USD
EUR
RUB

Անմահ մարդն ու այդ ան­մա­հու­թ­յու­նը հաս­տա­տող գի­տու­թ­յու­նը

 

Ա­կա­դե­մի­կոս Վ. Մ. Բեխ­տերև

Օ­բյեկ­տիվ հո­գե­բա­նու­թյու­նը ա­վե­լի ստույգ կոչ­վում է բնազ­դա­բա­նու­թյուն:
Այն նյար­դա­յին հո­գե­կան գոր­ծու­նեու­թյու­նը դի­տար­կում է զուտ օ­բյեկ­տիվ տե­սան­կյու­նից` որ­պես բնազ­դա­յին երևույթ, որն ա­ռա­ջա­նում է ար­տա­քին ազ­դակ­նե­րից:
Օ­բյեկ­տիվ տե­սան­կյու­նից մար­դու գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րը, բնազդ­նե­րը և դրանց հետ կապ­ված հո­գե­կան ապ­րում­նե­րը պետք է որ կապ­ված լի­նեն մի յու­րա­հա­տուկ է­ներ­գիա­յի հետ, ո­րի տար­բեր դրսևո­րում­նե­րը մենք նկա­տում ենք բնու­թյան մեջ: Բարձ­րա­կազմ օր­գա­նիզմ­նե­րի գոր­ծու­նեու­թյան հիմ­քում դր­ված է նյար­դա­յին հո­սան­քը, որն ա­պա­հո­վում է գլ­խու­ղե­ղի աշ­խա­տան­քը, որ­տեղ տե­ղի են ու­նե­նում բո­լոր հո­գե­կան-նյար­դա­յին պրո­ցես­նե­րը: ՈՒ­ղե­ղի նոր­մալ աշ­խա­տան­քի՝ գի­տակ­ցա­կան սու­բյեկ­տիվ պրո­ցես­նե­րի ու­ժե­ղաց­ման դեպ­քում նկատ­վում է շար­ժում­նե­րի դան­դա­ղե­ցում, այ­սինքն, մե­խա­նի­կա­կան գոր­ծու­նեու­թյան թու­լա­ցում, իսկ ֆի­զի­կա­կան աշ­խա­տան­քի ին­տեն­սի­վու­թյու­նը դան­դա­ղեց­նում և թու­լաց­նում է մար­դու մտա­վոր աշ­խա­տան­քը: Հո­գե­կան ակ­տիվ գոր­ծու­նեու­թյան ժա­մա­նակ տե­ղի է ու­նե­նում է­ներ­գիա­յի կու­տա­կում նյար­դա­յին բջիջ­նե­րում: Ցան­կա­ցած ար­տա­քին տպա­վո­րու­թյուն, ո­րը գրա­վում է նո­րած­նի ու­շադ­րու­թյու­նը, հան­գս­տաց­նող ներ­գոր­ծու­թյուն է ու­նե­նում նրա շար­ժում­նե­րի վրա, հատ­կա­պես` շն­չա­ռու­թյան, ո­րը նման դեպ­քում միշտ հան­դարտ­վում է: Գի­տակ­ցա­կա­նը կամ հո­գե­կա­նը կապ­ված է նյար­դա­յին հո­սան­քի կենտ­րո­նաց­ման հետ: Իսկ նյար­դա­յին հո­սանքն ա­ռա­ջա­նում է փո­խա­կերպ­ված ֆի­զի­կա­կան է­ներ­գիա­յից: Նյար­դա­յին-հո­գե­կան և ֆի­զի­կա­կան է­ներ­գիա­նե­րի միջև ոչ մի հա­կա­դար­ձու­թյուն չկա, այլ կա փոխ­հա­րա­բե­րու­թյուն` հիմն­ված մեկ է­ներ­գիա­յի՝ մյուս տե­սա­կին փո­խա­կերպ­ման երևույ­թի վրա: Աշ­խար­հի բո­լոր երևույթ­նե­րը, նաև ներ­քին պրո­ցես­նե­րը կեն­դա­նի­նե­րի մեջ կամ հո­գու դրսևո­րում­նե­րը կա­րող են և պետք է դի­տարկ­վեն որ­պես մեկ տիե­զե­րա­կան Է­ներ­գիա­յի ա­ծան­ցյալ­ներ, ո­րի մեջ բո­վան­դակ­վում են մեզ հայտ­նի և՛ ֆի­զի­կա­կան է­ներ­գիա­նե­րը, և՛ դրանց կապ­ված նյու­թե­ղեն ձևե­րը, և՛ վեր­ջա­պես, մարդ­կա­յին հո­գու դրսևո­րում­նե­րը:

