USD
EUR
RUB

Դավանանք և վարդապետություն

 

Դավանանքի և վարդապետության սահմանումներն ու դրանց տարբերությունները մատչելիորեն բացատրում է Մաղաքիա արքեպիսկոպոս Օրմանյանը: Դավանանքը վերաբերում է հավատքին և կրոնին, իսկ վարդապետությունը` աստվածաբանությանը: Դավանանքը ուսուցանում է Եկեղեցին, իսկ վարդապետությունն ուսուցանում են աստվածաբանական դպրոցները: Դավանությունը Եկեղեցու հեղինակությամբ զորացած ճշմարտություն է, վարդապետությունը դպրոցների հեղինակությամբ հաստատված կետ: Եկեղեցին այս իմաստով ճկունություն է հանդես բերել, որով միևնույն դավանանքի առկայությամբ և այն չխախտելով` առաքելահաստատ Եկեղեցիներն ունեն տարբեր վարդապետություններ: Մեր Եկեղեցին, սակայն, զգուշացրել է, որ վարդապետությունը չպետք է բարձրացնել դավանանքի աստիճանին: Դավանել նշանակում է ընդունել, խոստովանել, և մեր դավանությունն արտահայտված է Հավատամքի մեջ, որ հատկապես ամեն Պատարագներին արտասանվում է եկեղեցիներում արարողության ընթացքում: Հավատամքով բոլոր քրիստոնյաներս խոստովանում ենք, որ ճանաչում ենք Հորը, Որդուն և Սուրբ Հոգուն իբրև երեքանձնյա մի Աստվածություն՝ Նրանց միջև չընդունելով առավելություն կամ նվազություն, հառաջագույնություն կամ հետնություն, այլ միանգամայն հավասար, ամեն ինչում միաբան և միևնույն բնությամբ, Հայրը ծնող, Որդին ծնունդ, իսկ Հոգին ոչ թե ծնունդ, այլ բխում Հորից, Երեքն էլ անժամանակ և Որդին ու Սուրբ Հոգին ի սկզբանե Հոր հետ: Որդին անճառապես մարմնացած Սուրբ Կույս Մարիամից, Նույն Ինքը՝ ճշմարիտ Աստված և կատարյալ մարդ, որ Իր Աստվածության զորությունը ցույց տվեց որպես Աստված, և մարդկային կարիքներն առանց մեղքերի կրեց՝ որպես մարդ մեկ բնությամբ: Նույն Ինքը խաչին ու մահվանը համբերեց և երրորդ օրը հարություն առավ՝ վերացնելով մեր վրայի անեծքը, մեղքը և մահը: Մեր մարմնով համբարձվեց երկինք և գալու է կենդանիներին ու մեռածներին դատելու և յուրաքանչյուրին ըստ իր գործերի հատուցելու, արդարներին՝ կյանք հավիտենական, իսկ մեղավորներին՝ տանջանք հավիտենական: Ինչպես նաև հավատում ենք մեկ կաթողիկե և առաքելական Սուրբ Եկեղեցուն, մեկ մկրտությանը, ապաշխարությանը, մեղքերի քավությանն ու թողությանը, մեռյալների հարությանը, հոգիների և մարմինների դատաստանին, երկնքի արքայությանը և հավիտենական կյանքին: Չնայած այս ընդհանուր Հավատամքին` Առաքելահաստատ Եկեղեցիների միջև այսօր կան տարբերություններ, բայց դրանք միայն ծիսակարգային են, վարդապետական և ոչ դավանական, դրա համար միմյանց համահավասարորեն ընդունում են Քրիստոսի առաքյալների կողմից հաստատված Եկեղեցիները և զգուշացնում մոլորեցնող աղանդներից, որոնք այլ դավանանք ունեն:

Կան աղանդներ, որ չեն ընդունում Քրիստոսի աստվածությունը, նաև Եկեղեցու ուսուցումը, թե Որդին ծնունդ է Հորից: Սակայն Տերը, որ բոլորին ծնունդ է շնորհում, մի՞թե Ինքը չի կարող ծնել: Հորից Որդու ծնունդը պետք չէ հասկանալ մարդկային իմաստով: Հորից Որդու ծննդյան մասին սաղմոսում ասվում է. «Դու Իմ որդին ես, Ես այսօր ծնեցի Քեզ» (Սաղմ. 2.7), ինչպես նաև` «Քեզ արշալույսից առաջ ծնեցի» (109.3):

