USD
EUR
RUB

Արմեն Ջիգարխանյան. Բանաձևումներ

 

«Կարդում ես Արմեն Ջիգարխանյանի «Ես միայնակ ծաղրածու եմ» գիրքը, «լսում» իր պատմությունները, և թվում է, թե քո մասին է գրում, հենց քո: Բայց այդպես, իհարկե, միայն թվում է: Ինքն, անշուշտ, իր մասին է խոսում, իրեն է նկարում: Եվ քանի որ դա շատ գեղեցիկ ու ճշգրիտ է անում, քեզ թվում է, թե գիրքը հենց քո մասին է, քո տեսակի մասին: Եվ, ուրեմն, սիրում ես իր գիրքը, իր տաղանդը, իրեն: Ինքը դառնում ես դու: Ինչ-որ չափով, իհարկե: Իր իսկ բառերով ասած. «Եվ ես նրա հետ ապրում եմ իր կյանքը»:
Թատերագետ Վիկտոր Դուբրովսկու հետ երկխոսությունների ձևով գրված այս գիրքը թարգմանեցի ստեղծագործական բավարավածության զգացումով, մի շնչով, ասես իմ սեփական գիրքն էի գրում (ափսոս, արդեն քանի տարի լույս չի տեսել):
Մինչև իր գիրքը թարգմանելը գիտեի, որ տաղանդավոր դերասան է, գիրքը թարգմանելուց և իր հետ անձնապես ծանոթանալուց հետո հասկացա նաև, որ ուղղակի իմաստուն մարդ է, փիլիսոփա. փիլիսոփան է աֆորիզմներով խոսում»:
Հովհաննես Այվազյան

*
Դերասան եմ դարձել ոչ պատահաբար, բայց հանկարծ:

*
Ես երջանիկ եմ, որ ունեմ այս մասնագիտությունը:

*
Համարում եմ, որ որպես կինոյի դերասան ես կայացել եմ իմ… առաջին հայկական նկարներում, ճիշտ այնպես, ինչպես որպես թատերական դերասան ես ձևավորվել եմ երևանյան թատրոնի բեմում:

*
Երբ ես գտնվում եմ բեմում, ինքս ինձ զգում եմ միայնակ ծաղրածու:

*
Թատրոնը նախ և առաջ խորը, հասուն, կրքոտ միտք է:

*
Ես էլ եմ հանդիսատես լինում: Ես հավատում եմ: Ինձ համոզում են, հիպնոսացնում…, և ես լաց եմ լինում, ես ծիծաղում եմ, ես հավատում եմ: Չնայած հրաշալի գիտեմ, որ դա դերասան Իվանովն է: Ամեն ինչ գիտեմ: Բայց այսօր նա ինձ ներքաշում է իր կյանքի մեջ: Եվ ես նրա հետ ապրում եմ իր կյանքը:

*
Ինձ համար յուրաքանչյուր բեմել ինքնաբավարարում է:

*
Այդ ֆիլմերը…, որոնք իրենց վրա ուշադրություն չհրավիրեցին ծնվելիս, իսկ հիմա մոռացվել են ընդհանրապես, ավելի շուտ ուժերի փորձարկում էին, կինոնկարահանումների յուրահատուկ պայմանների յուրացման նախապատրաստություն: Իմ կինոառաջնելույթը համարում եմ «Բարև, ես եմ» ֆիլմը:

*
Ինչ-որ մեկը հանճարեղ խոսք է ասել. «Աշխարհն առաջ է շարժում ոչ թե սերը, այլ անհրաժեշտությունը»: Ահա, ուրեմն, ինձ համար ցանկացած բնավորություն խաղալը հենց այդ անհրաժեշտությունն է: Պիեսում, սցենարում, դերում ես նախ և առաջ փնտրում եմ բնավորության խորությունը, մարդկայնությունը, այնուհետև արդեն մասնագիտությունը և տվյալ բնավորության այլևայլ արտահայտությունները:

*
Արվեստում մարդու ներաշխարհի ճշմարտությունը միշտ ավելի կարևոր է եղել մասնագիտական հատկանիշների ճշմարտությունից:

*
Մասնագիտությունը խաղալ հնարավոր չէ: Դերասանի առջև չի կարող ծառացած լինել ֆիզիկոս, բժիշկ կամ փիլիսոփա խաղալու խնդիրը:

*
Թատրոնն, իմ կարծիքով, լավագույն արվեստն է զրուցելու համար: Լինում են թատրոն- զրուցակիցներ, բարոյականություն քարոզող թատրոններ, բայց այս է, թե այն, թատրոնը մեր շփումն է:

*
Դերասանը հավերժական երկխոսություն է վարում հանդիսատեսի հետ:

*
Հանդիսատեսին չի կարելի վերաբերվել որպես աշակերտի, բեմահարթակի բարձրից խրատել նրան:

*
Եթե նույնիսկ շատ կուշտ հանդիսատես է եկել՝ իր լավագույն կոստյումը հագած, նա, միևնույն է, գալիս է իր ցավով, ցավն այդ ապրում է նրա մեջ: Այդ ցավն էլ դահլիճ է ստեղծում:

*
Դերասանի մասնագիտության յուրահատկություններից մեկն, ըստ երևույթին, այն է, որ նա միշտ խոսում է անմիջականորեն: Գրողը խոսում է իր գրքերով, գեղանկարիչը՝ կտավներով, իսկ դերասանը խոսում է բառիս բուն իմաստով, զրույց է վարում հանդիսատեսի հետ:

*
Մեր մասնագիտության մեջ… կարևորը քո ներսում դուր գալու ցանկությունը հաղթահարելն է, ինչն, երևի, մինչև վերջ անհնար է, որովհետև ներդրված է մարդու բնության մեջ:

*
Յուրաքանչյուր դերասան պետք է մի քիչ հիպնոսող լինի:

*
Դերասանի և հանդիսատեսի հարաբերությունները բարդ են, բեմադրության և հանդիսատեսի հարաբերությունները՝ առավել բարդ:

*
Վարպետությունը ընտրության խստությունն է, կամավոր ինքնասահմանափակումը, միայն այն է պետք, ինչն անհրաժեշտ է:

*
Շախմատում ամենաբարդ կոմբինացիան սկսվում է զինվորի հասարակ քայլով: Դա շատ կարևոր է նաև մեր գործում, հատկապես, երբ հանդիպում ես մեծ թատերգության:

*
Ասում են, թե անձնական շահերն անտեսելն հերոսություն է: Բայց անձնական շահերն անտեսելը, երբ դու դրա հետևանքով տառապում ես, հերոսություն չէ, այլ զոհաբերություն:

*
Ինձ համար կարևոր է ոչ այնքան գործող անձի բնավորությունը, որքան ինձ հետաքրքրող թեման:

*
Ես հարգում եմ այն երիտասարդ դերասաններին, ովքեր արվեստում ոչ թե Օլիմպոսի, մեծ փառքի մասին երազանքներով են իրենց ուղին սկսում, այլ ամենից առաջ խորանում են արհեստի մեջ:

*
Դերասանի մասնագիտությունը զարմանալիորեն ճկուն է, ամբողջությամբ կառուցված է նրբերանգներից, շրշյուններից, և ոչ մի տեքստի ետևում չես թաքցնի քո մարդկային, գրեթե կենսաբանականի հասնող էությունը:

*
Գտնում եմ, որ մարդուն մղողն առաջին հերթին կենսաբանական պահանջմունքները բավարարելու անհրաժեշտությունն է: Դա ամենևին չի բացառում ոչ իդեալները, ոչ էլ ոգեղենությունը:

*
Իսկական արվեստն, իմ կարծիքով, միշտ նախազգուշացում է:

*
Պետք չէ ատել հողեղենը քո մեջ: Այն փրկում է և օգնում ճգնաժամային պահերին: Ոգու ոլորտում շատ բան պատահական է, անցողիկ: Շատ է ձևապաշտությունը:

*
Յուրաքանչյուր ներկայացման մեջ անհրաժեշտ է ամեն ինչ անել այնպես, ասես առաջին անգամը լինի: Բայց ամենադժվարը գործուն-կենդանի լինելն է, իսկապես կենդանի: Այսինքն՝ ասես հիմա, այս րոպեին գտնվել դահլիճում, բայց միաժամանակ նաև՝ խաղարկվող իրադրությունում: Պետք է այնքան կենդանի լինել, որ հանդիսատեսը նույնպես մտնի այդ իրադրության մեջ, որպեսզի նա ևս իրական ապրումակցություն ունենա: Ահա սա է ամենաաներևակայականը մեր մասնագիտության մեջ:

*
…Իմպրովիզացիան չի ենթադրում անպարկեշտության հասնող չափից ավելի համարձակություն՝ իբր ես կարող եմ ամեն ինչ, այն ևս պահանջում է ընտրություն, չափի զգացում, դերասանական իր խնդրի խորը գիտակցում:

*
Երբ ինձ հարցնում են, թե ինչպես եմ աշխատում կերպար ստեղծելիս, դժվարանում եմ պատասխանել: Ստեղծագործական ընթացքը ոչ բոլորն են կարողանում վերլուծել: Ստեղծագործելիս շատ բան տեղի է ունենում չգիտակցված, ինտուիտիվ կերպով: Համենայն դեպս, չէի կարողանալու բացատրել, թե ինչու է իմ հերոսը հենց այսպիսին և ոչ թե այլ կերպ է ծիծաղում, խոսում, քայլում:

*
Դերասանը կարո՞ղ է, արդյոք, զգալ իր լիարժեք միաձուլումը իր հերոսի հետ, ամբողջությամբ մտնել կերպարի մեջ: Անկեղծ ասած, իմ կարծիքով, դրան հասնել գրեթե հնարավոր չէ: Ըստ իս, նման միաձուլումն ընդհանրապես վեր է դերասանի ուժերից: Առաջին՝ այնուամենայնիվ, միշտ գործում է ինքնավերահսկողությունը: Երկրորդ՝ մնում է սեփական անհատականությունը, սեփական «ես»-ը. որից բաժանվելն այնք ան էի հեշտ չէ: Այստեղ խաչվում են կերպարի և դերասանի «ես»-երի ուղիները:Սկզբում հարկ է լինում կերպարն ստեղծել երևակայության մեջ, այնուհետև արդեն, այսպես ասած, մարմին տալ նրան, բայց պարտադիր ինքնավերահսկողությամբ:

*
…Երբ իդեալները հանկարծ փլուզվում են, օգնության է հասնում մեր էության կենդանական կողմը:

*
…Ռեժիսորի և դերասանի փոխհարաբերությունները ինչ-որ չափով նման են ամուսնական փոխհարաբերությունների, շատ ինտիմ բաներ են պարունակում՝ կողմնակի աչքի համար անտեսանելի:

*
Դրամատուրգիան իմ ըմբռնմամբ մարդկային փոխհարաբերությունների անընդգրկելի ոլորտի հետազոտություն է արվեստի միջոցներով:

*
Չեմ կարող անվանել սիրած կամ չսիրած դերերս, բոլորն եմ սիրում, իսկ չհաջողվածները՝ նույնիսկ առավել: Ասում են, չէ՞, որ մայրը բոլորից շատ սիրում է իր արատ ունեցող երեխային: Այդպես էլ՝ ես: Երբեմն ամաչում եմ մարդկանց խոստովանել, որ դա ես եմ խաղացել, բայց, միևնույն է, այնտեղ իմ սրտի մասնիկն է:

*
Դեռ հին մարդիկ էին ասում, որ մարդը մի ամբողջ աշխարհ է: Մենք կարող ենք ասել՝ մարդը տիեզերք է: Եվ արվեստագետի խնդիրն է տեսնել այդ աշխարհը, այդ տիեզերքը և ակնհայտ դարձնել ուրիշ մարդկանց համար:

*
Թատրոնը գլխավորն է իմ կյանքում… Թատրոնն իմ մասնագիտությունն է, իմ հոբբին է, իմ կյանքն է:

*
Դերասանը պետք է մեռնի իր մահվան հետ:


Թարգմանությունը ռուսերենից՝ Հովհաննես Այվազյանի

Աղբյուր՝ Granish.org

Լրահոս
Հովհաննես Գառնեցու մասին Մահացել է ճարտարապետ, նկարիչ Ֆրիդոն Ասլանյանը Կոնսերվատորիայի ուսանողները հանդես կգան Ֆրանսիայի ազգային տոնին նվիրված համերգով Ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի կամերային համերգաշարի շրջանակում կհնչեն Ֆրանց Շուբերտի գործերը Վերականգնվում են «Անվերջության ժապավեն» և «Արձագանք» մոնումենտալ քանդակները Տաճարն Աստծու տունն է «Ճախրուկ» փառատոնը կատարումներով կզարդարեն Արտո Թունչբոյաջյանը և Armenian Navy Band խումբը Մահացել է հայտնի դուդուկահար Ջիվան Գասպարյանը Տիգրանակերտի դեպքում ադրբեջանցիները չգիտեն՝ մեզ ինչի մեջ մեղադրեն. Համլետ Պետրոսյան «Բայց դուք, եղբարք, մի ձանձրանաք բարիք գործելուց» Հայաստանի պետական կամերային երգչախումբը բարձր մակարդակով է ելույթ ունեցել Ռավեննայի փառատոնին «Բաբաջանյանը Երևանում»՝ հուլիսի 3-9-ը Աստծու գոյությունը, մաս 3-րդ «Ոսկե ծիրան» կինոփառատոնը 2021-ին կանցկացվի հոկտեմբերին «Ոսկե ծիրան» կինոփառատոնը 2021-ին կանցկացվի հոկտեմբերին ԳԱԿ-ը հայտարարում է «Գագիկ Հարությունյան. մոռացումի անսպասելի գեղեցկությունը» ցուցադրության բացման մասին Ջեյմի Լի Քյորտիսը Վենետիկի փառատոնի «Ոսկե առյուծ» մրցանակ կստանա կինեմատոգրաֆում ներդրած ավանդի համար Իտալիայում մեկնարկել են Հայաստանի պետական կամերային երգչախմբի փորձերը Կրքերի մասին Վահագն Դավթյան․ Քարե քնքշանք ԱԺ-ն ընդունեց կինեմատոգրաֆիայի ոլորտը կանոնակարգող նոր օրենքը Հայկական հանդերձի գունեղ ու զարմանալի ավանդույթները՝ «Դրվագներ ինքնության. Տարազ» ցուցահանդեսում Ռազմիկ Դավոյան. Իմ ձայնը անմարմին, անգլուխ... Միքայել Միրզոյանի անվան երաժշտական դպրոցն ամփոփիչ համերգ է տվել Նարեկ Հախնազարյանը Սիմֆոնիկ նվագախմբի հետ կներկայացնի իրեն նվիրված կոնցերտը Սպենդիարյանի 150-ամյակին լույս է տեսել «Ալմաստ» օպերային նվիրված Գեորգի Բուդաղյանի գիրքը Լիվերպուլի պատմական հատվածը կարող է զրկվի ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության կարգավիճակից Ռուսական արվեստի թանգարանում կբացվի «Որոնելով գեղեցիկը։ Միխայիլ Վռուբել» ցուցահանդեսը Որ մեր սրտերը չխռովվեն, որ չվախենանք․ կայունացման ուղին «Դարի գողությունը» բացահայտվել է. Հունաստանի ոստիկանությունը հայտնաբերել է 9 տարի առաջ գողացված Պիկասոյի և Մոնդրիանի կտավները Համազգային թատրոնը փոխեց չեխովյան փառատոնի իմիջը.«Փափլիկը» ներկայացումը արժանացել է բարձր գնահատականի «Երևանյան հեռանկարներ» փառատոնի առաջին համերգին ելույթ կունենա Իտալիայից ՀՀ ժամանած դաշնակահար Մայա Օհանյանը Աստծու սերը միտքը ուղղում է դեպի սիրտ Խաբվածները Համո Սահյան․ Կածանն ինձ տաներ... Գրիգոր Տատինցյանի «փախուստը» դեպի վառ իրականություն Գրատպության թանգարանի առաջին առցանց հավաքածուն հասանելի կլինի Google Arts & Culture հարթակում «Նովելի իշխան» Գրիգոր Զոհրապի ծննդյան 160-ամյակն է Շուշին 1902թ. օգոստոսին, Բ մաս Աղոթքը դառնում է սրտաբուխ, երբ միտքն իջնում է սիրտ
Ամենաընթերցված
website by Sargssyan