Վերջ­նա­կան եզ­րա­կա­ցու­թյամբ՝ է­ներ­գիան պետք է ճա­նաչ­վի որ­պես հա­նընդ­հա­նուր Էու­թյուն տիե­զեր­քում, ընդ ո­րում, նյու­թի բո­լոր տե­սա­կի փո­խա­կեր­պում­ներն ու շար­ժում­նե­րի բո­լոր ձևե­րը, չբա­ցա­ռե­լով նաև նյար­դա­յին հո­սան­քը, ոչ այլ ինչ են, ե­թե ոչ այդ տիե­զե­րա­կան Է­ներ­գիա­յի դրսևո­րում, որն իր էու­թյան մեջ ան­ճա­նա­չե­լի է և ան­բա­ցատ­րե­լի, բայց ա­ռաջ­նա­հիմն է բո­լոր մեզ հայտ­նի ֆի­զի­կա­կան է­ներ­գիա­նե­րի, ո­րոնք նույն­պես ըն­դա­մե­նը տիե­զե­րա­կան Է­ներ­գիա­յի դրսևոր­ման ո­րո­շա­կի ձև են, ո­րը կախ­ված է շր­ջա­կա մի­ջա­վայ­րի պայ­ման­նե­րից: Տիե­զե­րա­կան է­ներ­գիա­յի Էու­թյու­նը, միայն տե­սա­նե­լի և նյու­թե­ղեն աշ­խար­հը զն­նող սահ­մա­նա­փակ մտա­ծո­ղու­թյան պատ­ճա­ռով, մնում է մեր գի­տակ­ցու­թյա­նը ան­հա­սա­նե­լի: Տիե­զե­րա­կան Է­ներ­գիան ներ­կա­յա­նում է որ­պես սկիզբ թե՛ նյու­թա­կան, թե՛ հոգևոր աշ­խարհ­նե­րի և կրում է իր մեջ և՛ նյու­թա­կա­նը, և՛ հոգևո­րը: Հա­մոզ­վա՞ծ ենք մենք ստույգ, որ այն, ին­չը մենք կո­չում ենք ֆի­զի­կա­կան աշ­խարհ, ի­րա­պես ֆի­զի­կա­կան աշ­խարհ է: Գի­տու­թյան մեջ գե­րա­զան­ցող կար­ծիքն այ­սօր ա­սում է. «Նյու­թե­ղեն աշ­խարհ» ար­տա­հայ­տու­թյու­նը սխալ է. աշ­խար­հը հոգևոր աշ­խարհ է, սա­կայն օգ­տա­գոր­ծում է «նյու­թը» իր գո­յու­թյու­նը բա­ցա­հայ­տե­լու հա­մար: Տիե­զեր­քում կա­տար­վող ա­մեն մի շար­ժում պայ­մա­նա­վո­րում է այդ Տիե­զե­րա­կան Է­ներ­գիան. քա­նի որ զնն­ման են­թա­կա ամ­բողջ տա­րած­քում չկա ան­շարժ որևէ բան, և մենք չենք ճա­նա­չում բնու­թյան մեջ որևէ երևույթ, ո­րը չու­ղեկց­վեր շար­ժու­մով: Ա­մեն ինչ շարժ­վում է կար­ծես մեկ չընդ­հատ­վող շղ­թա­յի մեջ, շնոր­հիվ մեկ է­ներ­գիա­յի` մյու­սին մշ­տա­կան փո­խա­կերպ­ման: Ամ­բողջ աշ­խար­հը ի­րե­նից ներ­կա­յաց­նում է ան­սահ­ման մի հա­մա­կարգ, որ­տեղ ա­մեն ինչ փոխ­կա­պակց­ված է, և այս­տեղ հաս­տատ­վում է հա­րա­բե­րա­կա­նու­թյան օ­րեն­քը: Ի վեր­ջո, բնու­թյան բո­լոր ու­ժերն ի­րար հետ կապ­ված են, մաս­նա­կից են մար­դու ա­րար­ման գոր­ծում և դրա­նով միա­ձու­լում են նրան Ան­սահ­ման Սկզ­բի հետ:

Երբ մար­դը մա­հա­նում է, տար­րա­լուծ­ման ար­դյուն­քում մար­մի­նը դառ­նում է բու­սա­կան աշ­խար­հի հա­մար սնն­դա­նյութ` հող, հետևա­բար և վե­րած­վում է նոր օր­գա­նիզմ­նե­րի մեջ է­ներ­գիա­յի զար­գաց­ման պայ­մա­նի: Է­ներ­գիա­յի շր­ջապ­տույ­տը ա­նընդ­հատ է: Սա­կայն ի՞նչ է տե­ղի ու­նե­նում մար­դու ան­հա­տա­կան գի­տակ­ցու­թյան հետ` իր հո­գե­կան ողջ գոր­ծու­նեու­թյան հետ: Ար­դյո՞ք ա­մեն ինչ աս­ված է մարդ­կա­յին ան­ձի հե­տա­գա գո­յու­թյան կամ չգո­յու­թյան հար­ցի վե­րա­բե­րյալ:
Ե­թե նյար­դա­յին-հո­գե­կան գոր­ծու­նեու­թյու­նը վե­րագ­րենք է­ներ­գիա­յին, ա­պա անհ­րա­ժեշտ է ըն­դու­նել, որ Մա­յե­րի հռ­չա­կած, Հելմ­հոլ­ցի շա­րու­նա­կած և այ­սօր հան­րա­ճա­նաչ հա­մար­վող է­ներ­գիա­յի պահ­պան­ման օ­րեն­քը նյար­դա­յին-հո­գե­կան գոր­ծու­նեու­թյան ո­լոր­տի հա­մար կա­րե­լի է ձևա­կեր­պել այս­պես` մարդ­կա­յին որևէ գոր­ծո­ղու­թյուն, որևէ քայլ, որևէ միտք, նույ­նիսկ խոս­քով, շար­ժու­մով կամ հա­յաց­քով ար­տա­հայտ­ված, ան­հետք չի կոր­չում:

Մեր հո­գին` ինչ­պես ա­մե­նու­րեք ներ­թա­փան­ցող, ա­րա­գա­հոս մի հե­ղուկ, ա­նար­գել կեր­պով իր ազ­դե­ցու­թյունն է թող­նում ար­տա­քին աշ­խար­հի վրա իր կեն­դա­նա­կան դրսևո­րում­նե­րում և դրանց հա­մա­պա­տաս­խան փո­խում է այն նյու­թե­ղեն մի­ջա­վայ­րը, որ­տեղ դրանք տե­ղի են ու­նե­նում: Այ­սինքն` ա­ռա­քի­նի և բա­րե­պաշտ մար­դու ներ­կա­յու­թյունն ա­ռող­ջաց­նում է շր­ջա­կա օ­դը, ջուրն ու հո­ղը, իսկ չա­րու­թյունն ու ա­նօ­րե­նու­թյու­նը, ճիշտ հա­կա­ռա­կը, տա­րա­ծում են ֆի­զի­կա­կան և հո­գե­կան վա­րակ:

Ռու­սե­րե­նից թարգ­մա­նեց
Դար­բա­սի հոգևոր հո­վիվ Տեր Ըն­ծա քա­հա­նա ՄԻՐ­ԶՈ­ՅԱ­ՆԸ

