանը խաղաղության, մշակույթի և հոգևոր երկիր է». հանրահայտ դերասանը միացել է Իտալիայի մտավորականների կողմից ստորագրված կոչին «Երազ իմ երկիր հայրենի» երգը՝ Ղազանչեցոց եկեղեցուց «Ով ձեռք է բերել համբերություն, նա ձեռք է բերել փրկության հույս» Ներսես Աթաբեկյան. Ակվարել Հուսիկ Արա. էլեգիա Զոհվել է «Թևանիկ» ֆիլմի գլխավոր դերակատարներից Հովհաննես Խոդերյանը Մահացել է գեղանկարիչ, լուսանկարիչ Վահան Քոչարը Մենք կերտում ենք մեր պատմության ամենափայլուն էջերից մեկը. Հուսիկ Արան վստահ է՝ հաղթելու ենք
website by Sargssyan