USD
EUR
RUB

Ինչ է հայտնի Կոշի 1176 թ. երկրաշարժից

 

Կոշը (պատմական Կուաշ) Հայաստանի հին բնակավայրերից է եւ հիշատակվում է 4-րդ դարից սկսած, որպես Արշակունիների թագավորական կալվածք: Այստեղ է թաղված Հայոց Տիրան թագավորը: Պատմիչ Եղիշեն (5-րդ դար) գրում է, որ Կոշում էր գտնվում արքունի ձմեռանոցներից մեկը:

12-րդ դարի վերջում, երբ Զաքարե եւ Իվանե Զաքարյան եղբայրները հայ-վրացական միացյալ բանակով սելջուկ-թուրքերից ազատագրում են Արագածոտնը, Կոշի մոտ, ներկայիս խճուղու եզրին, որտեղ հավանաբար եղել է հաղթական ճակատամարտը, Պետրոս Ականատեսը 1195թ. կանգնեցնում է գեղաքանդակ խաչքար՝ ի նշանավորումը տարած հաղթանակների ու գավառի ազատագրման: Այն կերտված է վարդագույն տուֆից, զարդարված երկրաչափական ու բուսական նուրբ քանդակներով: Խաչքարի պատվանդանին 10 տող կարեւոր արձանագրությունն է: Ինչպես տեղեկանում ենք վիմագրից, Պետրոս վարդապետը Արագածոտնի ազատարարներին տեսել էր 20 տարի առաջ՝ 1175թ. տեսիլքում, որի պատճառով էլ, հավանաբար, անվանվել է ականատես: Եվ քանի որ վիմագրում նշված է հաջորդ տարում խավարեցավ արեգակն ու դղրդեցավ երկիրն, ուստի երկրաշարժը տեղի է ունեցել մեկ տարի անց՝ 1176 թ.: Եվ իրոք, Դավիթ Քոբայրեցին նշել է, որ 1176թ. ապրիլի 11-ին տեղի է ունեցել արեգակի լրիվ խավարում: Այսպիսով, 1176թ. ապրիլի 11-ին Կոշում եւ շրջակա գյուղերում տեղի է ունեցել երկրաշարժ, որից վնասվել են Կոշի Սբ Ստեփանոս, Բյուրականի Սբ Հովհաննես, Փարպիի Ծիրանավոր, Թարգմանչաց, Արուճի, Թալինի եկեղեցիներն ու բազմաթիվ աշխարհիկ շինություններ:

Պետրոս Ականատեսին հիշատակում է պատմիչ Վարդան Վարդապետը (13-րդ դ.), նշելով, որ Կոշավանքում է գտնվում այդ սուրբ վարդապետի գերեզմանը: Հավանական է համարվում, որ Պետրոսի մահարձանը գտնվել է գյուղի հարավ-արեւմտյան մասում, հանդիպակաց բլրի վրա, որտեղ կանգուն է 1195թ. կանգնեցրած խաչքարի նմանօրինակը: Անկասկած է, որ երկու խաչքարերն էլ միեւնույն վարպետի եւ մոտավորապես նույն ժամանակների գործ են: Կոշի այս երկրորդ խաչքարի պատվանդանին փորագրված է եղել արձանագրություն, որը, ցավոք, չի պահպանվել: Ենթադրվում է, որ այս երկրորդ խաչքարն էլ հանդիսացել է Պետրոս վարդապետի մահարձանը:

Կոշը հարուստ է բազմաբնույթ հուշարձաններով: Գյուղի հյուսիս-արեւելյան կողմում, ձորալանջի բարձունքի վրա կանգուն է 7-րդ դարի սկզբին կառուցված Սբ Ստեփանոս եկեղեցին: Այն խաչաձեւ հատակագծով, կենտրոնագմբեթ, երկու ավանդատներով, փոքրիկ եկեղեցի է, որը նմանատիպ պաշտամունքային կառույցների մեջ հնագույններից է: Եկեղեցին մեզ էր հասել ամբողջությամբ կործանված վիճակում: Կանգուն էին միայն պատերն ու գմբեթատակ փոխանցումը: Կործանվել էր գմբեթը եւ արեւմտյան խաչթեւի ծածկը: 1972-1974թթ. զգալի աշխատանքներ են կատարվել եկեղեցին վերանորոգելու համար եւ դրանք վերջնականապես ավարտվել են 2007թ.: Վերականգնվել է ութանիստ գմբեթը, բեմը եւ այլն: Ինչպես նշվեց, եկեղեցին վնասվել էր 1176թ. երկրաշարժից:

Գյուղի տարածքում են Կոշի հին ամրոցի ավերակները: Այն նույնպես վնասվել էր 1176թ. երկրաշարժից եւ հավանաբար Սբ Ստեփանոս եկեղեցու հետ միասին, վերանորոգվել էր 13-րդ դարի սկզբին Զաքարյանների կողմից:

Արմեն ԱՍԱՏՐՅԱՆ (գիտաշխատող)
Լուսանկարը՝ wikimapia.org-ի

Աղբյուր՝ Aravot.am

Լրահոս
Այս իշխանությունը հատուկ ծրագրով եկավ․ երբեմն ուզում ես ինքնասպան լինել անզորությունից, ի՞նչ է նշանակում գործակալ, ի՞նչ է նշանակում պայմանավորված պատերազմ. Արփեն Մովսեսյան (տեսանյութ) Ջանասիրություն Ձյունե թագավորություն՝ 37-րդ անգամ Կրասնոդարի գեղարվեստի դպրոցում բացվել է Առնո Բաբաջանյանի կիսանդրին Եղել են դրվագներ, որ մի քանի անգամ ենք նկարահանել, և ես ամեն անգամ էլ արտասվել եմ. Արշալույս Հարությունյան Մարդու Որդին, Մասնատվող Անմասնատելին Սիամանթո․ Չարչարանքի երազ Եկեղեցական կյանք 22.01.2021 «Սիմֆոնիկ նվագախումբը‚ ստեղծելով գեղեցիկ ավանդույթներ‚ աշխարհին է ներկայացնում հայկական երաժշտարվեստը» Գետի հոսանքով ներքև... Պետք է համախմբվել առաքինությունների շուրջ եւ ոչ թե արատների. Տ. Արշակ եպիսկոպոս Խաչատրյան Մրցանակային պատվոգրի է արժանացել «Հեթում Բ արքայի ճաշոցը» գիրքը Աստղադիտարանի աշխատակիցների միաձայն որոշումը ՀՊԿՆ-ին հատկացված նոր Yamaha երաժշտական գործիքների համերգ-շնորհանդես «Սումգայիթ» կտավը, որ ձեր քիմքով չեկավ և թանգարանի այլ աշխատանքների հետ մնաց իրենց, կարելի է պատկերացնել՝ ինչ հաճույքով են ոչնչացրել. Արամ Իսաբեկյան «Սիրենք Աստծուն, որովհետև առաջինը Նա սիրեց մեզ…» (Հովհ. 1 4:19) Հնագետները Պերուի հյուսիս-արևմուտքում ինկերի մանկական դամբարաններ են հայտնաբերել Սերժ Ավետիքյանն արվեստասերներին կներկայացնի «Վերադարձ Սոլոզ» վավերագրական ֆիլմը Հանճարեղ դաշնակահարն ու կոմպոզիտորը. հունվարի 22-ն Առնո Բաբաջանյանի ծննդյան օրն է «Փշրանքները» Քոչարի թանգարանում Արցախի թեմի առաջնորդի այլ պաշտոնի անցնելը պայմանավորված էր նրա առողջական վիճակով Եղիա մարգարեի պատկերային դրսևորումները Ամենավայրի սպանությունը Նահանջ տարի Լինենք հաստատուն մեր հավատքի մեջ «Մահվանից կյանք անցավ» Աստծո կանչը Ֆիլհարմոնիկ նվագախումբը ունկնդրին կներկայացնի Բեթհովենի գործերը ԱՄՆ-ի և Մեքսիկայի սահմանի վարդագույն ճոճանակը ճանաչվել է «Տարվա դիզայն» Հայկական ավանդական խաղերի և ուտելի բույսերի շտեմարաններ Իշխանությունը չի քննարկում գերիների հարցը, որովհետև ի վիճակի չէ․ քաղաքական կամք է պետք․ ի՞նչ է նշանակում՝ հասնել Մոսկվա, հետո հայտարարել` գերիների հարցով չհասանք ոչ մի բանի․ Տ․ Հեքեքյան (տեսանյութ) Եթե Կոնդն էլ փչացնենք 2800-ամյա Երևանը կզկվի զբոսաշրջիկներին ներկայանալի լինելուց ․ Տիգրան Գալստյան Հայ բանաստեղծության մայրը. Նա իր փառքից միայն մի փոքրիկ բաժին թողեց իրեն Մահացել է Ստեփան Թոփչյանը Վիհի եզերքին Ոչ աստղեր, ոչ լուսին երկնքում Այս երկրի վրա մեր կյանքի օրերի ավարտին չենք անէանալու անհայտության մեջ Չար ոգու վերադարձը (Ղուկ.11:24-28, Մատթ.12:43-45) Ոչ մի դեպքում քեզ համար կուռքեր չշինես «Բանկ օտոման» գործողությունը ժամանակին ցնցել էր ամբողջ Եվրոպան
website by Sargssyan