Աղբյուր՝ Irates.am

Լրահոս
Արցախում զոհվել են գնդերեց Նարեկ սարկավագ Պետրոսյանը և շարքային Ռուստամ սարկավագ Պողոսյանը «Մարդկային հոծ խմբերի՝ նոր արոտավայրեր նվաճելը դեռ չի նշանակում, որ ձեռք են բերում նոր հայրենիք» Հա­սա­րա­կու­թ­յու­նը թե­լադ­րում է ժպ­տալ, Աստ­ված հոր­դո­րում է ժպ­տալ ան­կեղծ «Ե­թե հի­մա ենք գնում փոխ­զիջ­ման, դրա տակ ի՞նչ է են­թադր­վում. ինք­նաոչն­չա­ցո­ւ՞մ, ինք­նաս­պա­նու­թ­յո­ւ՞ն» Թիկունքը՝ մշակույթ.երաժշտական և արվեստի դպրոցների համար 2020 թ-ին ձեռք է բերվել 69 երաժշտական գործիք Զենքն է որոշելու սա ում հայրենիքն է․ Միքայել արքեպիսկոպոս Աջապահյան Չարենցի համար ցանկացած անհաղթ թվացող իրավիճակ լուծվում էր գրքի խաղաղաբեր հայտնությամբ Աղոթք հիվանդության ժամանակ Սիմֆոնիկ նվագախմբի բարեգործական համերգներից ստացված հասույթը կփոխանցվի Զինծառայողների հիմնադրամին Կցուցադրվի վերջերս մոսկովյան միջազգային կինոփառատոնից հանված «Դրախտի դարպասը» ֆիլմը Փրկիր ինքդ քեզ. Հիսուսի վերջին փորձությունը (Մարկ. 15:25-32, Մատթ. 27:39-44, Ղուկ. 23:35-43) Լևոն Խեչոյան. Սև գիրք, ծանր բզեզ Տիգրան Գրիգորյան. Տե՛ր մեր, դու խաղաղությունն ես, երանելի լռություն… Հայր Գեղարդը ռազմաճակատում գլխի շրջանում հարված է ստացել, կորցրել լսողությունը Տիգրան Հեքեքյան. Հայ զինվորն այսօր կայուն և կազմակերպված թիկունքի կարիք ունի Անվերջ վերադարձ. Գագիկ Հարությունյանի «Ղարաբաղ» լուսանկարչական շարքը կներկայացվի հատուկ ցուցադրությամբ Գերագույն հոգևոր խորհուրդը հանդես է եկել հայտարարությամբ Պատրիկ Ֆիորին, Սերժ Ավետիքյանն ու այլ հայտնիներ հանդես կգան Արցախին նվիրված բարեգործական համերգով Հրանտ Մաթևոսյանի անվան մրցանակը ստացել է Դավիթ Մաթևոսյանը Մի՛ դատեք Փառեն սրբազանը «Զինծառայողների ապահովագրության հիմնադրամին» է նվիրաբերել 38,093,200 դրամ գումար Թե ինչպես են մշակութային օջախները թիկունքում օգտակար լինում ռազմաճակատին Բարեգործական համերգ-դրամահավաք Հայաստանի պետական սիմֆոնիկ նվագախմբի նախաձեռնությամբ Փա­րի­սե­ցիու­թ­յուն է, երբ տես­նում ենք մարդ­կանց գոր­ծո­ղու­թ­յուն­նե­րը, բայց չենք նկա­տում Աստ­ծո գոր­ծե­րը Դպրոցներում աշնանային արձակուրդը կերկարաձգվի ևս երկու շաբաթով Պատանիները նվագելով հավաքել են 600,000 դրամ ու փոխանցել Զինծառայողների ապահովագրության հիմնադրամին Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսն ընդունեց նորաօծ քահանաներին Տղաներ, մենք հետևում ենք ձեզ, ապավինում ենք ձեզ և հավատում ենք ձեր անկոտրում ուժին. Տիգրան Մանսուրյան «Ճշ­մար­տու­թ­յունն է կարևոր, ես ճշ­մար­տու­թ­յուն հա­մա­րում եմ այն ա­մե­նը, ին­չը շա­րու­նա­կվում է» Ճշմար­տու­թ­յան միակ աղ­բ­յու­րը Ա Պետրոս 1.23 Սիմֆոնիկ նվագախումբը կկազմակերպի համերգներ. հասույթը կփոխանցվի Զինծառայողների հիմնադրամին Բաքվի կինոկենտրոնը հրաժարվել է Մել Գիբսոնի մասնակցությամբ ֆիլմեր ցուցադրելուց Համավարակի հետևանքով կյանքից հեռացել է ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ Հարություն Թոփիկյանը Հոգևորականաց հերթական խումբը մեկնեց առաջնագիծ՝ զորավիգ լինելու հայրենյաց պաշտպաններին Ռազմիկ Դավոյան․ Աղերսանք Ընդ­հատ­ված թռիչք Շու­շի՝ սպի­տակ ե­րազ Ոչ մի պատճառ չպետք է խոչընդոտի, որպեսզի այս ձգձգվող պատերազմին վերջակետ դնենք. Գուգարաց թեմի առաջնորդ Տեր Սեպուհ արքեպիսկոպոս Չուլջյան Հավատում ենք, որ կհաղթենք
website by Sargssyan