Հայր Աստված կատարյալ է, և ոմանք գուցե ասեն, թե նրանից ծնված Որդին նույն կատարելությունը չի կարող ունենալ: Սակայն թեև մարդն իր որդու ծնունդից կատարելություն չի առնում, բայց իր կատարելությունից իր նմանն է ծնվում: Եվ մարդկանց պարագային նույնիսկ անկատար հայրը կարող է կատարյալ որդի ծնել, ինպես որ կույր հորից առողջ տեսողությամբ որդի է ծնվում: Եթե մարդուց ծնվածը մարդ է, ուրեմն նաև Աստծուց ծնվածը Աստված է:

Կան աղանդներ, որ մերժում են նաև Սուրբ Հոգու աստվածությունը: Բայց Ծննդոց գրքի հենց սկզբում նշվում է, որ «Աստծու Հոգին շրջում էր ջրերի վրա» (1.2): Ասում են, թե այստեղ Աստծո Հոգին պետք է հասկանալ որպես զորություն, սակայն Դավիթ մարգարեն տալիս է Ծննդոց գրքի այս մտքի ճիշտ մեկնությունը. «Տիրոջ ձայնը ջրերի վրա է. փառքի Աստվածը որոտաց, Տերն Ինքն է անսպառ ջրերի վրա» (Սաղմ. 28.3): Սաղմոսի այս նույն խոսքերը քահանայի կողմից ասվում են նաև Մկրտության արարողության ժամանակ` ջրի օրհնությունից առաջ:

Եկեղեցական հեղինակները պարզ համեմատություններով փորձել են ըմբռնելի դարձնել Աստծո` Սուրբ Երրորդության գաղափարը: Հայր Աստված Սուրբ Երրորդության առաջին անձն է, Որդին ծնունդ է Հորից, իսկ Սուրբ Հոգին բխում է Հորից (Հովհ. 15.26): Սա որոշակիորեն հասկանալի է դառնում հետևյալ օրինակներով: Ծաղիկը մեկն է, սակայն գույնը և հոտը նրանից են, կրակը մեկն է, սակայն լույսը և ջերմությունը նրանից են:

Քրիստոս մարդացավ, աշխարհ եկավ` միևնույն ժամանակ նաև ներկա լինելով Աստծո աջ կողմում, ինչպես շարականագիրն է քանիցս ասում Ծննդյան շարականների մեջ. «Ոչ մեկնելով ի Հօրէ»: Սուրբ Գրիգոր Տաթևացին սա բացատրում է գեղեցիկ օրինակով. ջերմությունը բաժանվում է կրակից և տաքացնում է ջուրը, սակայն ջերմությունն անպակաս է մնում կրակի մեջ, նույնպես և բույրը կարող է խնձորից բաժանվել: Այսպես և Աստծո Որդին մարդացավ, ծնվեց Սուրբ Աստվածածնից և միևնույն ժամանակ աննվազ մնաց Հայր Աստծո աջ կողմից: Բայց ինչպես ասում է մեր եռամեծ Սուրբը, Աստծո մասին չափից ավելին քննելը հանդգնություն է, հավատալը` փրկություն, և ճանաչելը` կյանք հավիտենական:

Տեր Ադամ քհն. Մակարյան

«Քրիստոնեության իսկությունը» գրքից

Աղբյուր՝ Surbzoravor.am

Լրահոս
Մենանվագ Կամերային երգչախումբը սկավառակի շնորհանդես-համերգով ներկայացրեց Էդգար Հովհաննիսյանի խմբերգերը Ավարտվեց «Երաժշտություն հանուն ապագայի» կրթաթոշակառուների համերգաշարը Օգնելով ուրիշին՝ օգնում ես ինքդ քեզ «Արցախյան կամուրջներ». Թումանյանի թանգարանում կբացվի Զոհրաբ Ըռքոյանի լուսանկարների ցուցահանդեսը Christie's աճուրդում վաճառվել են Վան Գոգի, Շագալի, Պիկասոյի և այլ հայտնի նկարիչների գործերը Նոր ցուցադրություն` Գեղագիտության ազգային կենտրոնի թանգարանում Նկարիչ Վազգեն Քալայջյանի երեսուն տարվա աշխատանքները կցուցադրվեն նորաբաց «Լաթիթյուդ» պատկերասրահում Մայիսի 18-ին հայաստանյան և արցախյան 113 մշակութային կազմակերպության մուտքն անվճար է Քրիստոսի բարի մշակը. Մովսես Տաթևացի Պեղումների արդյունքում Արտաշատում բաղնիքներ, պալատներ և հռոմեական ակվեդուկ է հայտնաբերվել Խաչատրյանի անվան մրցույթին մասնակցելու հայտ է ներկայացրել աշխարհի 27 երկրի դիրիժոր Չծուլանալ, չհուսահատվել, միայն հավատալ Ճարտարապետ Հովհաննես Մարգարյանի եզակի էսքիզները ներկայացված են «Քարի ձայնն ու բույրը» ցուցահանդեսում ՀՀ ժողովրդական արտիստ, կոմպոզիտոր Էդվարդ Միրզոյանի ծննդյան օրն է Ո՞վ է մերձավորը 106 տարեկանում կյանքից հեռացել է աշխարհի ամենատարեց գործող դերասանը Կառլովի Վարիի կինոփառատոնը հետաձգել են օգոստոսի վերջին «Կաֆկայի երազը» ընդգրկվել է Հելսինկիիում կայանալիք անիմացիոն ֆիլմերի միջազգային փառատոնի ծրագրում Մոսկվայում վերջին հրաժեշտն են տվել ՌԴ ժողովրդական արտիստ Միխայիլ Բաղդասարովին Աղոթքը ջանք է պահանջում Ժողովրդական արվեստի կրքոտ սիրահարը. ազնիվ, հայրենասեր ու սկզբունքային. այսպիսին էր գեղանկարիչը Վահան Արծրունին «Կոմիտաս. տասը հայտնություն» համերգ կունենա Վարդապետի թանգարան-ինստիտուտում Sotheby's-ն աճուրդի է հանել Վասիլի Կանդինսկիի` 25-35 մլն դոլար գնահատվող կտավը Ազգային գրադարանը ներկայացրեց Շուշիի տպարաններում հրատարակված հետաքրքիր գրքերն ու ամսագրերը Կհնչեն Ալեքսանդր Սպենդիարյանի և Երվանդ Երկանյանի ստեղծագործությունները Ա Պետրոս 3:17 Արա Հուսիկ․ Սաղմոսներ Արցախի հայոց ժառանգությունը վտանգված է. Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածինը ահազանգում է Օպերային թատրոնի բեմ կբարձրանա Ռուջերո Լեոնկավալոյի «Պայացներ» ներկայացումը «Չգիտե՞ք, որ Աստծու տաճար եք» Հայ հեղինակները ներկայացվել են Եվրոպական Միության գրական մրցանակի Ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի համերգով կմեկնարկի Էդվարդ Միրզոյանի անվան մրցույթը Աղոթքի արտաքին սովորույթը Հայկ Կազազյանի, Վահագն Պապյանի մասնակցությամբ համերգով մեկնարկեց Հայ կոմպոզիտորական արվեստի փառատոնը Վրուբելի «Դևը և հրեշտակը Թամարայի հոգու հետ» կտավը Երևանից կտարվի Մոսկվա Ձայնը Տուն-թանգարանի այցելուները հնարավորություն կունենան տեսնելու Արամ Խաչատրյանի հետմահու դիմակը Տուն-թանգարանի այցելուները հնարավորություն կունենան տեսնելու Արամ Խաչատրյանի հետմահու դիմակը «Նարեկ» համույթը «44» պարային ներկայացմամբ արվեստասերներին կպատմի 44-օրյա պատերազմի մասին
website by Sargssyan